O zamanlar henüz Amerika yoktu, dolayısıyla Hürmüz Boğazı Portekiz ile Osmanlı arasında gerilim coğrafyası olarak tarihe geçti.
HÜRMÜZ SAVAŞININ NEDENLERİ
1554 senesinde gerçekleşen Hürmüz Savaşı’nın nedenleri şunlar:
Osmanlı Devleti ve Portekiz’in Hürmüz Boğazı üzerindeki hâkimiyet iddiası.
Hint Seferi’nde olan Seydi Ali Reis’in Hürmüz Boğazı’nda Portekiz donanmasıyla karşı karşıya gelmesi.
İLK HÜRMÜZ ŞAVAŞI
Hürmüz Boğazı her zaman bir gelimik coğrafyası oldu. Hürmüz Deniz Savaşı ya da Hürmüz Deniz Muharebesi, Osmanlı Devleti ile Portekiz arasında yapılmıştır. Hürmüz Boğazı’nda gerçekleşen Hürmüz Deniz Savaşı tarihi 9 Ağustos 1554.
KANUNİ'NİN DONANMASI HÜRMÜZ'DE
1554 yılında Osmanlı Devleti ile Portekiz arasında gerçekleşen Hürmüz Deniz Savaşı; Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşandı. Bu savaşta Osmanlı donanmasının komutanı, Hint Kaptanı sıfatıyla Seydi Ali Reis'ti.
HÜRMÜZ MÜSLÜMANLARI
Savaş kanlı geçti. 1538 ile 1559 tarihleri arasında yaşanan Osmanlı – Portekiz çekişmelerinin neticesinde Piri Reis Portekiz’e karşı bir sefer düzenlemekle görevlendirilmişti.
HÜRMÜZ BAŞARISIZLIĞI SONRASI PİRİ REİS İDAM EDİLDİ
Öte yandan Umman ve Maskat’ı alarak Hint Okyanusu’na açılan Piri Reis, Portekiz’in elinde bulunan ve halkının büyük çoğunluğu Müslüman olan Hürmüz’ü 1552 yılında kuşattı. Fakat güçlü bir Portekiz donanmasının bölgeye geldiğinin haberini alan Piri Reis, donanmasının büyük bir bölümünü Basra’da bırakarak geri döndü. Bunun sonunda Piri Reis gelen tepkiler üzerine görevden alınarak 1554 yılında idam edildi.
PORTEKİZ DONANMASINA KARŞI SEYDİ ALİ REİS
Bu arada 1553 yılında Hint kaptanlığına atanan Seydi Ali Reis, 2 Temmuz 1554’te Süveyş’e hareket etti. Emrindeki donanmayı Kızıldeniz’e indirmekle görevli olan Seydi Ali Reis, Hürmüz Boğazı’nı geçerken Portekiz donanmasıyla karşı karşıya geldi. Düzensiz bir seyir içinde olan Portekiz donanmasını ani bir saldırıyla alt edeceğini düşünen Seydi Ali Reis top ve tüfeklerle Portekiz donanmasını ağır bir ateş altına aldı.
PORTESİZLİLER VARLIK GÖSTEREMEDİ
Mücadele geç saatlere kadar sürdü. Portekiz donanması hiçbir varlık gösteremeyerek, Hürmüz Adası istikametine doğru çekilmeye başladı. Portekiz donanmasından sayıca aşağı olan Seydi Ali Reis ve kuvvetleri, Portekizlileri takip etmeyerek, Hürmüz Boğazı’nı aşarak, Umman’a hareket etti.
Hürmüz Savaşı Sonuçları
Belli bir başarı elde eden Seydi Ali Reis komutasındaki Osmanlı donanmasının kazanmış olduğu Hürmüz Savaşı’nın sonuçları şöyle:
Osmanlı donanmasının ani saldırısı karşısında etkisiz kalan Portekiz donanması geri çekilmek zorunda kaldı.
Portekiz donanmasına ait bir kalyon batırılmış ve çok sayıda Portekizli denizci hayatını kaybetti.
Osmanlı donanması Hürmüz Boğazı’nı geçerek, Umman’a doğru hareketine devam etti.
Hürmüz NEDEN ÖNEMLİydi?
O dönemde Osmanlı Devleti ile Portekiz arasında 1554 yılında gerçekleşen Hürmüz Savaşı'nın önemi; özellikle savaşın sonrasında yaşanan gelişmelerden dolayı Türk tarihinde büyük bir yer tutmakta.
Hürmüz Deniz Savaşı ardından yoluna devam eden Seydi Ali Reis, Hint Okyanusu’nda Fil Tufanı adı verilen bir tufana yakalanmış. Bu tufanın neticesinde okyanusta sürüklenmeye başlayan Osmanlı donanması, Hindistan’a çıkmak zorunda kalacaktı. Donanmadaki gemilerin harap olması sonucu, deniz yoluyla geri dönemeyeceğini anlayan Seydi Ali Reis; kara yoluyla geri dönmeye karar vermiş ve 1557 senesinde Osmanlı topraklarına varmıştı.
Yanı sıraSeydi Ali Reis’in, bu karayoluyla yaptığı yolculuğu ve gördüğü yerleri anlattığı, Mirat’ü’l-Memalik (Ülkelerin Aynası) isimli bir eseri de bulunmakta.
Seydi Ali Reis ise muharebeyi şu beyitle özetliyordu
Gaalibâ görmedi çesm-î encüm
Bu kadar hâdise-î uzmâyı
Bilmezim kim nice tâ'bîr edeyim
Sana bu vâkı'a-î kübrâyı
