Savaş dünyayı sarsıyor, insanların hayatını etkikiyor. JPMorgan’a göre, petrol arzındaki kesinti “sevkiyat sürelerinin belirlediği” şekilde batıya doğru ilerleyecek.
Özellikle son dört haftada Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışındaki aksaklıklar, küresel arzda doğudan batıya yayılan “ardışık” bir şoku tetikleyecek. Dün de İran’ın Hürmüz’ü kapadığını açıklamasıyla sorun daha dikkat çekici bir hal aldı.
Kısa süre önce hazırlanan Market Watch’un aktardığı raporda, JPMorgan analistlerine göre, dünyanın büyük bölümü nisan ayında etkilenmeye başlayacak.
artık Küresel sistem, “akış şokundan stok krizine” geçiyor
Son verilere göre önümüzdeki günlerde dünya akış şokundan stok tükenmesi sorununa geçecek. J.P. Morgan analistleri bu hafta yayımladıkları notta, küresel petrol sisteminin “akış şokundan stok tükenmesi sorununa” geçtiğini belirtti.
Yine aynı analize göre Hürmüz Boğazı’ndan son tanker 28 Şubat’ta ayrıldı. Bu tarih, ABD ve İsrail’in İran’a saldırı başlattığı gün olarak öne çıkıyor. O tarihten bu yana tanker trafiği büyük ölçüde dururken, İran’ın “ölçülü stratejisi” kapsamında sınırlı geçişlere izin verildi.
Aynı analistler, etkinin sadece hacimle değil zamanlamayla da belirlendiğini vurgulayarak, sevkiyat sürelerinin “saat gibi işlediğini” ifade etti. Buna göre arz kesintisi aynı anda değil, “ardışık şekilde” ve batıya doğru ilerleyecek.
ilk darbeyi Asya aldı
Yine aynı analistlere göre Asya, Basra Körfezi petrolüne yüksek bağımlılığı nedeniyle baskıyı hissetmeye ilk başlayanlardan oldu.
Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasından önce yola çıkan sevkiyatlar büyük ölçüde tükendi. Körfez’den çıkan petrolün Asya’ya ulaşması yaklaşık 10-20 gün sürerken, ilk etkiler Hindistan’da, ardından Kuzeydoğu Asya’da görülüyor.
Artık Nisan ayında Güneydoğu Asya’nın petrol talebinin günlük yaklaşık 300 bin varil azalması bekleniyor. Ancak kayıpların mayısta 2 milyon varili, haziranda ise 3 milyon varili aşabileceği öngörülüyor.
petroldeki Fiyat artışı talebi düşürüyor
Öte yandan petrol fiyatlarındaki yükseliş talebi baskılıyor. Küresel gösterge Brent petrol, bu ay yüzde 49 artarak varil başına 108,01 dolara yükseldi.
Yanı sıra İran krizi küresel arzı kesintiye uğratırken, Asya ülkeleri enerji tasarrufu önlemlerine yöneliyor. Filipinler ise bu hafta ulusal enerji acil durumu ilan etti.
ARTIK Sırada Afrika ve Avrupa var
Yine J.P. Morgan’a göre arz şokunun bir sonraki durağı Afrika olacak. Etkilerin nisan başında belirginleşmesi beklenirken, düşük stok seviyeleri durumunda günlük 250 bin varile kadar talep kaybı görülebilir. Avrupa’da ise etkinin nisan ortasında hissedilmesi bekleniyor. Ancak burada doğrudan arz sıkıntısından çok, artan maliyetler ve Asya ile rekabet öne çıkacak.
SAVAŞIN TARAFI OLAN ABD fiyat şokunu hissedecek
Savaşın tarafı olan ABD’ye petrol sevkiyat süreleri daha uzun olduğu için etkilerin yine Avrupa gibi yaklaşık nisan ortasında görülmesi bekleniyor. Yüksek yerli üretim sayesinde ABD’nin kısa vadede fiziksel arz sıkıntısı yaşaması beklenmiyor. Ancak etkiler daha çok fiyat artışı ve rafine ürün piyasalarındaki bozulmalar üzerinden hissedilecek. ABD ham petrolü, Brent’e göre yaklaşık 10 dolar daha düşük işlem görse de mart ayında yüzde 41 yükseldi.
Savaşın seyrine odaklandı piyasalarda durum
Bilindiği gibi, ABD borsaları Perşembe günü gerilerken, Başkan Donald Trump İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıları 6 Nisan’a kadar erteledi. Macquarie stratejistlerine göre piyasa hâlâ Trump’ın yakında “zafer ilan etmesini” bekliyor. Brent fiyatlarının önümüzdeki aylarda 110 dolardan 80 dolar seviyesine gerilemesi bu beklentiyi yansıtıyor. Banka, yıl sonu petrol fiyatı tahminini 89 dolar olarak güncellerken, çatışmanın hazirana kadar uzaması halinde petrolün 200 dolara çıkma ve ABD’de benzin fiyatlarının galon başına 7 dolara yükselme ihtimalini yüzde 40 olarak değerlendiriyor.
