Konya tandır böreği, ekmeklik buğday unu, su, tuz ve yaş maya ile hazırlanan hamurun içine peynir, kavurma, kakırdak veya patates konarak tandırda pişirilmesiyle elde edilen geleneksel bir börektir. Börek, gıda ile temasa uygun kırmızı topraktan yapılan silindirik tandır fırınlarında pişirilir. Konya mutfak kültüründe köklü bir yere sahiptir ve bölgenin yemek geleneğini yansıtır.
Coğrafi İşaret Bilgileri
Konya tandır böreği, börek, fırıncılık ve pastacılık mamulleri, hamur işleri ve tatlılar grubunda yer alan bir üründür. Mahreç işareti olarak tescillenen bu böreğin başvurusu C2022/000325 numara ile 29 Eylül 2022 tarihinde yapıldı, 1397 numara ile 3 Temmuz 2023 tarihinde tescillendi. Tescil ettiren kurum Konya Büyükşehir Belediyesi. Coğrafi sınır Konya ili olarak belirlendi. Konya tandır böreğinin Konya ili mutfak kültürüyle olan güçlü bağı ve tandır geleneğiyle özdeşleşmiş yapısı nedeniyle ürün ile coğrafi sınır arasında doğrudan bir ün bağı bulunmakta.
Kadim bir tarihe sahip olan tandır böreği ile ilgili Soner Şef şunları yazıp söylemişti:
Geçen hafta sonu Türkiye Kültür Yolu Festivali kapsamında Konya’daydım. Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı’nın (TGA) davetiyle gerçekleştirdiğimiz bu gastronomi yolculuğunda amacımız sadece iyi restoranları sıralamak değildi; Konya mutfağını bugüne taşıyan ustaları, gelenekleri ve hikâyeleri görünür kılmaktı.
Kültür yolu Festivali Konya durağında gastronomi rotasının oluşturulmasında ben de vardım. Geçen hafta sonu yaptığımız bu yolculukta sevgili Ebru Erke, Prof. Dr. Yılmaz Seçim, ‘Master Chef’in yetiştirdiği gururlarımız Eren Kaşıkçı ve Beyza Aydın’la birlikte iki gün boyunca Konya’nın mutfak kültürünü yerinde keşfetme fırsatı bulduk. Öncelikle bu güzel organizasyon ve misafirperverlikleri için TGA’ya teşekkür etmek isterim.
Konya, Kültür Yolu Festivali kapsamındaki toplam 26 şehir arasında 53 ayrı Lezzet Noktası’yla ilk sırada. Bu zengin rotanın oluşturulması sürecinde ben de katkı sağladım. Amacımız sadece iyi restoranları sıralamak değildi; Konya mutfağını bugüne taşıyan ustaları, gelenekleri ve hikâyeleri görünür kılmaktı.
Hasan Şendağlı’nın Yağ Somunu Fırını bunun güzel örneklerinden biri. Yağ somunu gerçekten çok başarılıydı. Ancak küçük bir önerim var. Mozzarella yerine Konya’nın kendi peynirleri kullanılsa, bu ürün çok daha güçlü bir yerel kimlik kazanır. Kadınlar Pazarı’nın hemen yanı başında böylesine zengin bir peynir kültürü varken başka bir arayışa gerek yok.
tandır böreği
Sonra yolumuz Emine Abla’nın tandırına düştü. Tandır ekmeği ve tandır böreği bana bir kez daha şunu hatırlattı; bazı lezzetlerin sırrı tarifte değil, ustasının elindedir. Emine Abla (Keleş) ve ailesinin yıllardır aynı özenle sürdürdüğü emek, her lokmada hissediliyor.
Konya’yı sadece etli ekmekle anlatmak mümkün değil. Sema ve Bolu lokantalarında bamya çorbası ve etli ekmeğin farklı yorumlarını tattık. Ehil Fırın’da fırın kebabının neden şehrin simgelerinden biri olduğunu bir kez daha gördük. Meram Belediyesi’nin Aydın Çavuş’u yeniden Konya’ya kazandırmasıysa gastronomi mirasını koruma adına örnek bir çalışma olmuş.Konya’nın sofrasında sadece yemek yok, hafıza var
Kayısı yahnisi yaşıyor
Harun Raşit Şef’in Lokmahane’siyse başka bir noktada duruyor. Kayısı yahnisi gibi unutulmaya yüz tutmuş yemekleri yaşatırken tarhun otu çorbasını yapabilmek için tarhun ektirmesi bana göre gerçek sürdürülebilirlik. Gastronomi sadece tarifi korumak değil, o tarifi mümkün kılan ürünü de yaşatmaktır.
Tayyar Atiker’in düğün yemekleriyse Konya’nın sofra kültürünü anlamak için başlı başına bir ders niteliğinde. ‘Denizaltı’ geleneğini ilk kez burada dinledim. Misafirlere ikram edilen et, pilavın altına gizleniyor. Gösteriş yok, mahcup etmek yok; sadece zarafet var. İşte Konya’nın cömertliği tam da böyle anlatılıyor.
Konya’dan aklımda kalan en güçlü hatıralardan biriyse yemek değildi. Bu şehirde zihinsel engelli vatandaşlara ‘gül’ deniyor. Daha da güzeli, birçok restoran onları sofrasında misafir ediyor. Kimse bunu reklam malzemesi yapmıyor. Çünkü bu davranış zaten şehrin kültürünün doğal bir parçası. Bana göre bir şehrin zenginliği de burada başlıyor.
Konya’dan ayrılırken bavulumda sadece lezzetler yoktu. Yağ somununun daha da yerlileşebileceğine dair bir fikir, tandırın başındaki emek, düğün sofralarındaki incelik ve ‘gül’ diye sahip çıkılan insanlar vardı. Gastronomi, sadece iyi yemek yapmak değildir. Bir kültürü yaşatabilmektir.'
İŞTE FIRINDA TANDIR BÖREĞİ TARİFİ
Konya'ya gidenler elbett bu lezzetleri tadabiliyor ama gitme imkanı olmayanlar için fırında tandır böreği tarifi aşağıdaki gibi:
Fırında Tandır Böreği Tarifi İçin Malzemeler
1 su bardağı süt
1 su bardağı su
Yarım çay bardağı sıvı yağ
1 yumurtanın beyazı (sarısı üzeri için)
Yarım paket instant maya
1 tatlı kaşığı şeker
Tuz.
İç harcı;
Yarım kilo rendelenmiş kaşar peyniri
Beyaz peynir
Maydanoz
1 yumurta
2 orta boy domates
Yapılışı
Bu malzemelerden ele yapışmayan bir hamur hazırlanır ve 1 saat dinlenmeye bırakılır.
Dinlendirilen hamurdan mandalina büyüklüğünde bezeler alınarak merdane yardımıyla açılır.
İç harcı konularak kapatılır.
Kalan hamuru da aynı şekillerde hazırlayarak, yağlanmış tepsiye dizilir.
Üzerine yumurta sarısı sürülerek çörek otu ile süslenir.
Tepsi mayası getirilerek 200 derecede ısıtılmış fırında pişirilir.
Fırından çıktıktan sonra eritilmiş tereyağını bıçakla yarılan böreklerin içine koyarak lezzeti arttırılır.
