Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi ile birlikte, önceki sistemdeki bireyler emeklilik için yaş şartı aranmaksızın emekli olma imkanına sahip oldukları belirtiliyor. Ancak 9 Eylül 1999'dan itibaren işe başlayan kadınların emekli olabilmesi için 58, erkeklerin ise 60 yaşına ulaşmaları gerekecek. Bu durum, özellikle sadece 24 saatlik bir süre farkının emekliliği 17 yıl geciktirmesi, “kademeli emeklilik” konusunu Türkiye’deki gündem maddelerinden biri haline getirdi.
sistem tartışılıyor
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan bireylerin sıkıntı yaşadığını ifade ediyor. Bu dönemde sigortalı olan milyonlarca kişinin emekli olabilmesi için belirlenen koşullar oldukça katı: 7 bin gün prim ödemesi ve belirtilen yaş şartı. Erdursun, 2008’de yapılan reformda geçişin kademeli olarak planlandığını, fakat 1999 sonrasında yaşanan ani durumun adalet anlayışını ciddi şekilde etkilediğini söylüyor. Sürecin daha adil bir şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğine dikkat çekiyor. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) tarafından önerilen yasa tasarısını değerlendiren Erdursun, bu teklifin mevcut sistemin karmaşasına daha fazla katkı sağlayabileceğini belirtiyor. 1999-2000 yılları arasında işe başlayan kadınların 43, erkeklerin ise 45 yaşında emekli olabilmesi için 6250 gün prim ödemesi gerektiği ortaya çıkıyor. Ayrıca 2004-2004 döneminde bu şartlar sırasıyla, kadın için 45 ve erkek için 47 yaş; 2007-2007 döneminde ise 48 ve 50 yaş olarak belirlenmiş. Bu tür tarihlere bağlı yaş ve prim gününü değiştirerek sunulan teklifin uygulanabilir olmadığı düşünülüyor.
3 MİLYON 800 BİN KİŞİYİ İLGİLENDİRİYOR
Erdursun, iktidarın EYT düzenlemesini oluştururken bu tür talepleri dikkate almadığını ve şu an için somut bir çözüm önerisi sunma konusunda yetersiz kaldığını belirtiyor. Toplamda yaklaşık 3 milyon 800 bin sigortalıyı etkileyen bu durumun, yerel veya genel seçim dönemleri yaklaştıkça siyasi tartışmaların en önemli başlıklarından biri haline gelmesi bekleniyor. Erdursun, sosyal güvenlik alanının yalnızca "vicdanla" değil, aynı zamanda "mali denge" ile de yönetilmesi gerektiğine değiniyor. Emeklilik sistemine yapılacak bir yanlış girişimin uzun yıllar boyunca telafi edilemeyecek sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor. Uzman, EYT kapsamına müdahale edilmemesi gerektiğini, ani değişimlerin yumuşatılması gerektiğini ve 2008 sonrasında sigortalı olan bireyler için yeni haksızlıkların oluşmasını önlemek adına dikkatli bir yaklaşım gerektiğine işaret ediyor.
ARTIK GÜNDEME GELECEK
Kademeli emekliliğin ne zaman uygulanacağına dair fikirlerini paylaşan Erdursun, bu konuda önemli bilgileri şu şekilde aktarıyor: "Yaklaşık 3 milyon 800 bin sigortalıyı etkileyen kademeli emeklilik konusunun, seçim sürecine paralel olarak daha fazla gündeme geleceği görülüyor." Emeklilikle ilgili kuralların, güncel siyasi durumlara göre şekillenebileceğini ima ederken, bu konuda doğru adımlarla ilerlemenin önemine vurgu yapıyor.
