Konya’nın tarihi yerleşimlerinden Sille, yüzyıllardır sakladığı eşsiz bir mirasıyla dikkat çekiyor. Kayalara oyularak inşa edilen ve bölgenin en dikkat çekici yapılarından biri olan Ak Manastır, hem mimarisi hem de inanç noktasındaki değeriyle Konya turizmine kazandırılmayı bekliyor. Yıllardır askeri alan içerisinde kalan ve bu yüzden çok iyi korunu günümüze özgün bir şekilde ulaşan Ak Manastır, bölgenin Konya Büyükşehir Belediyesine devredilmesiyle birlikte yeniden sivilleşip şehir turizmine açılacak.
KAPADOKYA’YI ANDIRAN KAYA MİMARİSİ
Konya’nın 5 bin yıllık tarihi mahallesi Sille’nin yakınlarında, Takkeli Dağ’ın eteklerinde yer alan Ak Manastır, tüf kayaç yapısına oyularak inşa edilmiş özel bir kompleks olarak öne çıkıyor. Yapı, mimari özellikleriyle Kapadokya bölgesindeki kaya oyma yapıları andırıyor.
Manastır içerisinde; Kaya içine oyulmuş büyük bir kilise, Şapeller, Ayazma (kutsal su kaynağı), Keşiş hücreleri, İnziva alanları ve dikkat çeken bir mescit bulunuyor. Bu çok katmanlı yapı, farklı inançların izlerini aynı çatı altında buluşturmasıyla dikkat çekiyor.
“AZİZ KHARİTON KİLİSESİ” OLARAK BİLİNİYOR
Tarihi kaynaklara göre yapı, Hristiyan dünyasında “Aziz Khariton Kilisesi” olarak anılıyor. Aziz Khariton tarafından kurulduğu düşünülen manastırın geçmişi, 3. ve 4. yüzyıllara kadar uzanıyor. Kitabelerden elde edilen bilgilere göre yapı, 1067 ve 1289 yıllarında onarımdan geçti. Ana kilisenin ise 9. ya da 10. yüzyıla tarihlendiği belirtiliyor. Bu da manastırın yüzyıllar boyunca gelişerek bugünkü halini aldığını gösteriyor.
Ak Manastır’ı dünyada eşsiz kılan en önemli detaylardan biri, içerisinde bir mescit bulunması. Rivayetlere göre Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî bu manastırı sık sık ziyaret etti ve burada bulunan ayazmada 7 gün 7 gece ibadet etti. Bu ziyaretlerin ardından manastır içerisine bir mescit inşa edildiği ve Mevlevi çelebilerinin burada ibadet ettiği biliniyor. Günümüzde dünyada içinde mescit bulunan nadir manastırlardan biri olması, yapının kültürel önemini daha da artırıyor.
AK MANASTIR EFSANELERİ DİKKAT ÇEKİCİ
Manastır yalnızca mimarisiyle değil, anlatılan efsanelerle de dikkat çekiyor. Rivayetlerden birine göre, Mevlânâ’nın oğlu uçurumdan düştüğünde Aziz Khariton tarafından mucizevi şekilde kurtarıldı. Bu olay, yapının hem Müslümanlar hem de Hristiyanlar için önemli bir ziyaret noktası haline gelmesine neden oldu. Ayrıca manastır kitabesinde yer alan bilgilere göre, bölgedeki bir mağara “Meryem Ana Vaftiz Yeri” olarak adlandırılıyor.
KAPALI YUNAN HAÇI PLANINA SAHİP
Mimari açıdan ise Ak Manastır’ın ana kilisesi, Bizans mimarisinde yaygın olan dört sütunlu, kapalı Yunan haçı planına sahip. Yapı 20 metre uzunluğunda ve 13 metre genişliğinde, üç apsisli, beşik tonoz örtülü, doğal ışık alan pencerelerle aydınlatılmış.
Manastırdaki diğer kilisede ise kırmızı aşı boyasıyla yapılmış süslemeler ve mezar izleri bulunuyor. Ayrıca keşiş hücreleri, nişli odalar ve kaya yüzeyine işlenmiş büyük haç kabartmaları da dikkat çekiyor.c1927 yılından itibaren askeri bölge sınırlarında koruma altına alınan Ak Manastır, 1998’de “Korunması Gerekli Kültür Varlığı” olarak tescil edildi.
