Hububat alım döneminde TMO üzerinden ürünlerini satmak isteyen üreticilerin lisanslı depoları kullanması, uygulanan kesintiler nedeniyle yeniden gündeme geldi. Ürününü TMO’ya satmak üzere randevu alarak lisanslı depoya teslim eden bazı üreticiler, ürünün depoya kabul edilmesiyle TMO’ya satış işleminin tamamlanması arasında geçen sürede oluşan kira bedelinin kendilerinden kesilmesine tepki gösterdi.
“ÇİFTÇİ ÜRÜNÜNÜ DEPOLAMAK İÇİN GETİRMİYOR”
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Yeniden Refah Partisi Konya İl Başkanı Hasan Yel, sistemdeki uygulamanın üretici açısından sorgulanması gerektiğini ifade etti.
Başkan Yel, “Çiftçi ürününü lisanslı depoya depolamak amacıyla getirmiyor. TMO’ya satmak üzere randevu alıyor ve kendisine bildirilen depoya ürününü teslim ediyor. Ancak ürünün depoya girmesiyle TMO’ya satış işleminin tamamlanması arasında geçen sürede kira bedeli ortaya çıkıyor. Burada üreticinin haklı olarak sorduğu bir soru var: Malımı satmaya getirdim, neden bunun kirasını ben ödüyorum?” ifadelerini kullandı.
KANTARDAN GEÇMEK SATIŞIN TAMAMLANDIĞI ANLAMINA GELMİYOR
Lisanslı depolarda gerçekleştirilen işlemlerde ürünün fiziki olarak teslim edilmesi ile TMO tarafından satın alınması farklı aşamalarda gerçekleşiyor. Üreticinin teslim ettiği ürün öncelikle analiz ve sınıflandırmadan geçiriliyor. Ardından ürün elektronik ürün senedine (ELÜS) dönüştürülüyor ve satış işlemi Ürün Piyasası Aracı Kurumu (ÜPAK) üzerinden gerçekleştiriliyor. Yel, bu süreç nedeniyle ürünün TMO'nun yönlendirdiği lisanslı depoda kantardan geçirilmesinin satışın aynı anda tamamlandığı anlamına gelmediğine dikkat çekti.
“KESİNTİLER AÇIK VE ANLAŞILIR ŞEKİLDE GÖSTERİLMELİ”
Üreticilerin hesaplarından yapılan kesintilerin de ayrıntılı biçimde açıklanması gerektiğini belirten Yel, hangi döneme ilişkin ne kadar kira kesildiğinin çiftçiye açıkça gösterilmesi gerektiğini söyledi. Yel, “Üreticinin hesabından bir kesinti yapılıyorsa bunun hangi tarihler arasındaki depolama süresine ait olduğu, günlük veya toplam kira bedelinin ne kadar olduğu ve varsa devlet tarafından karşılanan destek tutarının ne olduğu açıkça ortaya konulmalıdır. Çiftçi, eline geçen paradan neden ve ne kadar kesildiğini bilmek zorunda” dedi.
“AYNI KİRA İKİ KEZ Mİ ÖDENİYOR?”
Yel, sistemle ilgili cevaplanması gereken bir başka soru bulunduğunu da belirterek, TMO ile lisanslı depolar arasındaki ödeme mekanizmasının kamuoyuna açıklanması gerektiğini ifade etti. “Aynı depolama süresi için hem TMO tarafından lisanslı depoya ödeme yapılıp yapılmadığı hem de üreticiden kira kesilip kesilmediği netleştirilmelidir” diyen Yel, olası bir mükerrer ödeme iddiasının da incelenmesi gerektiğini söyledi. Yel, üreticinin mağduriyet yaşamaması için TMO, lisanslı depolar ve ilgili kurumlar tarafından sistemin işleyişine ilişkin daha açık ve şeffaf bilgilendirme yapılması çağrısında bulundu.
