Yaklaşık son bir aydır Orta Doğu’da tırmanan savaşın küresel piyasalarda yarattığı dalgalanma, enerji ve stratejik tarımsal girdilerde dışa bağımlı ekonomiler açısından yeni riskleri de beraberinde getirdi.
Özellikle küresel enerji piyasalarında artan oynaklıkla birlikte Brent petrolün mart ayında 100 dolar sınırını aşması ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, arz yönlü baskıları artırarak maliyetleri yükseltiyor.
Son gelişmelerin sadece enerji başlığı altında değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Konyalı çiftçi ve üreticiler, özellikle son dönemdeki jeopolitik krizlerin tarım ve gıda sektörüne etkisine dikkat çekiyorlar.
Orta Doğu’daki savaş ortamı petrol ve doğalgaz fiyatları üzerinden sanayiye; gübre, yem, lojistik ve navlun maliyetleri üzerinden de tarım ve gıda sektörüne yansıdığına dikkat çekilirken, Türkiye, ithalat ağırlıklı girdi yapısı nedeniyle bu tür kırılmalara karşı daha hassas bir konumda olduğunun altı çiziliyor.
Özellikle son dönemde enerjide yaşanan her dalgalanma, üretimde maliyet artışı ve raflarda fiyat yükselişi olarak üretime yansıdığı belirtilirken, devletin savaş ortamından uzak durma yönündeki yaklaşımının risk yönetimi açısından önemli bir denge unsuru oluşturduğu görüşünü de dile getiriyorlar.
Gübre tedarikinde Hürmüz etkisi
İran'ın kendisine yöneltilen şiddet karşısında Hürmüz Boğazı’nda artan jeopolitik risklerin yalnızca petrol sevkiyatını değil, tarımsal üretimin temel girdilerinden gübre tedarikini de etkilediğini belirten Konyalı çiftçi ve üreticiler, bölgede yaşanan gelişmelerin üre ve amonyak gibi kritik hammaddelere erişimde zaman zaman sorunlara yol açtığına dikkat çekiyorlar.
Özellikle Şubat ayından bu yana gübre fiyatlarında yüzde 20-25 aralığında artış yaşandığı kaydedilirken, akaryakıt fiyatlarının 70 lira seviyelerinde seyretmesinin de üretici üzerindeki maliyet baskısını artırdığını dile getiriliyor.
Bu süreçte üretim dengesini korumaya yönelik adımların önemine işaret edilirken, 7 Mart’ta yayımlanan kararla üre gübresinde bazı ülkeler için uygulanan yüzde 6,5’lik gümrük vergisinin tüm ülkeler için sıfırlanmasını üreticiler açısından olumlu bulduklarını belirtiyorlar. Konyalı çiftçi ve üreticiler, tarımsal sürdürülebilirlik için benzer önlemlerin zamanında alınmasının kritik olduğunu vurguluyorlar.
