Artık satın alma davranışlarını ve tüketici beklentilerini de önemli ölçüde yeniden şekillendiriyor.
Tüketicinin değişen beklentileri
Son araştırmalara göre, satın alma kararlarında yapay zekâ yükselişe geçse de son kararı tüketici veriyor. Yapay zekâ destekli deneyimlerin ve dijitalleşmenin tüketicilere hız kazandırırken aynı zamanda onları daha seçici ve temkinli hale getirdiğini gösteriyor.
Araştırma sonuçları, tüketicilerin markalarla kurduğu ilişkinin yeni kurallarını da ortaya koyuyor.
Buna göre, tüketiciler artık markalarla iletişim kurma, verilerini paylaşma ve kendi adlarına hareket etme konusunda koşulsuz davranmıyor; somut değer ve şeff afl ık sunan markalara güvene dayalı ve geri alınabilir yetki veriyor.
Bu yeni dönemde, şirketlerin tüketici güvenini her temas noktasında yeniden kazanması gerekiyor.
Tüketiciler rutin ve düşük riskli işlemleri yapay zekâya devretmeye daha istekli davranırken, kişisel alanlarda kontrolü ellerinde tutmayı tercih ediyor. Bulgular, şirketlerin artık tek tip değer önerileri yerine tüketicilerin farklı ihtiyaç durumlarını anlayan, şeff af ve güven odaklı stratejiler geliştirmesi gerektiğine işaret ediyor.
Artık Yeni ikilemler ortaya çıktı
Aynı araştırmaya göre, tüketicilerin kararlarını ve markalarla kuracakları ilişkinin sınırlarını üç temel ikilem şekillendiriyor. İlk ikilem, dijital aşırı yüklenme ile bağlantı ihtiyacı arasında yaşanıyor.
Yine araştırmaya göre, tüketicilerin %65'i dijital yoğunluk nedeniyle bunalmış hissederken, aynı zamanda iyi olma hallerini destekleyecek yapay zekâ çözümlerine daha fazla ilgi gösteriyor.
GENÇ TÜKETİCİLER
Özellikle genç tüketiciler ekran süresini azaltmak isterken, markalardan aidiyet hissini güçlendirecek topluluk deneyimleri bekliyor. İkinci ikilem, kontrollü harcama ile kendini ödüllendirme isteği arasında şekilleniyor.
EKONOMİK BELİRSİZLİK
Ekonomik belirsizlikler nedeniyle tüketiciler harcamalarını daha dikkatli planlarken, küçük ödüllerle motivasyonlarını korumaya çalışıyor.
Araştırmaya göre, finansal açıdan zorlanan tüketicilerin %59'u kendilerini ödüllendirmek için daha uygun fiyatlı alternatifl ere yönelirken, katılımcıların %45'i günlük hayatını kolaylaştıran çözümler için ek ödeme yapmaya sıcak bakıyor.
YETKİ DEVRİ ve güven
Üçüncü ikilem ise yetki devri ve güven arasında yaşanıyor. Tüketiciler rutin işlemlerde markalara ve yapay zekâya daha fazla sorumluluk vermeye istekli olsa da kişisel konularda kontrolü elden bırakmak istemiyor. Araştırmaya göre, tüketicilerin %92'si şeff af uygulamalar sunan markaları tercih ederken, %95'i satın alma öncesinde somut değer kanıtı görmek istiyor. Ayrıca, %93'ü karar vermeden önce bilgileri farklı kaynaklardan doğruluyor, %89'u ise marka reklamlarından çok diğer tüketicilerin deneyimlerine ve yorumlarına güveniyor.
şartlı yetki devri
Aynı araştırma, tüketicilerin yapay zekâyı koşulsuz kabul etmek ya da tamamen reddetmek yerine, kullanım alanına göre bilinçli tercihler yaptığını ortaya koyuyor. Küresel ölçekte tüketicilerin yüzde 36’sı, ödeme sırasında indirimlerin yapay zekâ tarafından otomatik olarak uygulanmasını isterken; konu rutin satın alma kararlarının tamamen yapay zekâya bırakılmasına geldiğinde tüketicilerin büyük çoğunluğu bu fikre sıcak bakmıyor. Buna karşılık, yapay zekânın daha yaygın benimsendiği pazarlarda kullanım oranı yüzde 94’e ulaşırken, her dört tüketiciden biri (yüzde 25) kendi adına karar alabilen otonom yapay zekâ araçlarını deneyimlediğini belirtiyor. Bulgular, tüketicilerin yapay zekâya duyduğu güvenin, teknolojiyle kurdukları deneyim arttıkça güçlendiğine işaret ediyor.
“koşulsuz güven” yok
EY Eurasia Tüketici Ürünleri ve Perakende Sektör Lideri Yusuf Bulut, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: "Tüketicilerin markalarla kurduğu ilişkinin kuralları yeniden şekilleniyor. Tüketiciler artık markalara koşulsuz güvenmek yerine, verilerini kullanma ve kendi adlarına hareket etme yetkisini koşullu olarak veriyor. Dijital aşırı yüklenme ve artan şüphecilik, markaların yalnızca görünür olmasını değil; şeff afl ık, somut değer ve güven sağlamasını zorunlu kılıyor. Bugünün tüketicisi satın alma kararını vermeden önce bilgiyi farklı kaynaklardan doğruluyor ve markalardan iddialarını kanıtlamasını bekliyor. Bu nedenle şirketlerin yalnızca yapay zekâ yatırımlarına değil, müşterinin ihtiyaçlarını doğru anlayan, güven oluşturan ve gerektiğinde insan etkileşimini devreye alan deneyimlere odaklanması gerekiyor. Önümüzdeki dönemde fark yaratmak isteyen markalar; teknolojiyi yalnızca verimlilik için değil, şeffaflık, hesap verebilirlik ve insan deneyimiyle birleştirerek tüketicinin güvenini sürdürülebilir biçimde kazanmak için kullanmalı.”
Uluslararası danışmanlık hizmetleri şirketi Eernet&Young (EY) tarafından yayımlanan Geleceğin Tüketicisi Endeksi 2026, küresel pazarlarda tüketicinin değişen beklentilerini ve markalara duydukları güvenin dinamiklerini ortaya koydu.
KONYALILAR YAPAY ZEKÂYA TEMKİNLİ
Peki Konya'da yapay zekâya güven hangi aşmada?
Konyalıların yapay zekaya güvenip güvenmediğine dair resmi, il bazlı kapsamlı bir kamuoyu araştırması veya istatistik bulunmamakta.
Ancak genel Türkiye eğilimine benzer şekilde Konya'da da yapay zeka araçları günlük yaşamda, eğitimde ve yerel kurum çalışmalarında (örneğin Konya Büyükşehir Belediyesi eğitimleri) giderek daha fazla kullanılmakta ve merak edilmekte.
Bilgi ve Merak
Yerel medyada yapay zekaya Konya'nın tarihi, ilçeleri veya kültürel özellikleri hakkında sorular sorulması sıkça ilginç içerikler olarak yer almakta.
Eğitim ve Uyum
Gençler ve teknoloji meraklıları yapay zeka araçlarını aktif olarak benimserken, toplumsal genel güvende temkinli bir yaklaşım hâkim.
Kurumsal Kullanım
Yerel yönetimler ve üniversiteler (örneğin Necmettin Erbakan Üniversitesi ve Selçuk Üniversitesi) yapay zeka ve siber güvenlik odaklı eğitim programlarına ev sahipliği yapmakta.
Tarım, akıllı şehircilik, sanayi, belediye hizmetleri ve gençlere yönelik eğitim projelerinde hızla yaygınlaşmakta.
Şehirde hem yerel yönetimler hem de teknoloji platformları yapay zeka temelli dönüşüme öncülük etmekte.
Akıllı Tarım ve ÜretimHassas Tarım
Konya Ovası'ndaki geniş tarım arazilerinde ve sulama sistemlerinde verimliliği artırmak için yapay zeka tabanlı veri analitiği kullanılmakta.
Sanayi ve Otomasyon
Otomotiv, makine imalatı ve parça üretiminde faaliyet gösteren KOBİ'ler, üretim hatlarında kalite kontrolü ve süreç optimizasyonu için yapay zeka araçlarından faydalanmakta.
Akıllı Şehir Yönetimi
Konya Büyükşehir Belediyesi, trafik akışı, su yönetimi (KOSKİ) ve altyapı planlamalarında dijital ikizler ve yapay zeka destekli optimizasyon modelleri uygulamakta.
Kurum İçi Eğitimler
Belediyeler ve bağlı müdürlükler, personelin verimliliğini artırmak amacıyla yapay zeka okuryazarlığı ve siber güvenlik eğitimleri düzenlemekte.
Kapsül Teknoloji Platformu
Gençlere yönelik robotik kodlama, 3D tasarım ve yapay zeka araçlarının kullanımı gibi alanlarda atölyeler ve yaz okulları düzenlenmekte.
Zirveler ve Ekosistem
Şehir genelinde düzenlenen Yapay Zeka Zirveleri ve KonyaAI gibi girişim ekosistemleri, tarım, sanayi ve turizm sektörlerini yapay zeka ile buluşturmakta.
