İran’daki gelişmelere başta ABD olmak üzere dış aktörlerin asgari de olsa müdahil olması, petrol fiyatlarında görülen dip seviyelerin hızla tersine dönmesine yol açabileceğe belirtiliyor.
Petrol fiyatları artar mı?
Son iki yıldır petrol fiyatları düşüş eğilimindeydi. Bu durum, Türkiye gibi büyük petrol ithalatçısı ülkeler açısından ve küresel enflasyon dinamikleri bakımından olumlu bir zemin oluşturuyor. Ancak uzmanlara göre İran’daki gelişmelere başta ABD olmak üzere dış aktörlerin asgari de olsa müdahil olması, petrol fiyatlarında görülen bu dip seviyelerin hızla tersine dönmesine yol açabilir nitelikte.
Aynı uzmanlara göre İran’dan petrol akışının sekteye uğraması ya da Hürmüz Boğazı’nın kapanması, petrol fiyatları üzerinden küresel ticareti ve ekonomik dengeleri çok daha hızlı bir şekilde etkileyebilir.
Altın ve emtia fiyatlarında yeni rekorlar olası
Küresel enflasyon ortamı ve artan jeopolitik gerilimler, son yıllarda altın ve değerli metalleri en fazla kazandıran varlıklar arasına taşıdı. İran geriliminin tırmanmasıyla birlikte hâlihazırda rekor seviyelerde seyreden altın ve emtia fiyatlarında yeni zirveler görüldü. Ons altın 4.600 dolar eşiğini aşarken, gümüş fiyatları da 90 dolar eşiğini zorlamakta. Uzmanlara göre jeopolitik risklerin küresel ölçekte devam etmesi, değerli metallerde önümüzdeki aylarda da hızlı değer artışlarını destekleyebilir.
Uluslararası ticarette sekte
ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamalarda İran’la ticari ilişkilerini sürdüren ülkelere yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Bu uygulamanın gecikmeden hayata geçirileceğini belirtmesi, başta Türkiye olmak üzere İran’la yakın ticari ilişkileri bulunan ülkeler açısından önemli bir ultimatom niteliği taşıyor.
Türkiye, uzmanlara göre gerek İran gerekse ABD ile yaptığı ticaret nedeniyle bu gerilimden en fazla etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor. Ancak İran ve ABD ile yapılan ticaretin sektörler arası kompozisyonunun oldukça farklı olması, bu ticaretin bir anda sona erdirilmesini ya da sektörlerin etkilenmesinin kısa sürede önlenmesini zorlaştırıyor. Bu durum, Trump’ın açıkladığı gümrük vergilerinden Türkiye’nin en çok etkilenecek ülkeler arasında yer aldığını gösteriyor.
Yeni göç dalgaları gündeme gelebilir
Orta Doğu coğrafyasında yer alan ülkelerin yüzyıllardır tecrübe ettiği en önemli olgulardan biri savaşlar ve bu savaşların tetiklediği göç hareketleri. 2010’lu yıllarda Suriye kaynaklı göç, Türkiye’nin en önemli gündem maddelerinden biri hâline gelmişti. İran’daki gerilimin devam etmesi de yeni bir göç dalgasında Türkiye’nin en fazla etkilenecek ülkelerden biri olabileceğini gösteriyor.
Bölgesel savaşlara evrilir mi?
İran geriliminin Venezuela’dan temel farkı, etkilerinin çok daha geniş ve coğrafi olarak yayılma potansiyelinin yüksek olmasıdır. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahaleye dahi açık kapı bırakan açıklamalarının hemen ardından, İran’ın bölgede ABD’ye ait askerî üslere saldırı ihtimalini gündeme getirmesi dikkat çekicidir. Bölgedeki en önemli askerî üslerden biri olan Türkiye’nin bu denklemdeki konumu da uzmanlara göre göz ardı edilmemeli.
Yine İran’la yaşanan gerilimin en endişe verici boyutlarından biri ise İran’ın on yıllardır üzerinde çalıştığı nükleer kapasitesi. Bu alanda hangi aşamada olunduğu tam olarak bilinmese de, uzmanlara göre Pandora’nın kutusunun açılmasını kimse istemez.
Bu arada Türkiye'nin de bu yıl içinde Mersin Akkuyu nükleer tesisinin tamamlanması gündemde.
