Artık Türkiye'de sosyal medya yasağı çocuklar açısından konuşulmaya, hatta bu konuda adımlar atılmaya başlandı.
Yasak sadece Türkiye'nin gündeminde değil, Çin'den Avrupa'ya ve Amerika'ya kadar hemen bütün ülkeler yasakla ilgili çalışma başlattı.
Örneğin Avustralya gibi demokratik ülkelerde de Çin gibi demokratik olmayan ülkelerde de belli bir yaşın altındaki çocukların sosyal medya erişimi ya tamamen durduruluyor. Ya da belli kurallara bağlanıyor.
Bu konuda Türkiye’de de geçtiğimiz mayıs ayında bu yönde bir kanun çıktı.
Bu arada kısa süre önce ABD’de Meta (Facebook ve Instagram) hakkında açılan davaları durdurmak için mahkemeye verdiği çocukların sosyal medyada ne yapıp yapamayacağına dair taahhütler yeniden gündeme gelmişti.
Yaklaşımlar ülkeden ülkeye değişiyor.
İlk yasak 2025 yılında Avustralya’dan geldi. Avustralya’daki altı aylık uygulama, yasağın çocukların en fazla üçte birinin kullanımını önlediğini gösteriyor.
Diğerleri sistemi yanıltmaya ya da ebeveynlerinin telefonlarıyla sosyal medyayı kullanmaya devam etmiş.
Yasağa uyanlar da Roblox ve Discord gibi diğer platformlara hücum etmiş.
Yani, bağımlılık pek de sona ermemiş.
İkinci yasak ise Fransa’dan geldi.
Macron yönetimi bu yıl bir kanun çıkararak 15 yaş altındakilere sosyal medya kullanımını yasakladı.
Ancak Fransa Anayasa Konseyi kanunu derhal iptal etti. Mahkemenin gerekçeleri demokratik bir toplumda bu tedbirlerin nasıl alınması gerektiğine dair yorumunun yol gösterici nitelikte olduğu belirtiliyor.
Mahkeme, “çocukların zarar görmesini önlemek için kısıtlamalar getirilmesi” mümkündür diyor.
Ancak iptal kararının üç temel gerekçesi var.
İlki, sosyal medya erişiminin tamamen yasaklanması.
Mahkeme, okul veya uyku saatlerinde kısıtlamalar gibi alternatif yollara gidilebileceğini savunuyor.
İkincisi ise çocukların sosyal medya kullanımı üzerinde ana babaya hiç söz hakkı tanınmamasını aşırı buluyor.
Üçüncü olarak da kimlik tespiti yöntemlerinin kişisel verilerin gereğinden fazla toplanmasına veya sızmasına sebep olabileceğini ve bunun da kişisel verilerin korunması hakkına aykırı olduğunu söylüyor.
Öte yandan Avustralya ve Fransa’daki yasakların ardından ABD’de farklı bir gelişme yaşandı.
Meta hakkında süren tazminat davasından kurtulmak için mahkemeye belirli taahhütler sundu.
Amerikan Kongresi sosyal medyayı düzenleyecek kanunlar çıkarmada uzlaşamayınca, bu işler yargı kararlarıyla şekillenmeye başladı.
Bilindiği gibi Meta, Instagram ve Facebook kullanımını günde 2 saatle sınırlandırmayı, uyku saatlerinde erişimi tamamen durdurmayı ve okul saatlerinde erişim olsa bile ekrana mesaj gelmesini engellemeyi kabul etti.
Bu kararda birçok detay da mevcut.
Mesela, bazı taahhütlerin uygulanması, YouTube ve TikTok’un da benzer taahhütler vermesine bağlı. Ancak topyekûn bir yasak söz konusu değil.
Türkiye'de ise konu gündemde.
Bu konuda önemli olan ise sosyal medyada yaş yasağında en kritik konu, yaşın nasıl tespit edileceği.
Örneğin, Avustralya, vatandaşlarına verdiği kimliklerin yaş tespitinde tek yöntem olarak dayatılmasını yasaklamıştı.
YAŞ YASAĞI TÜRKİYE'DE NASIL UYGULANACAK?
Yanı sıra sosyal medya platformlarının, kullanıcının hareketleri, yüz tanıma sistemleri veya kredi kartı olup olmaması gibi başka parametrelerden yararlanarak yaş tespiti yapma seçenekleri sunmasını zorunlu tutmuştu.
Türkiye’deki yasağın nasıl uygulanacağına dair yöntemler tespit ediliyor. Ancak çocukların sosyal medyaya erişiminin kısıtlanmasında yaş tespitinin nasıl yapımlacağına adir bir ayrıntı henüz kamuoyuna yansımadı.
