Gübre tedarikinde yaşanan sorunlara karşı Türkiye, Rusya ile yeni bir adım atmaya hazırlanıyor. Bloomberg’in Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre iki ülke arasında gübre ticaretini kolaylaştıracak bir mutabakat zaptının imzalanması planlanıyor.
O TARİHİ İmzalar Moskova’da atılacak
İlgili anlaşmanın Moskova’da yapılması ve imza töreninde Türkiye adına Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Bağcı’nın, Rusya adına ise Bakan Yardımcısı Maxim Borovoy’un yer alması bekleniyor.
Gelişme, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kırgızistan’daki Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği görüşmenin yaklaşık bir hafta sonrasına denk geliyor.
ihracat sınırlamaları gündemde
Bu arada mutabakatın önemli başlıklarından birini Rusya’nın gübre ve amonyak ihracatına yönelik kısıtlamaları oluşturuyor.
Öte yandan Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre anlaşmayla Türkiye’nin Rusya’nın azotlu ve fosfatlı gübreler ile amonyak üzerindeki ihracat sınırlamalarından muaf tutulması hedefleniyor. Bu adımın, özellikle ekim dönemi öncesinde Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu gübre ve üretim girdilerinin teminini kolaylaştırması amaçlanıyor.
tedarik sorunları
Bilindiği gibi Türkiye’nin Rusya ile yeni bir mutabakata yönelmesinde, Basra Körfezi’ndeki üreticilerden üre tedarikinde yaşanan güçlükler de etkili oldu. Rusya ise yılın başlarında Türkiye’nin artan gübre ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla amonyak ve üre ihracatına ilişkin bazı sınırlamaları gevşetmişti.
küresel gübre piyasasında rusya önemli konumda
Öte yandan Rusya, dünya genelinde gübre üretiminde öne çıkan ülkelerden biri. Küresel ticarete konu olan gübre ve bitki besinlerinin yaklaşık beşte birini karşılıyor.
Özellikle Ukrayna savaşı sonrasında Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatlarda yaşanan riskler, Rusya’nın Baltık Denizi limanlarına daha fazla yönelmesine neden oldu. Bu durum Türkiye gibi pazarlara yapılan teslimatların maliyetlerini de artırdı.
Bu kapsamda Moskova yönetimi iç piyasadaki ihtiyacı önceliklendirirken gübre ihracatına yönelik kotaları da kasım ayına kadar uzattı. 1 Haziran-30 Kasım döneminde azot bazlı ürünler dahil toplam 20 milyon ton gübre ihracatına izin veriliyor.
SORUN BÜYÜK
Yine Rusya’nın amonyum nitrat ihracatını geçici olarak durdurması da piyasadaki arzı etkileyen gelişmeler arasında yer aldı. İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının ardından Körfez ülkelerinden yapılan sevkiyatların kesilmesi, küresel gübre arzındaki baskıyı daha da artırdı.
Türkiye’nin yıllık gübre ihtiyacı 7 milyon ton
Bu arada Türkiye’de yıllık gübre talebi yaklaşık 7 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Ülkenin yıllık üretimi ise yaklaşık 5 milyon ton.
Yine Türkiye’nin 8 milyon tonun üzerinde yıllık üretim kapasitesi bulunmasına rağmen fiili üretim bu seviyeye ulaşamıyor. Bunun temel nedenlerinden biri, gübre üretiminde kullanılan amonyak, fosforik asit, kaya fosfatı, potas ve kükürt gibi hammaddelerde ithalata olan bağımlılık.
Dolayısıyla Rusya ile yapılması planlanan mutabakatın, ekim sezonu öncesinde Türkiye’nin gübre ve hammadde tedarikini güvence altına alması hedefleniyor.
