Yüksek Hızlı tren ve hava yolu seçenekleri sonrası otobüs taşımacılığında 500’ü aşan firma sayısı 5 yılda 300’lere kadar geriledi. Ayakta kalanlar sefer sayılarını azalttı.
Artık şehirler arası ulaşımda tablo tersine dönmeye başladı. Uzun yıllar uygun fiyatıyla öne çıkan otobüs taşımacılığı, bazı hatlarda bu avantajını yitirirken, hava yolu birçok güzergahta daha cazip hale geldi.
Artan maliyetler otobüs biletlerine yansırken, uçak biletleri kampanya ve rekabet sayesinde benzer hatta daha düşük fiyatlarla satışa sunulabiliyor. Örneğin İstanbul–Bodrum hattında uçak biletleri 850 TL’den başlarken, aynı mesafe için otobüs biletlerinin 1.200 TL’ye kadar yükselmesi dikkat çekiyor.
Son yıllardaki bu tablo, yolcuların tercihlerini yeniden gözden geçirmesine neden olurken, şehirler arası yolculukta hız ve fiyat dengesinin giderek hava yolu lehine değiştiğini ortaya koyuyor.
Bazı yerel firmalar faaliyetlerini sonlandırdı
Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) Başkanı Birol Özcan, karayolu yolcu taşımacılığının 2025’te en zorlu dönemlerinden birini yaşadığını belirterek, yüksek enflasyon ve maliyet kalemlerindeki öngörülemez artışlar nedeniyle sektörün geçen yıl adeta “var olma mücadelesi” verdiğini söyledi.
Özcan, “Yıl boyunca yaşanan maliyet artışlarını bilet fiyatlarına yansıtamadık. Ancak amortisman, yedek parça, personel ve sigorta giderlerindeki fahiş artışlar sektörün sermayesini eritti” dedi. Türkiye genelinde D1 ve B1 yetki belgesine sahip 500’ün üzerinde olan ana firma sayısının son 5 yılda 300’lere kadar gerilediğini aktaran Özcan, bazı yerel firmaların faaliyetlerini sonlandırdığını bazılarının da ulusal markaların çatısı altına girmek zorunda kaldığını söyledi. Özcan, “Sektörde bireysel otobüsçülük dönemi kapanıyor” dedi. Sektör giderlerinin yaklaşık yüzde 60’ını akaryakıtın oluşturduğunu belirten Özcan, 2020 yılından bu yana yaşanan akaryakıt fiyat artışlarının bilet fiyatlarındaki artışın çok üzerinde olduğuna dikkat çekti. Özcan, “Kamu hizmeti niteliğinde bir iş yapmamıza rağmen, lüks tüketim araçlarıyla aynı fiyattan yakıt alıyoruz. ÖTV’siz yakıt uygulaması artık bir teşvik değil, sektörün sürdürülebilirliği için zorunluluktur” diye konuştu.
Otobüsler seferden çekiliyor
Bilet fiyatlarında havayolu taşımacılığıyla aradaki makasın giderek daraldığını dile getiren Özcan, havayolu şirketlerinin dinamik fiyatlandırma sayesinde erken dönemde otobüs fiyatlarına bilet satmasının yolcu kaybına neden olduğunu söyledi. Özcan, “Yolcumuzu kaybettik. Otobüsler seferden çekiliyor, otoparklarda yatıyor. Pandemi öncesinde Esenler Otogarı’ndan günlük 1.800–2.000 otobüs çıkarken bugün bu sayı 800’lere düştü” ifadelerini kullandı.
YÜKSEK HIZLI TREN HAVA YOLU
Özcan, yüksek hızlı tren (YHT) hatlarının aktif olduğu Ankara-İstanbul, Ankara–Sivas ve Konya gibi güzergâhlarda otobüs yolcusunda yüzde 35-40 düşüş yaşandığını açıkladı. Özcan, doluluk oranı yüzde 50’nin altına düşen seferlerin birleştirildiğini ya da iptal edildiğini kaydetti. Yıkıcı rekabetin önüne geçilmesi için taban fiyat uygulamasının korunmasının şart olduğunu vurgulayan Özcan, “KDV oranı yüzde 20’den yüzde 8’e düşürülmeli, köprü ve otoyol geçişlerinde özel tarife uygulanmalı. Ticari akaryakıt desteği hayata geçirilmeli.”
