Dünya İnsansı Robot Oyunları kapsamında robotların Çin'de sergilediği dans, boks ve atletizm performansları izleyicilerden büyük ilgi gördü. Ancak bu renkli gösterinin hemen ardından Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun resmî gazetesi, araştırmacılara bu ileri teknolojilerin laboratuvarlardan askeri eğitim sahalarına aktarılmasını hızlandırma ve insansı robotları birer "savaşçı" olarak kullanma çağrısında bulundu.
2025-2026'da hız kazandı
100'den fazla Çin askeri ihale ilanını, akademik çalışmayı, patenti ve savunma belgelerini inceleyerek yaptığı araştırmaya göre, Çin savunma kurumları insansı robotların savaş alanlarında konuşlandırılmasına yönelik çalışmaları hızlandırdı. Kamuoyuna yansımayan kayıtlar, askeri kurumların robotları savaş alanı gereksinimlerine göre test ettiğini, eğitim teknolojilerini tedarik etmeye çalıştığını ve birliklerle omuz omuza nasıl görev yapabileceklerini incelediğini ortaya koyuyor. Algılama ve manevra kabiliyetine odaklanan bu çalışmalar özellikle 2025 ve 2026 yıllarında ivme kazandı.
ticari hakimiyetin ordudaki avantajı
Bu arada Bank of America Global Research verilerine göre Çinli üreticiler, 2025 yılında küresel insansı robot sevkiyatının yaklaşık yüzde 95'ini gerçekleştirdi. Bu ticari güç, Çin Halk Kurtuluş Ordusu'na hem kendi özel askeri uygulamalarını geliştirme hem de hızla büyüyen devasa bir sektöre doğrudan erişim sağlama imkânı sunuyor.
Öte yandan Rusya-Ukrayna savaşında seyrüsefer ve hedefleme için yapay zekâ kullanan İHA'ların yanı sıra robotların mühimmat taşıma ile yaralı tahliyesinde aktif rol oynaması, dünya genelinde otonom sistemlere olan askeri ilgiyi daha da artırdı. UCLA Profesörü Dennis Hong ise konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bir robotu kaybetmek bir insanın hayatını kurtarmak anlamına geliyorsa, o robot feda edilebilir bir unsura dönüşür" ifadelerini kullandı.
savaşlarda robot timi vizyonu
Bu arada Çin'in, meskûn mahal savaşlarında insansı robotları kullanmaya yönelik stratejik bir vizyonu bulunuyor. Ulusal Savunma Teknolojileri Üniversitesi araştırmacılarının Ağustos 2025'te yayımladığı bir makaledeki senaryoya göre; altı insansı robot, robot köpek veya insansız araçtan oluşan bir savaş grubu, hücum timleri arasında paylaştırılacak. Bu robotlar, düşman kontrolündeki bir binayı kat kat ve oda oda temizlemek için kara birlikleriyle birlikte hareket edecek.
Dahası Aralık ayında ise Çin Halk Kurtuluş Ordusu Doğu Cephesi Komutanlığı, insansı ve dört bacaklı robotların varsayımsal bir gelecekte Tayvan'ın savunmasını yarma sahnelerini içeren, yapay zekâ ile üretilmiş görseller yayımladı.
ÇİN-ABD ile rekabet ve çözülmesi gereken engeller
Öte yandan ABD ordusu da askerlerle birlikte görev yapabilecek "askeri nitelikli insansı robot kabiliyetleri" geliştirmek amacıyla bir yarışma başlatsa da ABD robotik sektörü bu makinelerin geliştirilmesinde Çin'in gerisinde kalıyor. Örneğin önde gelen Çinli robotik şirketi Unitree'nin en çok satan robot köpek tasarımlarında ABD ordusu tarafından finanse edilen yeniliklerden yararlandığı ifade ediliyor.
Bütün bu gelişmelere rağmen, operasyonel bir birlikte henüz silahlı bir insansı robotun konuşlandırıldığına dair kesin bir kanıt bulunmuyor. Yüksek enerji tüketen bu sistemler, henüz karmaşık savaş ortamlarında tam güvenilirlik sağlayabilmiş değil. Ayrıca otonom çalışacak makinelerin savaş hukuku kapsamında siviller ile savaşanları ayırt etmesi ve teslim olan askerlere saldırmaktan kaçınması gibi etik ikilemlerin de zamanla ele alınması gerekecek. Uzmanlar, insansı robotların 5 ila 10 yıl içinde savaş alanlarında pratik sistemlere dönüşmesinin yüksek bir ihtimal olduğunu belirtiyor.
