Türkiye’de ve dünyada giderek yaygınlaşan vitamin eksikliklerinin birçok kronik hastalık ve rahatsızlığın temel nedenleri arasında yer aldığına dikkati çeken uzmanlar beslenme alışkanlıklarının bozulması, toprak fakirleşmesi, hazır gıda tüketiminin artması ve güneş ışığından yeterince faydalanamama gibi faktörler vitamin eksikliklerini tetiklediğini belirtiyor.
Türkiye’de yapılan araştırmalar nüfusun büyük kısmında D vitamini ve B12 eksikliği olduğunu gösteriyor.
Bu eksikliklerin çoğu zaman ‘kronik yorgunluk, fibromiyalji, depresyon’ gibi tanılarla yıllarca tedavi edilmeye çalışılıyor.
Oysa basit bir kan testiyle teşhis konup, birkaç ayda düzeltilebiliyor.
Kendinizi iyi hissetseniz de kontrollerinizi AKSATMAYIN
Uzmanlar, vitamin eksikliklerinin çoğu zaman sessiz ilerleyip yıllarca belirti vermeden organ hasarına yol açabileceğine vurgu yapıyor.
Bu anlamda kendimi iyi hissediyorum demek eksiklik olmadığı anlamına gelmez. Bu nedenle düzenli kontrolleri yaptırmak, genel sağlık durumu ve kaliteli bir yaşam öyküsü için önemli. Vitamin takviyeleri bilinçsiz kullanıldığında (özellikle A, D, E, K yağda eriyenler) toksik etki yapabilir. Vitaminlere mutlaka kan testi yaptırıp, doktor veya diyetisyen kontrolünde başlanmalı.
Aynı uzmanlara göre, Türkiye’de D vitamini başta olmak üzere B12, demir, C, A, folik asit ve K vitamini eksikliklerinin yaygın görüldüğünü belirterek, bu durumun ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmekte.
D vitamini eksikliği Türkiye’de yüzde 70-90 oranında
Yine uzmanlara göre, D vitamini eksikliğinin kemik ve bağışıklık sistemi üzerinde önemli etkileri olduğuna dikkati çekiyorlar.
D vitamini eksikliği osteoporoz, kas-eklem ağrıları, bağışıklık sisteminde zayıflık, sık enfeksiyon, depresyon, yorgunluk ve saç dökülmesine neden olabiliyor.
Risk grubunda kapalı giyinenler, ofis çalışanları, yaşlılar, koyu tenliler, obez bireyler ile böbrek ve karaciğer hastalarının yer aldığını vurgulanıyor.
Günde 20-30 dakika 10.00-15.00 saatleri arasında kollar ve bacaklar açık şekilde güneşlenmenin önemine işaret ediliyor.
B12 vitamini eksikliği sessiz ilerlEMEKTE
B12 vitamini eksikliğinin özellikle vejetaryenler, veganlar ve 50 yaş üstü bireylerde yaygın görüldüğünü aktaran uzmanlar, bu eksikliğin kansızlık, el ve ayaklarda uyuşma, hafıza sorunları, depresyon ve yürüme bozukluğuna yol açabildiğini belirtiyor.
Hayvansal gıdaların temel B12 kaynağı olduğunu ifade eden Özçelik, 50 yaş üstündeki bireylerde emilim azaldığı için düzenli takviyenin gerekli olabileceği kaydediliyor.
TÜRKİYE'DE Demir eksikliği kadınlarda daha sık
Demir eksikliğinin kadınlarda yüzde 30-40 oranında görülüyor.
Demir eksikliği anemisi halsizlik, çarpıntı, saç dökülmesi ve bağışıklık zayıflığına neden olabiliyor.
Demirin C vitaminiyle birlikte alınmasının emilimi artırdığını vurgulanırken, çay ve kahvenin demir emilimini önemli ölçüde azalttığı hatırlatılıyor.
C, A ve folik asit eksikliği bağışıklığı zayıflatıyor
Sigara içenler ve yoğun stres altında olan bireylerde C vitamini eksikliğinin sık görüldüğünü ifade eden uzmanlar, bu durumun diş eti kanaması ve yara iyileşmesinde gecikmeye yol açabildiğini ifade ediyorlar. A vitamini eksikliğinin gece körlüğü ve sık enfeksiyonlara neden olabileceğini dile getirilirken, folik asit eksikliğinin ise özellikle gebelikte ciddi riskler taşıdığına dikkati çekiliyor.
K vitamini eksikliği kanama riskini artırıyor
Uzmanlara göre, uzun süre antibiyotik kullanan bireylerde K vitamini eksikliğinin görülebilir.
Bu durum kolay morarma ve kanama eğilimine neden olabilmekte.
K vitamini açısından yeşil yapraklı sebzelerin önemine işaret edilirken, bağırsak florasının da K vitamini üretiminde rol oynadığını kaydediliyor.
VİTAMİN EKSİKLİĞİ ŞİDDET EĞİLİMİNİ ARTIRIR MI?
Öte yanan bazı uzmanlara göre vitamin eksikliği insanlarda şiddet eğilimini artırabiliyor. Şiddet eğilimi veya davranışsal şiddet ile vitamin eksikliği arasında doğrudan, nedensel bir sebep-sonuç ilişkisi olduğuna dair güçlü bilimsel bir konsensüs bulunmamak.
Ancak bazı vitaminlerin eksikliği sinirlilik, dürtüsellik, agresif duygu durum ve öfke kontrolü güçlükleri gibi davranışsal risk faktörleriyle dolaylı olarak ilişkilendirilmekte.
Vitamin Eksiklikleri ve Davranışsal Etkileri
- B Grubu Vitaminleri (Özellikle B1 ve B12): B1 (tiamin) ve B12 eksiklikleri; bitkinlik, aşırı asabiyet, kaygı, depresif belirtiler ve sinir sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Sinir sistemindeki bu hassasiyet bazı vakalarda öfke ve huzursuzluğu artırabilir.
- D Vitamini: D vitamini eksikliği genellikle duygu durum değişiklikleri, yorgunluk ve depresyon ile ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte, ruhsal belirtiler üzerine yapılan bazı araştırmalarda genel şiddet skorları ile D vitamini düzeyi arasında istatistiksel olarak doğrudan anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.
- Magnezyum ve Omega-3 (Yardımcı Besin Öğeleri): Vitamin olmasalar da magnezyum ve omega-3 eksiklikleri de sinirlilik, uykusuzluk ve duygusal tepkisellikte artışla bağdaştırılır.
