ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'a yönelik yeni bir yaptırım kampanyası başlattıklarını açıklamıştı.
İRAN'DAN AÇIKLAMA GELDİ
İran Ekonomi Bakanı Ali Medenizade, ABD’nin İran’a yönelik "ekonomik taarruzu" kapsamında hazırlanan yaptırımlarına ilişkin, "Ülkenin finans sektörüne ve finansal ilişkilerine zarar vermek isterlerse hangi önlemleri almamız gerektiğini biliyoruz. Ticaret ve mal ithalatına yönelik kısıtlamalar getirirlerse hangi çözümleri uygulamamız gerektiği konusunda da hazırlıklıyız" dedi.
ASIL HEDEF 3. ÜLKELER Mİ?
Bu arada Washington'ın "Operation Economic Outcast" adını verdiği paket, doğrudan İran'ı değil, İran'la ticaret yapmayı sürdüren üçüncü ülkeleri hedefliyor.
Amerikan Başkanı Donald Trump girişimi "ekonomik D-Day" olarak tanımlamıştı.
Bu arada Bessent ise basın toplantısında ülke adı vermedi.
HEDEFTE TÜRKİYE Mİ VAR?
Öte yandan Reuters ve AP'nin aktardığına göre İran'ın en büyük ticaret ortakları arasında Çin, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri bulunuyor.
Bu arada Bloomberg, açıklama öncesinde paketin İran'ın en büyük ticaret ortaklarından bazılarını, bu arada Çin, Türkiye ve Hindistan'ı etkileyebileceğini yazmıştı.
Ayrıca ABD basını yaptırımların işe yaraması için Washington'ın Çin, Rusya, Hindistan, Pakistan, Katar ve Türkiye gibi ülkelerle sert biçimde yüzleşmesi zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Amerikan Hazine Bakanı Scott Bessent, "Bu rejimle her türlü ekonomik ilişki, sorumluları Amerikan gücünün tüm erişimine maruz bırakacak." dedi ve "gri alanlarda çalışmanın artık kabul edilebilir olmadığını" dile getirmişti.
Bu paket; dijital varlıklar, altın, havacılık, teknoloji ve denizcilik sektörlerinde yeni yaptırımlar getiriyor ve ikincil yaptırımların kapsamını genişletiyor.
Peki Türkiye İran ekonomik ilişkileri NEREDE?
İran Trükiye için öncelikle doğalgaz açısından önemli. Türkiye doğal gaz ihtiyacının neredeyse tamamını ithal ediyor ve bunun yaklaşık yüzde 13'ü İran'dan geliyor.
Yine iki ülke arasındaki 25 yıllık gaz anlaşması 29 Temmuz 2026'da sona erdi.
Bu kapsamda 1996'da imzalanan ve 2001'de sevkiyata başlanan sözleşme, Tebriz-Ankara boru hattı üzerinden yılda 9,6 milyar metreküpe kadar gaz taşınmasına imkân tanıyordu.
Dolayısıyla savaş nedeniyle taraflar süre dolmadan yeni bir anlaşma müzakere edemedi; sektör kaynaklarına göre akış geçici olarak mücbir sebep düzenlemeleriyle sürebilir. Yeni bir uzun vadeli sözleşme kamuoyuna duyurulmuş değil.
Dahası Ekonomim'in aktardığına göre Ankara, LNG ithalat altyapısını genişleterek ve Karadeniz'deki Sakarya sahasında yerli üretimi artırarak İran gazına bağımlılığını azaltmaya çalıştı. Bu, ulusal ölçekte İran gazını büyük ölçüde "opsiyonel" hale getirdi.
Yine de Forbes'in değerlendirmesine göre büyük yeni LNG kargolarının 2027'den önce gelmemesi, 2026'nın ikinci yarısını sözleşmelerin gösterdiğinden daha ince bırakıyor. İkincisi, ulusal düzeyde opsiyonel görünen gazın Doğu Anadolu için hâlâ kritik olması: bölgenin altyapısı İran hattına göre kurgulanmış durumda.
TÜRKİYE-İRAN Ticaret hacmi ve yapısı
Bu kapsamda Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre Türkiye, 2023 ve 2024 itibarıyla hem ithalat hem ihracat açısından İran'ın dünya genelindeki üçüncü büyük ticaret ortağı. Tersinden bakıldığında tablo daha dengeli: İran, Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı 22., en çok ithalat yaptığı 28. ülke.
Yine İran, Türkiye'den lüks tüketim malı yerine kendi sanayisi için ara mal ve hammadde (kimya, tekstil) alıyor; Türkiye'ye ise ağırlıklı olarak demir-çelik satıyor.
Öte yandan Türkiye şimdiye kadar Tahran'la ticaretini azaltmaya yönelik bir sinyal vermedi. Ankara uzun süredir tek taraflı ABD yaptırımlarını uygulamayacağını belirtiyor.
