Ayçiçeği fiyatına müdahale edilecek mi? Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 milyon 250 bin ton ayçiçeği tohumu veya 500 bin ton ham ayçiçeği yağı için açılan sıfır gümrüklü ithalat kontenjanı, hasat öncesinde tartışmaları da beraberinde getirdi. Türkiye'nin yıllık yağlık ayçiçeği ihtiyacı yaklaşık 3 milyon ton olurken, bu sezon üretimin 1,7 milyon ton civarında gerçekleşmesi ve yaklaşık 1,3 milyon tonluk açığın ithalatla karşılanması bekleniyor.
Au-yçiçeği üreticileri yüksek rekolte beklentisi ile beraber serbest piyasada fiyatları baskılayacağını, ticaret kesimi ise uygulamanın yıllardır sürdüğünü ve piyasayı desteklediğini savundular.
Tartışmalar sürerken ilk fiyat açıklaması erkenci hasat yapılan Çukurova bölgesinden geldi. 28 Temmuz’da yüzde 44 yağ oranı yağlık ayçiçeği kilo başına 35,5 liradan, yüzde 40 yağ oranlı ayçiçeği 33,5 liradan ve yüzde 35 yağ oranlı ayçiçeğini ise 31 liradan alacağını açıklayan Çukobirlik bir gün sonra fiyatlarını 2 lira artırarak revize etti.
Bu kapsamda Çukobirlik yüzde 44 yağ oranı yağlık ayçiçeğini 37,5 liradan, yüzde 40 yağ oranlı ayçiçeği 35,5 liradan ve yüzde 35 yağ oranlı ayçiçeği de 33 liradan alacak. Şimdi gözler Trakyabirlik’in açıklayacağı fiyata çevrilirken Türkiye’nin önemli üretim merkezlerinden Konya, Tekirdağ ve Adana’da üretici temsilcileri rekolte ile piyasada oluşacak fiyat beklentilerinin karşılanmasını istiyorlar.
“İthalat yerine üretim teşvik edilsin”
Konyalı ayçiçeği üreticileri Türkiye'nin yağlık ayçiçeğinde uzun yıllardır yaklaşık yüzde 30 oranında arz açığı bulunduğunu belirterek, bu açığın ithalatla değil üretimi teşvik edecek politikalarla kapatılması gerektiğini söylüyorlar.
Çukobirlik'in revize ederek açıkladığı kilogram başına 37,5 liralık fiyatın üreticiyi tatmin etmekten uzak olduğunu belirtilirken "Üreticiyi ithalatla değil, kazandıracak fiyat politikasıyla desteklemek gerekir. Eğer fiyat 45-45,5 lira seviyelerinde açıklansaydı insanlar üretime daha fazla yönelirdi. Mevcut fiyatlarla çiftçinin üretime devam etmesini beklemek gerçekçi değil" dedi. Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) yalnızca hububat piyasasında değil, ayçiçeğinde de etkin rol üstlenmesi gerektiğini belirten Üner, "TMO'nun bu tür stratejik ürünlerde mutlaka devreye girmesi gerekiyor. Üretici birlikleriyle birlikte piyasayı dengeleyerek üreticinin gelirini koruyacak adımlar atılmalı. Mevcut fiyatlar çiftçinin beklentisini karşılamıyor; kazanan üretici değil, yağ sanayisi oluyor" diyorlar.
Hasat öncesinde alınan gümrük vergisi indirimi ve ithalat kararlarının piyasada fiyat baskısı oluşturduğunu belirten Adana ayçiçiği yetiştiricileri, Çukobirlik'in açıkladığı alım fiyatının da bunun bir göstergesi olduğuna dikkat çekiyorlar. . Üreticinin korunması için Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) ayçiçeği ve soya piyasasına da müdahil olması gerektiğine işaret edilşirken, Çukobirlik'in revize ederek açıkladığı 44 randıman ayçiçeği için kilogram başına 37,5 lira alım fiyatının, randıman düştükçe üreticinin eline geçen fiyatın da 33 liraya kadar gerilediğini belirtiliyor.
Tekirdağlı üreticiler ise fiyat beklentilerinin 35-40 lira arasında olduğunu kaydediyor.
