Laboratuvarda veya yapay zeka desteğiyle sıfırdan biyolojik bir virüs üretmek kolay değildir; çünkü bu süreç son derece karmaşık mühendislik adımları, ileri düzey laboratuvar altyapısı ve hassas güvenlik protokolleri gerektirir. Ancak dünyayı tedirgin eden bir olay yaşandı. ABD'de bir grup araştırmacı, yapay zeka ile tamamen işlevsel ve laboratuvarda çoğalabilen yepyeni virüsler tasarladıklarını duyurdu.
TEDAVİDE DÖNÜM OKTASI MI FELAKET Mİ?
Bu bir organizmanın tüm genom haritasının yapay zeka ile tasarlanması ilk kez gerçekleşiyor. Üretilen 16 yeni virüsün bakterileri enfekte etmek üzere tasarlandığı, insanlara tehdit oluşturmadığı vurgulandı. Araştırmacılar gelinen noktayı, hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin kapısını açabilecek, "çok önemli bir bilimsel dönüm noktası" olarak nitelendirdi.
Yanı sıra uzmanlar, yapay zeka tasarımı virüslerin güvenlik endişeleri yarattığı konusunda da uyardı. Yapay zeka halihazırda yeni antibiyotiklerin tasarlanmasında kullanılıyor. Ancak bu, sıfırdan yeni ve işlevsel bir virüs tasarlamaya kıyasla nispeten daha basit bir işlem.
Artık mesele, üretken virüs genom tasarımının var olup olmayacağı değil, ciddi zarara yol açmadan kullanılıp kullanılamayacağı meselesi uyarısı yapılıyor. Araştırmacılar ise güvenliği en üst düzeye çıkarmak için gerekli adımları attıklarını açıkladı.
Biyolojik Virüs Üretmek (Biyotasarım ve Sentetik Biyoloji)
Bu kapsamda biyolojik olarak sıfırdan işlevsel bir virüs tasarlamak veya mevcut bir virüsü tehlikeli hale getirmek teknik olarak mümkündür. ancak aşırı derecede zor.
Stanford Üniversitesi gibi kurumlarda yapılan DNA tabanlı yapay zeka çalışmaları bakterileri hedef alan yeni virüsler (fajlar) üretebilmişti.
Ancak ABD Ulusal Bilim Akademileri (NASEM) raporlarına göre, yapay zekanın sıfırdan insanı enfekte edecek pandemik bir virüs tasarlamasını engelleyen ciddi teknik bilgi eksiklikleri vardı.
Bu kapsamda bir virüsün genom dizilimini bilgisayarda çizmek yetmez; bunu sentezlemek, konakçı hücreye aktarmak ("boot-up" işlemi) ve virüs parçacıklarını bir araya getirmek yüksek bütçeli biyoteknoloji laboratuvarları gerektiriyor.
Silahlaştırma Sınırı
Virüsü laboratuvarda çoğaltmak ile onu havadan yayılacak bir biyolojik silaha dönüştürmek tamamen farklı. Geçmişteki amatör girişimlerin tamamı (örneğin 1990'lardaki Aum Şinrikyo tarikatının şarbon denemeleri) virüsü stabil şekilde yaymayı beceremedikleri için başarısız olmuştu.
Küresel Bariyerler
Günümüzde tehlikeli virüslerin gen dizilimlerini sipariş etmek isteyen laboratuvarlar, DNA sentez şirketleri tarafından sıkı bir taramadan geçirilir ve şüpheli talepler doğrudan engellenmekte.
Peki Bilgisayar Virüsü Üretmek (Siber Güvenlik) kolay mı?
Bilgisayar virüsü üretmek ise oldukça kolay. Temel seviyede kodlama bilen veya yapay zeka modellerinden doğru komutlarla (prompt) yardım alan herkes basit bir kötü amaçlı yazılım (malware) yazabilekte.
Biyolojideki fiziksel laboratuvar şartları dijital dünyada yokr; sadece bir bilgisayar ve internet bağlantısı ile bir sistem açığı (exploit) üzerinden çalışan yazılımlar üretilebiliyor.
