Cenazeye karşı yapılagelen görevler arasında yer alan defin işlemi, aynı zamanda İslâm’ın insana verdiği değeri de gösteren dinî bir vecîbe özelliği taşır.
İSLAMDA GÖMME İŞLEMİ
Ölünün toprağa tevdi edilmesinin çevre temizliği, sağlık, insanın saygınlığının korunması ve ölümü hatırlatma türünden birçok hikmetler taşıdığı ve bir bakıma geride kalanların ölüye karşı son görevini simgelediği, ölen için de yeni bir hayatın başlangıcı olduğu için defnin şekil ve usulü öteden beri fıkıh kitaplarında ayrıntılı şekilde ele alınmış durumda
Ancak bu konuda mevcut bilgi ve usuller, esas ve amaçta aynı olmakla birlikte mahallî kültür ve geleneklerin değişikliği sebebiyle zaman zaman farklılıklar gösterebilmektedir.
Cenaze hizmetlerinin yerine getirilmesini ve naaşın defnini önemli bir sebep olmadıkça geciktirmek doğru değildir.
Cenazeyi kabre, kadın ve gayri müslimler hariç ölenin mahrem ve yakınlarının indirmesi sünnettir. Buna imkân bulunamazsa bu görevi yabancı şahıslar da yapabiliyor.
Kabre yerleştirilen cenazenin kefen bağları çözülüyor; üzerine tahta, kerpiç, kuru ot, kamış vb. örtülerek atılacak toprağın doğrudan cenazeyle teması önleniyor. Cenaze ile birlikte kabre başka bir eşyanın konması, hatta kabrin veya cenazenin özel durumundan kaynaklanan mâkul bir sebep bulunmadığı sürece cenazenin tabutla gömülmesi mekruh görülüyor.
Tabutla gömme, gerek ölenin toprakla temasına, zamanla çürüyüp toprağa karışmasına engel olması, gerekse israf ve gösterişe, daha geniş yer işgaline yol açması sebebiyle hoş karşılanmıyor. Ölünün mumyalanarak gömülmesi de aynı mahiyette değerlendiriliyor.
Definde aslolan bir kabre bir kişinin gömülmesidir. Ancak ihtiyaç duyulduğunda, aralarına toprak konarak birden fazla kimse de bir kabre gömülebiliyor.
Ölen kişiyle birlikte tabuta gömülen eşyalar NELER?
Farklı kültürlerde ölüyle birlikte bazı eşyalar da gömülebiliyor. İnsalık tarihi boyunca ölüm ve ölümden sonraki hayat insanların ilgisini çekti ve bu durum her kültürde yer buldu. Kimi kültürlerde ölümden sonraki hayat için mezarlara ölülerin öte dünyada kullanması için hazineler gömüldü.
ESKİ TÜRKLERDE ÖLÜ ATIYLA GÖMÜLÜYORDU
İslamiyet öncesi eski Trüklerde ölüler atlarıyla birlikte gömülüyorlardı. Arkeolojik kazılar sonucunda elde edilen bilgiler, kurganların bazılarında atların yüzüne maskeler takıldığı yönünde. Ölüye maske takma geleneğinin Çin’de yaygın olduğunu belirtmek gerekir. Türklerde bu geleneğin nedeni bilinmemekle birlikte etkileşim sonucunda yapıldığı düşünülüyor. Bunun örneklerini yine Pazırık’taki bazı kalıntılarda görmek mümkün.
Ayrıca kurganlardan çıkan, çoğunlukla kırmızı renkte olan aşı boyalarının ölüye sürüldüğü görülüyor. Kırmızı, kanı temsil ediyordu. Dirilmenin hayat sıvısı olan kandan gerçekleşeceği düşüncesi bu uygulamanın gerçekleşmesine zemin hazırlamış olabileceği belirtiliyor.
Eski çağlarda Anadolu'daki ölü gömme adetleri
Arkeolojik veriler ölen kişilerin statüsü açısından önemli olduğunu gösteriyor. Ölülerin değerli eşyalarıyla gömülmesi, öteki dünyaya inanıyor olmalarından kaynaklanıyor. Urartular, öteki dünyaya geçtiğine ve aynı statüde yaşayacağına inanıyor. Ölüleri gömerken günlük kullandıkları eşyalarla gömüyorlar. Buradan da ölülerin üzerindeki eşya, metal ve takılardan statüleri belirleniyor. Hem yönetici hem de önemli bir zümreye ait de olabiliyor.
CEP TELEFONU MEZAR TAŞI OLDU
Bir süredir hayatımızda cep telefonları var ve artık günlük yaşantımızın vazgeçilmezi oldu. Peki öldüğümüzde cep telefonlarımız ne olacak? Cep telefonu mezar taşı olduğu gibi artık cep telefonu ile gömülmek de mümkün.
Örneğin 2005 yılında İrlanda'da mezarlık görevlilerinin, insanların tabutlarına genellikle aile fotoğrafları ve düğün takıları gibi eşyalarla birlikte cep telefonlarını da koydurmak istedikleri yönünde açıklamaları basında yer almıştı.
BALIKESİR AYVALIKTA BİR ADAM CEP TELEFONUYLA GÖMÜLDÜ
Balıkesir’in Ayvalık ilçesinin en büyük mahallesi olarak nitelendirilen Altınova’da, geçirdiği kalp krizi sonrasında hayatını kaybeden ve evinde ölü bulunan 77 yaşındaki Almanya'dan emekli emekli gurbetçi işçi Mesut Yasa, vasiyeti üzerine dini tören yapılmadan elbiselerinin yanı sıra pili takılı ve hattı açık telefonuyla toprağa verildi. Olay büyük tartışmalara neden oldu.
Ölen kişinin tabutuna neden cep telefonu konur?
Ölen kişinin tabutuna cep telefonu konulmasının birkaç nedeni olabilmekte:
Reenkarnasyona inanç: Reenkarnasyona inananlar, yeniden dirildiklerinde sevdikleriyle iletişim kurabilmek için tabutlarına cep telefonu koydurabilir
Canlı gömülme korkusu: Bazı insanlar, yanlarında cep telefonu olduğunda canlı gömülme durumunda rahatlıkla iletişim kurabileceklerini düşünürler.
Sıra dışı bir cenaze töreni: Tabut içinde cep telefonu bulunan tabutlar, dikkat çekmek amacıyla da kullanılabilir
