Uzmanlara göre son tüketim tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihi karıştırılıyor. Bu da israfa neden oluyor. Türkiye’de her yıl yaklaşık 26 milyon ton gıda çöpe gittiği belirtildi. Avrupa’da çöpe giden gıdanın %10-15’i kavram karmaşasından kaynaklanırken, Türkiye’de ise bu bedelin 46 milyar TL’nin üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
O İFADELER NEDEN KARIŞTIRILIYOR?
Uzmanlara göre, son kullanma tarihi (SKT) ve tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) kavramlarının karıştırılıyor.
Aynı uzmanlar bir gıda maddesinin ne kadar hızlı bozulacağı, içerdiği su miktarıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirtirken "Bir gıdada su ne kadar fazlaysa, mikrobiyolojik bozulma o kadar hızlı olur. Et, süt, yumurta ve balık gibi hayvansal gıdalar yüksek su içerikleri sebebiyle riskli gruptadır. Bu ürünlerin tüketiminde son kullanım tarihi sağlık açısından önemli. Ancak makarna, konserve, kuru gıda gibi ürünlerde durum farklı. Örneğin taze kayısıyı kuru kayısı hâline getirdiğinizde, biyolojik mekanizmanın temel taşı olan suyu kontrol altına almış olursunuz. Bu ürünler tavsiye edilen tüketim tarihinden sonra bile tüketilebilir” ifadelerine yer veriyorlar.
TAZE OLMASI NE KADAR ÖNEMLİ?
Vatandaşın haklı olarak taze ürün aradığını ve aldığını belirten uzmanlar bunun sadece israfla ilişkilendirilemeyeceğini belirtirken market raflarında da taze ürünlerin bulunması gerekliliğine işaret ettiler. Uzmanlara göre sorumluluk alması gerekenlerin sorumluluk almadığı için "Türkiye’de yıllık kişi başı gıda israfı 100 kilograma ulaşmış durumda. Son tüketim tarihi geçen ürünlerin yıllık israf bedeli ise yaklaşık 46 milyar TL’yi buluyor” diyorlar.
İŞTE SKT VE TETT'İN ANLAMI
Gıdalar üzerindeki son kullanma tarihi (SKT) et, süt ve süt ürünleri gibi riskli gıdalarda güvenlik sınırını ifade eder. Bu tarih geçtikten sonra ürün kesinlikle tüketilmemelidir. Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) ise çoğunlukla bakliyat ve kuru gıda gibi raf ömrü uzun ürünlerde kalite önerisidir. Uygun şartlarda saklanan, görünüm, koku ve tat açısından bozulmamış ürünler, bu tarihten sonra da güvenle tüketilebilir.
İŞTE GIDA ALIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Kesinlikle etiket okuma alışkanlığı kazanın. İçindekiler kısmında ilk sırada yazan madde, o gıdada en yoğun bulunan maddedir. Bilinçli seçimler yapın.
O ifadedeki gibi “Son Tüketim Tarihi” (STT) gıda güvenliğiyle ilgilidir ve geçilmemelidir. “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi” (TETT) ise gıdanın kalitesiyle ilgilidir; tarihi geçse bile kokusu ve tadı normalse (makarna, konserve vb.) tüketilebilir.
Mutlaka görsel kontrol yapın. Özellikle konservelerde şişme yoksa ve kapak içeri doğru çökükse ürün genellikle güvenlidir.
Yapacağınız alışverişe tok çıkın. Aç karnına yapılan alışverişler, ihtiyaç duyulmayan ve sonradan israf edilecek gıdaların alınmasına sebep olur.
Yemek tabaklarınızı küçültün. Küçük tabak kullanın. Evde ve restoranlarda porsiyonları küçültmek, tabağınızda kalan gıdanın çöpe gitmesini engeller.
Bir şey atacakken dikkat! Tarih farkına dikkat edin. TETT ile SKT (veya STT) arasındaki farkı öğrenin ve gıdayı hemen çöpe atmayın.
Size değil kendine uygun gıdaları dondurarak ömürlerini uzatın.
