Yapay zekâ ve bilgi çağında algoritmaların önemi
Algoritma: Bir sorunun nasıl çözüleceğini ya da hedefe nasıl ulaşılabileceğini tarif eden girdi, işlem ve çıktı ilişkisini tanımlayabilen mantıksal bir yol haritasıdır. İşlemlerin hangi sırayla, hangi durumda ve hangi kurallara bağlı olarak yapılacağını tanımlar. Örneğin, trafikte görev yapan akıllı sistem bir trafik lamba algoritması düşünüldüğünde, algoritma, araç sayısını ölçer, bekleme sürelerini, sıralarını ve süre dengelerini kurar. Bu tekrarlı veri-karar-uygulama döngüsünde algoritma statik kararlar veren bir durum değil, dinamik kararlar üreten bir akıl yürütme süreci olabilmektedir.
Bugün sosyal medyadan dijital pazarlamaya, online finans sistemlerinden reklamcılığa kadar hemen hemen bütün sektörler algoritmalar tarafından yönlendirilmektedir.
Son zamanlarda bazı fenomenler veya gruplar sosyal medya tarafından ön plana çıkarılabiliyor. Onlarca defa belki de yüzlerce defa önümüze gelen bu reklamlar ve gruplar bir noktadan sonra günlük hayatımızda normalleştirmeye çalışılmaktadır. Bu grupların söylemek istedikleri ile ana fikirleri kademeli olarak hayatımıza sokmaktadır. Tabii ki yöntem metodoloji prosedür gibi unsurlar da yine algoritmalar tarafından belirlenerek yönlendirilerek sosyal, dijital görsel ve sesli medya, reklamlar, bilboardlar, megalightlar vb. reklam araçları ile hayatımıza sokulmaya çalışılıyor.
Algoritmaların hayatımızı yönlendirmesi yalnızca reklam sosyal medya gibi önerilerle sınırlandırmamak gerekmektedir. Arama motorlarından, alışveriş platformlarındaki ürün tavsiye sistemleri, video izleme sistemlerinden finansal sistemlerde hangi işlemlerin hangi işlemlerin risksiz olduğu gibi konular algoritmalardan üretilen sonuçlardan yararlanılmaktadır. Böylelikle bireyin sosyal medya ve çeşitli platformlarda yaptıkları seçim süreçlerinin hangi sıklıkla hangi önerilerle karşılaşacağını ciddi bir şekilde etkilemektedir. Bu nedenle algoritmalar yalnızca teknik olarak platformlara yardımcı araçlar değil, davranış biçimlerini tercihlerini ve karar alma süreçlerine önemli ölçüde yönlendiren mekanizmalar olabilmektedir.
Bu algoritmaların kimler tarafından hangi çıkarlarla üretildiği hususu önemlidir. Çünkü algoritmalar onları tasarlayan kişilerin kararları yönlendirmeleri ve önceliklerini de ortaya koyabilmektedir. Bu bir sosyal medya uygulamasının temel amacı kullanıcılarının daha fazla zaman tüketmesi ise algoritmalar her zaman faydalı ve yararlı içerikler üretmekten ziyade en çok tercih edilen ve duygulara en çok hitap eden bilgileri, verileri ön plana çıkarabilir. Bu durum sosyal medyada ve dijital medyada aynı verilerin, çıktıların tekrar tekrar gösterilmesi ve toplum bir yöne yönlendirilmesini hususunu arttırabilmektedir.
Sosyal medya uygulamaları ve algoritma yönlendirmeleri ile Sosyal medya bağımlılığı artık küresel bir sorun olarak kabul ediliyor. Algoritmalar sadece içerik sunmuyor aynı zamanda düşünceyi yeniden şekillendiriyor. Kullanıcılara benzer görüşler gösterilerek filtre balonları oluşturuluyor. Farklı bakış açıları artık daha az görünür hale geliyor.
Sonuç olarak algoritmaların hâkim olduğu sosyal medya finans ekonomi alışveriş siteleri reklam arama motorları, dijital ve görsel medyanun onların nasıl tasarlanmış olabileceği hangi çıkarlara hizmet edebileceği ve toplumsal sonuçları da göz önünde bulundurulabilir. Binlerce çeşit bilginin bulunduğu platformlarda teknolojiyi yalnızca kullanmak değil aynı zamanda teknolojinin algoritmik yönlendirmelerinde fark edilmesi karşılaşılan sonuçların neden önüne çıktığının kritize edilmesi ve dijital sistemlerde okuryazarlık geliştirilebilmesi önemli bir husustur. Algoritmalar yalnızca bu sistemleri yönlendiren platformlar değil aynı zamanda karar alma mekanizmalarını günlük hayatın etkilenme kapasitelerinin düşünmesi daha önemli duruma gelmektedir.
