Mart ayının son haftası, geleneksel olarak vergi mükellefleri için hep stresli geçmiştir. Ancak bu yıl durum çok farklı. 2025 yılı içerisinde elde ettiğiniz bir kira geliriniz, borsadan kazandığınız temettüleriniz veya alım-satımından kar ettiğiniz bir gayrimenkulünüz varsa, 31 Mart tarihi sizin için adeta bir 'kırmızı çizgi'. Devlet, geçmiş yıllardaki gibi sadece beyanınıza güvenmekle kalmıyor; banka hesaplarınızdan tapu kayıtlarına, elektrik faturalarınızdan POS cihazı verilerinize kadar her şeyi tek bir merkezde toplayıp, yapay zeka ile anlık olarak süzgeçten geçiriyor.
İşletmelerin korkulu rüyası haline gelen yeni nesil denetim algoritması, özellikle sürekli zarar açıklayan veya sektörel ortalamaların çok altında matrah bildiren şirketleri anında kırmızı listeye alıyor. Olağan dışı ciro dalgalanmaları veya sektörün genel ekonomik gerçekliğiyle uyuşmayan para giriş çıkışları, sistemin gözünden kesinlikle kaçmıyor. Uzun süre düşük kar bildiren bir işletmeyseniz, ticari bir mazeretiniz olsa dahi kapınızın vergi müfettişleri tarafından çalınması artık an meselesi.
Asıl büyük devrim ise gayrimenkul piyasasında yaşanıyor. Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi sayesinde, ev alım satımlarındaki o meşhur "tapudan düşük gösterme" kurnazlığı tarihe karışıyor. Sistem; evin konumunu, imar durumunu, sosyoekonomik göstergelerini ve hatta uydu görüntülerini birleştirerek gerçek piyasa değerini milimetrik olarak hesaplıyor.
Örneğin, Çankaya'nın lüks bir semtindeki dairenin satış bedeliyle, Sincan'daki standart bir dairenin rakamları yapay zeka tarafından bölgesel arz-talep dengesine göre saniyeler içinde emsalleriyle karşılaştırılıyor. Emsal değerin çok altında kalan, piyasa gerçekliğiyle bağdaşmayan işlemler doğrudan 'riskli' damgası yiyor.
"Evimi akrabama verdim, boş duruyor" veya "Elden alıyorum" devri de tamamen kapandı. Gelir İdaresi, sadece masa başında değil, sahada da oldukça aktif. Çapraz kontrol mekanizması o kadar ince ayarlanmış ki; dairedeki su, elektrik ve doğal gaz aboneliğinin kimin üzerine olduğu, aylık tüketim yoğunluğu ve kullanım sürekliliği tek tek inceleniyor. Eğer beyan ettiğiniz kira geliri piyasa koşullarının altındaysa veya hiç beyanda bulunmadıysanız, yapay zeka o evin boş olmadığını dönemsel fatura tüketimleri üzerinden tespit edip cezayı anında kesiyor.
