Yasaya göre nafaka yasada üç türlü ifade ediliyor.
tedbir nafakası
Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken ihtiyaç sahibi eşe ve varsa çocuğa ödenir. Bu nafaka, dava kesinleştiğinde sona erer. Yani dava bittiğinde artık tedbir nafakası ödenmez; gerekiyorsa yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşür.
iştirak nafakası
İştirak nafakası, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılamak amacıyla hükmedilen nafakadır. Çocuğun reşit olmasıyla birlikte sona erer. Bunun yanı sıra, nafaka ödeyen eşin ölmesi, velayetin diğer tarafa geçmesi veya nafaka hakkından feragat edilmesi gibi durumlarda da iştirak nafakası sona erer.
YOKSULLUK NAFAKASI
Yoksulluk nafakası, boşanma sonucu yoksulluğa düşecek tarafa bağlanır. Yoksulluk nafakası süresiz olabilir; ancak nafaka alan eşin evlenmesi, taraflardan birinin ölümü ya da yoksulluğu ortadan kaldıracak derecede gelir elde edilmesi halinde sona erer. Ayrıca ahlaka aykırı bir yaşam sürülmesi durumunda da nafaka kesilebilir.
Dolayısıyla, nafakanın sona ermesi, ödenen nafakanın türüne ve tarafların yaşam koşullarına bağlıdır.
Nafaka Ne Zaman Kesilir?
Her nafaka türünün sona erme sebepleri farklı olsa da özellikle yoksulluk nafakası için kanunda açık hükümler yer almaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi uyarınca, nafaka ödemesi aşağıdaki hallerde sona erer:
Nafaka alan eşin evlenmesi: Nafaka hakkı, evlenme ile birlikte otomatik olarak düşer.
Taraflardan birinin ölümü: Hem nafaka alacaklısının hem de nafaka borçlusunun ölümü halinde nafaka sona erer.
Nafaka alan eşin yoksulluğunu giderecek derecede gelir elde etmesi: Miras kalması, düzenli ve yeterli bir gelir elde etmesi, maaş bağlanması gibi haller buna örnektir.
Ahlaka aykırı bir yaşam sürülmesi: Nafaka alan tarafın evlilik dışı fiilen evliymiş gibi yaşaması veya toplumun genel değerlerine aykırı bir hayat sürmesi durumunda nafaka kesilebilir.
Mahkeme kararı: Nafakanın kaldırılması ya da azaltılması için taraflardan birinin dava açması ve şartların değiştiğini ispat etmesi gerekir.
Bu durumlar dışında da hâkim, nafaka yükümlülüğünün gereksiz veya aşırı olduğu kanaatine varırsa, nafakanın miktarını düşürebilir veya tamamen kaldırabilir.
Nafaka Hangi Hallerde Sona Erer?
Nafaka, boşanma sonrası taraflardan birinin diğerine veya çocuğa maddi destek sağlaması amacıyla hükmedilen bir yükümlülüktür. Ancak kanun, bu yükümlülüğün belirli hallerde sona ereceğini açıkça düzenlemiştir. Başlıca sona erme halleri şunlardır:
Yeniden evlenme: Nafaka alan taraf evlenirse, nafaka kendiliğinden sona erer.
Fiili birliktelik: Resmi nikâh olmaksızın, evliymiş gibi sürekli bir hayat sürülmesi de nafaka ödemesini ortadan kaldırır.
Maddi durum değişiklikleri: Nafaka alan tarafın ekonomik olarak güçlenmesi ya da nafaka borçlusunun ödeme gücünün ciddi şekilde azalması durumunda nafaka kaldırılabilir veya azaltılabilir.
Çocuğun ergin olması: İştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla sona erer. Ancak eğitim devam ediyorsa mahkeme kararıyla süren nafaka uygulamaları görülebilir.
Taraflardan birinin ölümü: Nafaka borçlusu veya alacaklısının ölümü ile nafaka yükümlülüğü son bulur.
Ahlaka aykırı yaşam: Nafaka alacaklısının toplum değerlerine aykırı bir hayat sürmesi hâlinde, nafaka borçlusu dava açarak nafakanın kaldırılmasını talep edebilir.
Görüldüğü üzere, nafakanın sona ermesi çoğunlukla tarafların yaşam koşullarındaki değişikliklere bağlıdır. Bu nedenle, nafaka ödemesinin bitip bitmeyeceği her somut olayın özelliklerine göre mahkeme tarafından değerlendirilir.
Süresiz Nafaka Ne Zaman Bitecek?
Türk Medeni Kanunu 175. Maddesinde yoksulluk nafakasının süresiz olabileceğini düzenlemiştir. Yoksulluk nafakası bir süreye bağlı değildir. Boşanmayla yoksulluğa düşecek eşe, maddi olarak güçlü taraf maddi gücü oranında nafaka öder.
Yoksulluk nafakası
Madde 175- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.
Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Bu nafakanın sona erme sebepleri de kanunda sayılmıştır.
Nafaka alacaklısının evlenmesi
Nafaka alacaklısının resmi olarak evlenmeden bir başkasıyla birlikte evlilik hayatı yaşaması
Nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi
Nafaka alan tarafın veya nafaka ödeyen tarafın ölümü
Yoksulluğun ortadan kalkması durumlarında süresiz nafaka ödenmez. Resmi olarak kanunda düzenlenen sebeplerin dışında nafaka alan tarafın resmi evlilik gerçekleştirmeden evlilik hayatı yaşaması, haysiyetsiz hayat sürmesi veya yoksulluğunun ortadan kalkması gibi sebeplerin varlığı durumunda dava açılarak süresiz nafakanın iptal edilmesi hakimden istenebilir.
