Manisa’da Celal Bayar Üniversitesi (MCBÜ) Hafsa Sultan Hastanesi’nde görevli Ortopedi Uzmanı S.E., hastalarından 'bıçak parası' adı altında yasa dışı para talep ettiği iddiasıyla yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alındı. Banka hesap hareketlerinde 51 hastadan toplam 2,6 milyon liradan fazla haksız kazanç sağladığı tespit edilen S.E., 'İcbar suretiyle irtikap' suçundan tutuklandı.
DOKTOR SUÇLARI
Bilindiği gibi Sağlık Hakkı bireylerin fiziksel, ruhsal, sosyal iyilik hali.
Bu iyi halin sağlanması için gerekli haklar sağlık hakkı kapsamında.
Sağlık hakkı İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 25’ de ‘her kişinin gerek kendisi gerek yakınları için gıda, kıyafet, barınma ihtiyacı, tıbbi ihtiyaçlar ve gerekli sosyal haklar dahil olacak şekilde sağlığı ve refahı sağlayacak uygun bir hayat seviyesine ve işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık veya geçim imkanlarından iradesi dışında mahrum bırakacak diğer hallerde güvenliğe hakkı vardır.’ deniliyor.
Yine T.C. Anayasası’nda ise 56/3 gereğince ‘Devlet herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, iş birliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.’ denilerek sosyal devlet anlayışıyla sağlık hakkına vurgu yapılıyor.
Öte yandan Hekimlik Meslek Etik Kurallarının 24.Maddesinde hekim hasta üzerindeki etkisini tıbbi amaçlar dışında kullanamaz, denilmektedir. Madde 30 gereğince ise hekim gereksiz ve pahalı ilaçlar öne süremeyeceği gibi yararlı olmayan bir tedaviyi de öneremez.
BIÇAK PARASI NEDİR?
Yoğun baskı altında iradesi zedelenen hasta veya yakınlarının tıbbi müdahalenin gerçekleşmesini sağlamak için verdikleri ücrete “bıçak parası” denilmekte.
"BIÇAK PARASI" MI HEDİYE Mİ?
Bu denli özenli bir şekilde korunan sağlık hizmeti alma hakkını bıçak gibi kesen ‘bıçak parası’ talebi TCK kapsamında bir suç.
Ancak toplumun bazı kesimlerinde doktorlara şükran amacı ile ayrıca ücret verilmesinde bir sakınca görülmemekte.
Bu kapsamda tıbbi müdahaleyi gerçekleştirecek hekimin hastaya veya hasta yakınlarına görevi gereğince yapması gereken eylemler için para talebinde bulunması esas.
Sağlık hakkı çoğu durumda öngörülemez ve geciktirilemez bir hak olduğundan hastanın ve yakınlarının tıbbi müdahalenin gerçekleşmemesini kabul etmesi mümkün değil.
Uzmanlara göre hem hastanın hem de hekimin bıçak parasını hak olarak görmesi bu etik dışı anlayışın toplum içerisinde uzunca bir süre yer bulmasını açıklamakta.
Hekimlik suçları NELER
- İrtikap suçu
- Rüşvet
- Görevi Kötüye Kullanma
Görüleceği üzere Anayasa gereğince korunan sağlık hakkı; devletin vatandaşına hayatına sürdüreceği beden ve ruh sağlığını sağlama görevini yüklemekte.
EŞİT SAĞLIK HİZMETİ HAKKI
Sağlık hakkı sürekli ve eşit hizmet verilmesini gerektiren bir hak.
Bu kapsamda zorunlu sağlık hizmeti alınmasını engelleyecek her türlü girişim ceza kanunu kapsamında suç.
‘Bıçak Parası’ nın değerlendirilmesi kapsamında işlediğimiz irtikap, rüşvet ve güveni kötüye kullanma suçları maddi unsurları açısından değerlendirildiğinde kamu görevlisinin işleyebileceği suçlardan.
Hasta ve hasta yakınlarının icbara varan zorlama ile maneviyatlarını ve iradelerini zedeleyerek kendisine veya yönlendirdiği bir kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi doktor irtikap suçunu işlemiş oluyor.
Dolayısıyla tedavi etmek için para talebinde bulunan doktor sağlık hizmeti vermediği için hasta açısından yoğun manevi zorlanmayı yaşanabilir.
Yargıtay, irtikap ve güveni kötüye kullanma suçları arasında değerlendirme yaparken; ‘para istemenin tedaviden önce ya da sonra oluşu, ameliyatın hayati önemini, hastanın risk potansiyelini değerlendirmekte.
Hizmet verildikten sonra istenen haksız menfaatleri Yargıtay güveni kötüye kullanma suçu kapsamında ele alıyor.
Rüşvet suçunun ise yapısı itibariyle karşılıklı rızaya dayanması alan ve verenin birbirinden ‘razı’ olması sebebiyle suçun mağdurunun bulunmaması, her iki tarafında fail olması sebebiyle ‘bıçak parası’ kapsamında değerlendirmeye almıyor.
Kamu görevlisi olmayan hekimler açısından ise ilgili suçlar açısından tipiklik unsurunu sağlamadığından bu suçlardan yargılanması mümkün olamıyor.
Ancak özel hastane veya kliniklerinde çalışan hekimlerin yanıltıcı beyanlar ile hastadan menfaat sağlaması durumunda dolandırıcılık suçu oluşabilmekte.
SAĞLIK HAKKI ANAYASAL HAK
Yani hem uluslar üstü belgelerde hem de Anayasada korunan sağlık hakkı insanların gereksinim duyduğu anda ulaşabilmeleri ile mümkün.
Anayasa kendisini sosyal devlet olarak tanımladığından sosyal devlet anlayışı gereğince her bölgesindeki halka mümkün olan en yüksek kalitede hizmet vermek zorunluluğu bulunuyor.
Uzmanlara göre bıçak parasının sağlık hakkının kesintisizliğine darbe vurması sebebi ile TCK kapsamında değerlendirilmesi ve toplumun tamamında bu ücretin bir haksız çıkar olduğu inancının yerleştirilmesi oldukça önemli.
