Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakası düzenlemesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Karar Resmi Gazete'de yayımlandı.
Süreç, Antalya 12. Aile Mahkemesi, baktığı bir boşanma davası için Türk Medeni Kanunu'nun 175'inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "süresiz olarak" ibaresinin iptali istemiyle AYM'ye başvurmasıyla başladı. AYM, itiraz konusu olan ifadeyi Anayasa’nın 2, 5 ve 17’nci maddelerine aykırı buldu.
O SİSTEMDE 9 AYLIK GEÇİŞ SÜRESİ TANINDI
AYM, iptalin doğuracağı hukuki boşluğu dikkate alarak hükmün yürürlüğünü dokuz ay erteledi. Buna göre iptal, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek.
Bu süre içinde TBMM’nin nafakanın süresine ilişkin yeni kuralları belirlemesi bekleniyor. Ancak yapılacak düzenlemenin kapsamı ve varsa geçiş hükümleri, yasama süreciyle netleşecek.
ARTIK SÜRE VE ÖLÇÜLÜLÜK VURGUSU YAPILDI
Mahkeme, boşanma nedeniyle geçimini sağlayamayacak duruma düşen eşin korunmasını meşru bir amaç olarak değerlendirdi. Ancak nafaka yükümlülüğünün belirli ölçütler olmadan süresiz öngörülmesinin, ödeme yapan taraf açısından ağır bir külfete dönüşebileceğini belirtti.
Gerekçeye göre kanunda, bazı durumlarda nafakanın süreyle sınırlandırılmasına, özel koşullarda ise yaşam boyu sürmesine imkan verecek açık ve öngörülebilir ölçütler bulunması gerekiyor.
Gerekçeli kararda, süresiz nafakanın kişilerin ruhsal, psikolojik, ekonomik ve sosyal bütünlüğü üzerinde oluşturacağı olumsuz etkinin, devletin çatışan haklar arasında sağlanması gereken makul dengeyi ortadan kaldıracağı vurgulandı. Menfaatler arasındaki makul dengenin bozularak taraflardan biri aleyhine aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklenmesinin, pozitif yükümlülüklere aykırılık oluşturabileceğinin altı çizildi.
YOKSULLUK NAFAKASI
İptal, yoksulluk nafakasını düzenleyen maddenin tamamını kapsamıyor. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak şartıyla diğer eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilmesine ilişkin düzenleme korunuyor.
SÜRESİZ NAFAKA 1988'DE GELDİ
Eski Medeni Kanun'un ilk halinde 1 yılla sınırlı olan yoksulluk nafakasında bu sınır 1988'de kaldırıldı. 3444 sayılı Kanun'la boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin, gerekli şartları taşıması hâlinde önceden belirlenmiş bir bitiş süresi olmadan nafaka isteyebilmesinin önü açıldı.
2001'de yürürlüğe giren 4721 sayılı kanunda da aynı düzenleme korundu.
