Onlarca yıl süren bir araştırmalar bazı yeni bulguları da ortaya çıkardı.
Bu kapsamda kambur balinalar, minke balinaları ve oluklu balinalar da dahil olmak üzere dünyanın en büyük balinalarından yüzlercesinin yaz aylarında kıyı boyunca buzlardan arınan sularda beslendiği kaydedildi ve görüntülendi.
Dolayısıyla bu deniz memelilerinin hiçbiri geçmişte burada görülmüyordu. Çünkü buzullar, kıyı sularına girmelerini engelliyordu. Ancak iklim değişikliğinin denizleri ısıtması ve buzulları eritmesiyle birlikte balinalar da yeni koşullara uyum sağladı.
Artık bilim insanları, Doğu Grönland açıklarındaki okyanus ekosisteminde yaşanan büyük değişimin sonucu olarak Kuzey Kutbu'nda mevsimsel "yoğun beslenme dönemleri" yaşandığını söylüyor.
Bu değişim ise oldukça çarpıcı.
Bölgede gemilerle yapılan araştırmalarda 2006'ya kadar tek bir kambur balina bile görülmemişti.
Ancak 2007'de yedi kambur balina görüldü. 2024'e gelindiğinde ise gemilerden yapılan gözlemlerde bu dev balinalar 150 kez kayda geçti.
Bu arada oluklu balinaları, minke balinalarını ve kambur balinaları kapsayan dişsiz balina grubuna yönelik Doğu Grönland kıyılarındaki ilk sistematik hava araştırmaları, bilim insanları tarafından 2015 ve 2024 yazlarında gerçekleştirildi.
Aynı araştırmacılar bu verileri, uydu vericisi takılan 15 balinanın izlediği rotalar ve İnuit avcılarının tanıklıklarıyla birleştirdi.
Dolayısıyla tüm bu bilgiler, araştırmanın başındaki Prof. Mads Peter Heide-Jørgensen'in "büyük bir ekolojik rejim değişikliği" olarak tanımladığı tabloyu ortaya koydu.
Bilimsel tahminlere göre 2024 yazında 4 bin kambur balina, 6 bin oluklu balina ve 6 bin minke balinası Grönland Denizi'ni ziyaret etti.
Artık değişimin arkasında yükselen deniz sıcaklıkları ve besin kaynaklarının artması bulunuyor. Balinaların, Doğu Grönland'ın ısınan sularına gelen balıklarla beslendiği görülüyor.
Yine aynı araştırmacılar, bu üç balina türünün yaz aylarındaki beslenme dönemi boyunca en az 800 bin ton balık ve kril tüketeceğini tahmin ediyor.
Bu değişimin söz konusu balina türlerinin toplam nüfusundaki artıştan mı yoksa başka bölgelerden buraya göç etmelerinden mi kaynaklandığı da araştırmadan anlaşılamıyor.
Uzmanlar, araştırmanın balinaların Batı Grönland'dan Doğu Grönland'a doğru yoğun biçimde hareket ettiğine işaret etmesinden kaygı duyuyor. Bazı balina türlerinin avlandığı Grönland'da bu hassas bir konu.
Bilim insanları, elde ettikleri bulguların bu "fırsatçı" dişsiz balinaların değişime uyum sağladığını, hatta bu değişimden faydalanıyor olabileceklerini gösterdiğini söylüyor.
BU BALİNALAR TÜRK DENİZLERİNE İNER Mİ?
Uzmanlara göre bu sorunun cevabı “Evet”. Dev balinalar Türkiye denizlerine iner ve sularımızda düzenli olarak yaşarlar.
Genel kanının aksine balinalar sadece okyanuslarda değil, Türkiye'nin Akdeniz ve Ege Denizi kıyılarında hem yerleşik hem de göçmen (ziyaretçi) olarak varlık gösterirler.
Türkiye sularında bugüne kadar 12 deniz memelisi (yunus ve balina) türü resmi olarak kaydedilmişti.
Boyu 4 metreden büyük olan dev balina sınıflarından en çok öne çıkanlar şunlar:
Türkiye Denizlerinde Görülen Dev Balina Türleri
Özellikle son yıllarda kıyılarımıza yakın bölgelerde dev balina geçişleri sıklıkla kameralara yansımakta.
Örneğin Haziran 2026'da sırasıyla:
- Hatay (Samandağ) açıklarında,
- Ardından Muğla (Fethiye ve Göcek) koylarında,
- Hemen sonrasında ise Antalya (Alanya) Kalesi açıklarında dev ispermeçet balinaları amatör balıkçılar ve turistler tarafından görüntülenmişti.
- Uzun Balina (Oluklu Balina / Fin Balinası): Dünyanın mavi balinadan sonraki en büyük ikinci canlısıdır. Boyları 20 metreyi aşabilir. Akdeniz ve Ege'nin derin sularında yaşarmaktalar.
- İspermeçet Balinası (Kaşalot): Boyu 15-18 metreyi bulan, dünyanın en büyük dişli balinasıdır. Akdeniz'in Helen Yayası ve Fethiye Göcek açıkları gibi derin çukurlarında yerleşik popülasyonları bulunmakta.
- Gagalı Balina (Cuvier Gagalı Balinası): Denizlerin en derinine dalabilen memelilerindendir. Akdeniz genelinde derin kanyonlarda gözlemlenebiliyor.
- Mink Balinası & Yalancı Katil Balina: Sularımızda daha nadir de olsa kayıtları bulunan diğer balina türleri.
