Üç ayların faziletine dair Hz. Peygamber’den nakledilen rivayetlerin yanı sıra dinî kültürde mübarek sayılıp kutlanan Regaib, Mi‘rac, Berat ve Kadir gecelerinin bu aylarda yer alması üç aylara ayrı bir önem verilmesine, ibadet, dua, zikir ve hayırlı işlerle daha fazla meşgul olunarak dinî duyarlılığın daha yoğun olarak yaşanmasına zemin hazırladı.
Ancak hadis âlimleri Receb ve Şâban aylarının fazileti hakkında kaynaklarda mevcut rivayetlerin çoğunun uydurma, önemli bir kısmının zayıf olduğunu ifade etmekte.
Resûl-i Ekrem’in receb ayı girdiğinde, “Allahım, receb ve şâbanı bize mübarek kıl ve bizi ramazana ulaştır!” şeklinde dua ettiği yolundaki rivayet (Taberânî, el-Muʿcemü’l-evsaṭ, IV, 189; Ebû Nuaym, VI, 269; ayrıca bk. Müsned, I, 259) zayıf kabul edilmekte.
Resûlullah’a isnat edilen, “Receb Allah’ın ayıdır, şâban benim ayımdır, ramazan ise ümmetimin ayıdır” rivayetinin ise aslı bulunamadı (Süyûtî, s. 114).
ÜÇ AYLAR ORUCU
Üç aylarda yerine getirilmesi gelenek halini almış nâfile ibadetlerden biri oruç. Receb ve şâban aylarının tamamının oruçlu geçirilerek ramazanla birleştirilmesi “üç aylar orucu” şeklinde adlandırılıyor. Ramazan ayında kasten bozulan oruçtan dolayı yerine getirilmesi gereken iki aylık kefâret orucunun receb ve şâban aylarında tutularak böylece üç ayların oruçlu geçirildiği de görülmekte. Üç aylar orucunun âdet haline gelmesinde, bu ayların faziletine dair Hz. Peygamber’den nakledilen rivayetlere dayanıp Ramazan ayını dinî duyarlılık ve ibadet yoğunluğu içinde karşılama niyetinin etkili olduğunu söylemek mümkün.
Resûl-i Ekrem’in şâban ayında diğer aylara oranla daha fazla oruç tuttuğu, bazan da tamamını oruçlu geçirdiği hadis kaynaklarında yer almakta (Buhârî, “Ṣavm”, 52; Müslim, “Ṣıyâm”, 175, 176).
Ancak Resûlullah’ın Receb ve Şâban aylarını birleştirerek aralıksız oruç tuttuğuna, böylece üç ayları oruçlu geçirdiğine dair sahih kaynaklarda herhangi bir rivayet mevcut değil. Belirli günler dışında her zaman nâfile oruç tutulması mümkündür; ancak fazileti hakkında hadis bulunan ya da belirli zamanlarda tutulması tavsiye edilen nâfile oruçlar arasında üç aylar orucu mevcut değil.
Receb ayının fazileti ve bu ayda oruç tutulmasıyla ilgili rivayetlerin zayıf olması dolayısıyla bu orucun hükmü hakkında âlimler değişik görüşler ileri sürmüştü. Bazı âlimler Receb ayında oruç tutmayı müstehap kabul ederken bazıları, Receb ayına özel bir kutsiyet atfedilmesi ve halkın bunu zorunlu bir ibadet şeklinde algılaması endişesiyle bu ayda oruç tutmayı sakıncalı görmüştür. Bir kısım âlimler de özellikle receb ayının tamamını oruçlu geçirmeyi hoş karşılamamıştı.
Şâban ayının büyük kısmını ya da tamamını oruçlu geçiren Hz. Peygamber ramazan dışındaki en faziletli orucun Şâban'da tutulan oruç olduğunu ifade etmiş (Tirmizî, “Zekât”, 28). Bundan dolayı Şâban ayında oruç tutulması çoğunluk tarafından mendup sayılmakla birlikte Resûl-i Ekrem’in ramazan ayından başka hiçbir ayın bütününü oruçlu geçirmediğine dair hadislere (Buhârî, “Ṣavm”, 52; Müslim, “Ṣıyâm”, 175, 178) ve Şâban'ın on beşinden sonra orucun terkedilmesine yönelik rivayetlere dayanan bazı âlimler, orucu farz olan ramazan ayına şevkle girmeyi zorlaştıracağı düşüncesiyle bu ayın ikinci yarısında oruç tutmayı mekruh görmüştü.
Dinî gelenekte üç aylara önem verilmesinin sebeplerinden biri de bu aylarda bulunan kandil geceleri. Receb ayının ilk cuma gecesi Regaib, aynı ayın yirmi yedinci gecesi Mi‘rac, şâban ayının on beşinci gecesi Berat ve ramazan ayının yirmi yedinci gecesi Kadir gecesi.
Regaib ile Berat’ın kutsallığı kesin olmadığı gibi bu gecelerde ifa edilecek ibadetler hakkında kaynaklarda sahih hadislere rastlanmamakta. Kandil gecelerinin en önemlisi Kadir gecesi. Aynı adı taşıyan sûrede Kur’an’ın inmeye başladığı bu gecenin bin aydan daha hayırlı olduğu bildirilmekte (el-Kadr 97/1-3). Kadir gecesinin ramazan ayının yirmi yedinci gecesine rastladığı görüşü âlimlerin çoğunluğu tarafından benimsenmiş durumda. Üç aylarda nâfile namaz kılınması, itikâfa girilmesi, bu aylarda yedi sene oruç tutulduktan sonra kurban kesilmesi gibi özel ibadet şekilleri kaynaklarda yer almamakta. Üç aylarda vefat eden kimsenin sorgusunun yapılmayacağı yolundaki inanışın da aslı yok.
Üç Aylar Tespihi Nedir?
Üç aylar tespihi, bu mübarek dönemde Allah’ı anmak ve dualarınızı çoğaltmak için kullanılan önemli bir ibadet aracıdır. Tesbihin her bir tanesi, Allah’ı zikretmek ve gönülden dua etmek için bir fırsat. Müslümanlar, üç aylar boyunca çeşitli zikirleri ve duaları tesbihle birlikte yaparak manevi hayatlarını zenginleştirmekte.
Üç Aylar Tespihi Çekmenin Fazileti
Tesbih çekmek, insanın Allah ile olan bağını güçlendirir ve ruhsal bir huzur sağlamakta. Üç aylarda tesbih çekmenin bazı faziletleri şunlar:
Allah’ı Anmak: Zikir, insanı dünyadan uzaklaştırıp Allah’a yaklaştırır.
Manevi Huzur: Tesbih çekmek, ruhu arındırır ve stres gibi olumsuz duyguları hafifletir.
Duaların Kabulüne Vesile: Zikir esnasında yapılan duaların kabul olunma ihtimali artar.
Günahlardan Arınma: Samimiyetle yapılan zikirler ve dualar, günahlara kefaret olabilir.
Üç Aylar Tespihi Nasıl Çekilir?
Üç aylarda çekilecek tesbihler için belirli bir sayı veya dua önerisi yoktur; önemli olan niyet ve samimiyettir. Ancak İslam alimleri, bu mübarek zamanlarda şu zikirlerin yapılmasını tavsiye etmekte:
“Subhanallah” (33 Defa)
“Elhamdülillah” (33 Defa)
“Allahuekber” (34 Defa)
“La İlahe İllallah” (100 Defa)
Salavat-ı Şerife: Peygamberimize salavat getirmek (100 Defa veya daha fazla).
Hangi Zikirler Tercih Edilmeli?
Üç aylarda özellikle şu dualar ve zikirler tesbihle yapılabilir:
Recep Ayı: "Estağfirullahe’l Azim ve Etubu İleyh" (İstiğfar getirmek).
Şaban Ayı: Salavat-ı Şerife.
Ramazan Ayı: "La İlahe İllallah" ve “Subhanallah.”
Alimlere göre bu zikirler, Allah’ın rahmetini ve mağfiretini kazanmaya vesile olmakta.
