Kız çocukları voleybol eğitimine ve tanışma çalışmalarına ne zaman başlamalı? Filenin sultanı olma yolu nereden geçiyor…
Bilindiği gibi voleybol; sıçrama, denge, koordinasyon, zamanlama, el-göz uyumu ve takım içi iletişimi bir arada gerektiren teknik ve fiziksel bir spor dalı.
Ne kadar erken başlarsa o kadar iyi mi olur?
Dolayısıyla çocukların voleybola başlama yaşı, yalnızca “topla tanışma” açısından değil; sağlıklı fiziksel gelişim, öğrenme verimliliği ve uzun vadeli sporcu sağlığı açısından da büyük önem taşımakta.
Genel anlamda toplumda yaygın olan “ne kadar erken başlarsa o kadar iyi olur” düşüncesi, voleybol özelinde de bilimsel verilerle örtüşmemekte.
Uzmanlara göre asıl belirleyici olan; çocuğun branşa hazır olduğu doğru gelişim dönemi.
KIZ ÇOCUKLARI İÇİN ÖNERİLEN Voleybol Başlama Yaşı
Bu kapsamda uluslararası spor bilimi ve çocuk gelişimi çalışmalarına göre, voleybol için önerilen branşa özgü başlama yaşı 10–12 yaş aralığıdır. Bu yaşlarda çocukların;
- alt ve üst ekstremite koordinasyonu,
- sıçrama-iniş mekaniği,
- denge ve postür kontrolü,
- bilişsel algı ve
- oyun kurma becerileri voleybolun gerektirdiği teknik öğrenmeye daha uygun hale gelir.
Öye yandan daha erken yaşlarda ise voleybol; branş eğitimi değil, yalnızca oyun ve temel hareket deneyimi olarak ele alınmalıdır.
VOLEYBOLA Erken Yaşta Başlamanın Zararları VAR MI?
Yine uzmanlara göre;
- Fiziksel Etkiler 6–7 yaş gibi erken dönemde yoğun ve teknik odaklı voleybol antrenmanları;
- Tekrarlayan sıçrama ve omuz üstü hareketler nedeniyle diz, ayak bileği, parmaklar, el kasları, ve omuz eklemlerinde aşırı yüklenmeye,
- Henüz gelişimini tamamlamamış kas-iskelet sisteminde büyüme plakları üzerinde stres artışına,
- Alt ve üst vücut dengesinin bozulmasına ve asimetrik kuvvet gelişimine neden olabilmekte.
Yanı sıra genel kuvvet, denge ve koordinasyon yeterince gelişmeden yapılan branşlaşma, uzun vadede sakatlık riskini artırırken atletik potansiyeli sınırlamakta.
VOLEYBOLDA BİLİŞSEL ETKİLER
Bu arada voleybol; zamanlama, pozisyon alma, pas-hücum ilişkisi ve anlık karar verme gerektiren bir takım sporudur. 6–8 yaş grubunda bu bilişsel süreçler henüz tam olarak olgunlaşmadığından; teknik öğretim yüzeysel kalır, öğrenme kalıcı olmaz, ilerleyen yaşlarda yeniden öğrenme ihtiyacı doğabilmekte.
Dolayısıyla bu durum, çocuğun spora ayırdığı yılların verimsiz kullanılmasına neden olabilir.
Yine psikolojik ve sosyal etkiler açısından erken yaşta sonuç ve performans odaklı voleybol antrenmanlarına yönlendirilen çocuklarda;
- başarısızlık korkusu,
- motivasyon düşüşü,
- özgüven zedelenmesi,
- spordan erken kopuş riski artabilmekte.
Yanı sıra oyun temelli sosyal etkileşimden uzak kalan çocukların; takım içi iletişim, stresle başa çıkma ve duygusal dayanıklılık becerileri yeterince gelişemez.
HANGİ YAŞ EN AVATTAJLI?
Buna göre bilimsel gözlemler ve saha deneyimleri göstermekte.
10–12 yaş aralığında voleybola başlayan çocuklar, doğru bir temel spor becerisi altyapısına sahipse, teknik ve taktik gelişimi çok daha hızlı ve kalıcı olabiliyor.
Yine bu yaş grubundaki çocuklar: daha güçlü sıçrama ve iniş kontrolüne sahiptir, hareketlerini vücut bütünlüğü içinde daha iyi yönetir, öğrenmeye ve problem çözmeye daha açıktır, stresle başa çıkma ve takım içinde rol alma becerilerini daha sağlıklı geliştiriyor.
Öte yandan 6–7 yaşta branşlaşan çocuklar, çoğu zaman genel hareket eğitimi eksikliğiyle büyür ve bu durum uzun vadede gelişimlerini sınırlamakta.
Erken Başlamak Başarı Getirir mi?
Uzmanlara göre voleybolda ve birçok takım sporunda başarıyı belirleyen unsur; erken başlamak değil, doğru yaşta doğru içerikle başlamak önemli.
Dahası Türkiye'de çocukların; genel hareket becerileri, fiziksel yeterlilik düzeyleri, sosyal ve psikolojik gelişimleri yeterince desteklenmeden yapılan erken branşlaşma, sürdürülebilir sportif başarıyı olumsuz etkilemekte.
Dolayısıyla voleybolda erken yaşta başlamak bir başarı garantisi değildir. Aksine, fiziksel, bilişsel ve psikolojik olarak hazır olmadan branşlaşmak;
- gelişimi yavaşlatabilir,
- sakatlık riskini artırabilir,
- spordan kopuşu hızlandırabilir.
Yine aynı uzmanlara göre spor branşlarında gerçek başarı; önce hareketi öğrenen, oyunla gelişen, sonra branşı seçen çocuklarla mümkün.
Aynı durum voleybolda da geçerli. Yani sürdürülebilir performans, doğru yaşta atılan sağlam temellerle inşa edilir.
