Proton terapisi, kanser ve bazı kanser olmayan tümörleri tedavi etmek için yüksek güçlü enerji kullanan bir radyasyon tedavisi türü olarak ifade ediliyor.
PROTONLARDAN GELEN SaĞLIK
Hastalığın tedavisinde röntgen ile radyasyon tedavisi uzun zamandır kullanılmakta. Proton terapisi, pozitif yüklü parçacıklardan (protonlardan) gelen enerjiyi kullanan daha yeni bir radyasyon tedavisi türü olarak dikkat çekiyor.
Proton tedavisi, çeşitli kanser türlerinin tedavisinde umut vaat eden bir gelişme göstermiş durumda. Araştırmalar, proton tedavisinin geleneksel radyasyona göre daha az yan etkiye yol açabileceğini gösteriyor. Doktorlar proton ışınlarının enerjisini nereye aktardığını daha iyi kontrol edebilmekte. Ancak proton radyasyonu ile X-ışını radyasyonunu karşılaştıran çok az çalışma var, bu yüzden proton tedavisinin yaşamı uzatmada daha etkili olup olmadığı net değil.
Proton terapisi yaygın olarak mevcut değil, ancak Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkelerde yeni proton tedavi merkezleri inşa ediliyor.
Neden yapılır
Proton tedavisi, kanser ve bazı kanser dışı tümörlerin tedavisinde kullanılır. Proton terapisi sizin durumunuzun tek tedavisi olarak kullanılabiliyor. Ya da cerrahi ve kemoterapi gibi diğer tedavilerle birlikte kullanılabilmekte.
Kanser geleneksel X-ışını radyasyonundan sonra devam ederse veya geri gelirse proton tedavisi de aktive edilebiliyor.
Proton terapisi nerede kullanılıyor?
Beyin tümörleri
Meme kanseri
Çocuklarda kanser
Göz melanoması
Yemek borusu kanseri
Baş ve boyun kanserleri
Karaciğer kanseri
Akciğer kanseri
Lenfoma
Pankreas kanseri
Hipofiz bezi tümörleri
Prostat kanseri
Sarkom
Omurgayı etkileyen tümörler
Kafatası tabanındaki tümörler
Klinik çalışmalar, proton tedavisinin başka kanser türleri için de bir tedavi olarak değerlendirilmekte.
RiskleRİ VAR MI?
Uzmanlara göre proton tedavisi, kanser hücrelerinin ölmesiyle veya proton ışınının enerjisinin tümör yakınındaki sağlıklı dokulara zarar vermesi sonucu yan etkilere yol açabiliyor.
Doktorlar, proton tedavisinin en yüksek enerji konsantrasyonunu nerede salgıladığını daha iyi kontrol edebildikleri için, geleneksel radyasyon tedavisine göre daha az sağlıklı dokuları etkilediği ve yan etkileri daha az olduğunu düşünüyorlar. Yine de, proton terapisi enerjisinin bir kısmını sağlıklı dokularda serbest bırakabiliyor.
Yaşadığınız yan etkiler, vücudunuzun hangi kısmının tedavi edildiğine ve aldığınız proton tedavisi dozuna bağlı.
Genel olarak, proton tedavisinin yaygın yan etkileri şunlardır:
Yorgunluk
Tedavi edilen vücut bölgesindeki saç dökülmesi
Tedavi edilen vücut bölgesinin etrafında cilt kızarıklığı
Tedavi edilen vücut bölgesinin etrafında ağrı
Nasıl hazırlanırsınız
Proton tedavisi almadan önce, sağlık ekibiniz proton ışınının vücudunuzda tam olarak ihtiyaç duyulan noktaya ulaşmasını sağlamak için size bir planlama süreci boyunca rehberlik ediyor.
Planlama genellikle şunları içerir:
Tedavi sırasında sizin için en iyi pozisyonu belirlemek. Radyasyon simülasyonu sırasında, radyasyon terapisi ekibiniz tedavi sırasında sizin için rahat bir pozisyon bulmak için çalışmakta. Tedavi sırasında hareketsiz yatmanız önemlidir, bu yüzden rahat bir pozisyon bulmakönesseniyor.
Bunu yapmak için, tedavi sırasında kullanılacak bir masaya yerleştirileceksiniz. Minderler ve kısıtlamalar sizi doğru pozisyona yerleştirmek ve hareketsiz kalmanıza yardımcı olmak için kullanılır. Radyasyon terapisi ekibiniz, vücudunuzda radyasyonun alacağı bölgeyi işaretler. Geçici bir kalem veya kalıcı dövme olabiliyor.
Protonların yolunu görüntüleme testleriyle planlamak. Vücut bölgenizin tedavi edileceği alanı ve proton ışınlarıyla en iyi şekilde nasıl ulaşılacağını belirlemek için manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları yapılabilir.
Ne bekleyebilirsin
Proton tedavisi sırasında; genellikle haftada beş gün birkaç hafta boyunca proton tedavisi alınmakta. Ancak, bazı durumlarda, durumunuza bağlı olarak sadece bir veya birkaç tedavi uygulanabilmekte. Gerçek proton terapisi tedavisi sadece birkaç dakika sürebilir, ancak her tedavi seansından önce 30 ila 45 dakika hazırlık yapmanız bekleniyor.
Ayrıca, aldığınız dozun kilo veya tümör boyutu ve şeklindeki değişikliklere göre yeniden hesaplanması gerekip gerekmediğini görmek için haftalık BT taramaları da yapılabilmekte.
Hazırlanmak için bir masaya yerleştirileceksiniz. Vücudunuzu sabit tutmak için minderler ve kısıtlamalar kullanılacak. Sonrasında, her tedavi öncesi vücudunuzun aynı tam pozisyonda olduğundan emin olmak için röntgen veya BT taraması gibi bir görüntüleme testi yapılacak.
Radyasyon tedavi ekibiniz odadan çıkıp sizi izleyebilecekleri bir alana gidecek. Hâlâ seni görüp duyabiliyorlar.
Proton tedavisi, proton ışınlarını vücudunuzdaki hassas noktalara yönlendiren portal adı verilen bir makineyle uygulanıyor. Makine açıldığında ve proton tedavisi dozunu verdiğinde duyacaksınız. Ancak, tedavi sırasında radyasyonu hissedemeyeceksiniz.
Proton tedavisinden sonra
Tedavi seansınız tamamlandıktan sonra gününüze devam edebilirsiniz. Radyoaktif olmazsınız veya radyasyon yaymazsınız.
Proton tedavisinin yan etkileri genellikle zamanla gelişir. İlk başta çok az yan etki yaşayabilirsiniz. Ancak birkaç tedaviden sonra yorgunluk yaşayabilirsiniz, bu da normal aktivitelerinizin daha fazla enerji gerektirdiğini veya günlük işler için az enerjiniz olduğunu hissettirebilir. Proton ışınlarının yönlendirildiği bölgede güneş yanığı benzeri bir cilt kızarıklığı da fark edebilirsiniz.
Sonuçlar
Doktorunuz, kanserinizin tedavilere yanıt verip vermediğini belirlemek için proton tedavisi sırasında ve sonrasında periyodik görüntüleme testleri önerebilmekte.
