Alaska, Kanada ve Sibirya'nın geniş bölümlerinde görülen permafrost, Kuzey Yarımküre'nin yaklaşık yüzde 24'ünü kaplıyor. Sıcaklıkların yükselmesiyle donmuş zeminin çözülmesi, üzerinde bulunan yapıların temelinde hareketlere ve ciddi hasarlara sebep olabiliyor.
HASAR ÖNCEKİ TAHMİNLER KORKUTUCU
Connecticut Üniversitesi öncülüğündeki araştırmada bilim adamları, Kuzey Kutbu çevresindeki binaları önceki çalışmalardan farklı olarak üç boyutlu şekilde hesapladı.
Yeni hesaplamada muhtemel hasarın 261 milyar dolar seviyesine ulaşabileceği tespit edildi. Daha önce kullanılan yöntemde ise maliyet yaklaşık 110 milyar dolar olarak tahmin edilmişti.
Aradaki büyük farkın özellikle çok katlı yapılardan kaynaklandığı ifade edildi. Önceki hesaplamalarda binaların ağırlıklı olarak iki boyutlu yüzey alanı dikkate alınırken yeni çalışmada yapıların yüksekliği ve toplam kat alanı da hesaba katıldı. Böylece hasar görebilecek çok katlı binaların yeniden inşa maliyeti daha gerçekçi biçimde hesaplandı.
UYDU VERİLERİ ANALİZ EDİLDİ
Araştırmacılar hesaplamayı yapmak için yaklaşık 10 terabaytlık uydu görüntüsünü yapay zekayla analiz etti. Derin öğrenme modelleri kullanılarak binaların konumları ve kullanım türleri tespit edildi. Ardından yükseklik verileri eklenerek bölgedeki yapıların toplam büyüklüğü hesaplandı.
Araştırmaya göre Kuzey Kutbu çevresindeki permafrost bölgelerinde bulunan yapıların toplam kat alanı yaklaşık 301 milyon metrekareye ulaşıyor. Yüksek emisyon senaryosunda bu alanın neredeyse yarısının permafrost çözülmesinden kaynaklanan hasar riskiyle karşı karşıya kalabileceği hesaplandı.
Çalışmayı yürüten ekip, elde edilen sonuçların özellikle Alaska, Kanada ve Sibirya'daki yerleşimlerin gelecekte karşılaşabileceği mali yükün belirlenmesinde kullanılabileceğini belirtiyor. Araştırma, 3 Eylül 2026 tarihinde Earth's Future dergisinde yayımlandı.
