Günlük hayatta bir kişiye ya da kuruma para gönderirken sıklıkla duyduğumuz kavramlardan biri IBAN (International Bank Account Number) ya da sık kullanılan biçimiyle IBAN numarası.
Avrupa Birliği Düzenlemeleri kapsamında ülkeler arasındaki para transferlerinin hızlı olması ve maliyetlerin minimuma düşmesi için geliştirildi. IBAN sayesinde bankalar ve diğer tüm kuruluşlar arasındaki para transferlerindeki hatalar ve gecikmeler en az seviyeye inmekte.
Bir IBAN numarası, sadece bir banka hesabına MI ait?
TCMB'nin (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası) tebliğine göre IBAN numarası, müşteri hesap numaralarının belirli bir standart dahilinde düzenlenmesiyle elde edilen uluslararası banka hesap numarası. Bir IBAN numarası, sadece bir banka hesabına ait olabiliyor.
IBAN Numarası Standartları Nedir?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tebliğine göre 01.01.2010 tarihinden itibaren IBAN kullanımı ülkemizde zorunlu hale geldi. Avrupa Bankacılık Standartları Komitesi'nin belirlediği standartları vardır. IBAN numarasının ülkemizdeki standartları ise aşağıdaki gibi:
"IBAN numarasının toplam uzunluğu 34 haneyi geçmemek kaydıyla her ülke tarafından belirlenebilir. Türkiye'de IBAN numaraları toplam 26 haneden, harf ve rakamlardan oluşur.
IBAN numarasının başında ise ülke kodu yer alır. Bu kod, iki büyük harften oluşur. Örneğin Türkiye'deki IBAN numaraları TR olarak başlar.
Ülke kodunun ardından kontrol basamakları gelir. Bu basamaklar iki haneden oluşur ve IBAN numarasının doğrulanması işleminde kullanılır.
Akabinde beş basamaklı banka kodu gelir. Beş basamaktan oluşmayan banka kodları ise sağa dayalı yazılır ve başlarına sıfır konarak beş basamaklı hale getirilir.
Rezerv alan ise tek basamaklı rakamlardan oluşur. Değiştirilene kadar sıfır kabul edilir.
Son 16 hane, banka hesap numarasını temsil eder. Hesap numarası konusunda ise bankalar arasında ortak bir standart yoktur. Bazı bankalar alfabetik karakterler kullanırken bazıları ise sayısal değerleri tercih eder. Hatta bazı bankalar buraya müşteri numarasını bile yazabilir."
IBAN Numarasının Sağladığı Kolaylıklar Neler?
IBAN numarası günümüzde fazlasıyla öneme sahiptir, çünkü her bir banka müşterisinin hesap numarasının uluslararası alanda tanımlanmasını sağlar. Bu sayede para transfer işlemleri güvenli ve hatasız bir şekilde gerçekleşebilir. Para göndermek istediğiniz kişinin IBAN numarasını hatalı ya da eksik girdiğinizde IBAN, alıcının adı ve soyadı ile uyuşmaz. Böylelikle hatalı para transferinin gerçekleşmesi önlenmiş olur.
IBAN numarasını günlük hayatta bu kadar önemli hale getiren diğer bir konu ise kesinlikle hız unsuru. Girilen numara doğruysa alıcının adı ve soyadı ile eşleşir. İşleminiz de böylece birkaç dakika içinde gerçekleşmiş olur.
IBAN KİRALANIR MI?
Son zamanlarda hukukçular, yasa dışı bahis, uyuşturucu, kaçakçılık gibi suç gelirlerinin aklanmasında başvurulan yöntemlerden biri olan “IBAN kiralama” tehlikesine karşı uyarıyor.
IBAN DOLANDIRICILIĞI
IBAN kullandırarak çeşitli suçlamalarla karşı karşıya kalan mağdurların sayısı giderek artıyor. Mağdurların büyük bölümü, bu eylemin suç teşkil ettiğini bilmeden hareket ediyor ancak yasalar, “bilmemeyi” cezasızlık sebebi olarak kabul etmiyor.
Bunun son örneği Adana’da yaşandı. 23 yaşındaki bir üniversite öğrencisi, yardım etmek amacıyla IBAN’ını dershane arkadaşına kullandırmasıyla başlayan süreç mahkemede son buldu.
Burdur 1’inci Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davada ise IBAN’ını kullandıran kişi 4 yıl 5 ay hapis cezasına çarptırıldı. Ayrıca 149 bin 690 TL idari para cezası ödemesine hükmedildi. Suç şebekeleri, kimi zaman “IBAN kiralama” ilanlarıyla, kimi zaman da Adana’daki olayda olduğu gibi samimi duyguları istismar ederek insanları kandırıyor.
Hukukçulara göre, IBAN kiralamanın ciddi hukuki sonuçlar doğurduğuna dikkat çekiyorlar. IBAN’ını kiralayan kişilerin bu durumun suç olduğunu bilmemesi, hukuk nezdinde mazeret sayılmıyor. Aksine, bu kişiler Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanabilir. Hiç farkında olmadan büyük bir suç örgütünün para trafiği içinde kalabilir ve uzun süreli hapis cezalarıyla karşılaşabilirler. Bu suça ise 10 yıla kadar hapis ve para cezası.
İNSANLAR NASIL İKNA EDİLİYOR?
Öğrenci, işsiz ya da gelir arayışındaki kişiler, “risk yok”, “sadece para gelip gidecek” denilerek ikna ediliyor. Ancak, bu hesaplar dolandırıcılıkta kullanıldığında hesap sahibi şüpheli konuma düşüyor. Eğer o kişi bu parayla ilgili gerçekten bilgi sahibi değilse, bankayla iletişime geçerek paranın gönderildiği hesaba iade edilmesini talep etmesi gerekir. Bunu yapmazsa para hesabına geçtiği andan itibaren kaynağını bildiği kabul edilmekte. Kişi kendini ihbar ederse, tamamen cezadan kurtulamıyor.
