Uçak yakıtlarına zam gündemde… Ortadoğu'daki çatışmalar Avrupa'nın enerji tedariki üzerindeki baskıyı artırırken, kıtanın jet yakıtı piyasasında da arz sıkışıklığı derinleşiyor. Avrupa'nın geleneksel tedarik hatlarında yaşanan aksamalar nedeniyle jet yakıtı stokları son yılların en düşük seviyelerine geriledi.
Özellikle, Avrupa'nın yılın son üç ayında günlük 510 bin varil jet yakıtı açığı vermesi bekleniyor. Aynı dönemde ABD'de günlük 18 bin varil, Asya-Pasifik bölgesinde ise 419 bin varillik arz fazlası oluşacağı tahmin ediliyor.
Uzak tedarikçilere yönelİM
Ortadoğu'daki savaşın başlamasının ardından bölgeden Avrupa'ya yapılan jet yakıtı sevkiyatlarında ciddi düşüş yaşandı. Bu durum, Avrupa'nın jet yakıtı ithalatının yaklaşık yarısını etkileyen geleneksel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açtı.
Arz açığını kapatmak isteyen Avrupa, son aylarda daha uzak tedarikçilere yönelmeye başladı. Nijerya, ABD ve Kanada'dan gelen sevkiyatlar artarken, Güney Kore de Avrupa'nın önemli yeni tedarikçilerinden biri haline geldi.
Ancak artan ithalata rağmen Avrupa'nın yılın son çeyreğinde karşı karşıya kalması beklenen açığın tamamen kapatılması zor görünüyor.
Açığın günlük 510 bin varile ulaşması bekleniyor
Avrupa'daki arz sorununun yılın son üç ayında daha belirgin hale gelmesi bekleniyor. Günlük 510 bin varillik açık, kıtanın ithalata olan bağımlılığının daha da artabileceğine işaret ediyor.
Ortadoğu kaynaklı sevkiyatların önceki seviyelerine dönememesi halinde Avrupa'nın Atlantik havzasından ve Asya'dan daha fazla jet yakıtı çekmesi gerekecek.
Bu gelişme havayolu şirketleri açısından da önem taşıyor. Jet yakıtı, havayollarının en büyük maliyet kalemlerinden biri olurken, arz sıkışıklığının petrol fiyatlarıyla birleşmesi şirketlerin operasyonel maliyetleri üzerinde ek baskı yaratabilir.
Avrupa'nın jet yakıtı stokları 7 yılın en düşük seviyesinde
Avrupa'daki arz sıkışıklığı stok verilerine de yansıdı. Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) bölgesindeki jet yakıtı stokları, 10 Eylül haftasında son yedi yılın en düşük seviyesine geriledi.
ARA bölgesi, Avrupa'nın en önemli petrol rafineri, depolama ve ticaret merkezlerinden biri olması nedeniyle kıtanın yakıt piyasasındaki arz koşullarını takip etmek açısından önemli bir gösterge niteliğinde.
Cnbc-e'nin haberine göre stoklardaki düşüş, Avrupa'nın yeni dış kaynaklardan gelecek kargolara olan ihtiyacını artırıyor. Güney Kore'den yapılan sevkiyatların yükselmesine rağmen mevcut ithalat hacminin açığı tamamen kapatması beklenmiyor.
Avrupa için alternatifi
Asya-Pasifik bölgesinde oluşması beklenen arz fazlası, Avrupa'nın jet yakıtı açığını azaltabilecek önemli kaynaklardan biri olarak öne çıkıyor.
Avrupa ile Asya arasındaki fiyat farkının açılması, jet yakıtının uzun mesafelerden Avrupa'ya taşınmasını ekonomik hale getirebiliyor. Böylece Asya'daki arz fazlası, Avrupa'daki sıkışıklığın giderilmesi için küresel ticaret akışlarını değiştirebiliyor.
Güney Kore'nin yanı sıra Çin'deki rafinerilerin jet yakıtı ihracatını artırması da küresel arzın yönünü değiştiriyor. Çin'in ağustos ayındaki jet yakıtı ihracatının rekor seviyeye ulaşması, Asya'yı Avrupa'nın açığını kapatabilecek önemli tedarik bölgelerinden biri haline getiriyor.
Buna karşın Avrupa'nın dördüncü çeyrekte karşı karşıya kalması beklenen günlük 510 bin varillik açık, yalnızca yeni tedarikçilerden gelecek sevkiyatlarla kısa sürede kapatılması zor bir boyuta işaret ediyor.
Gözler Ortadoğu'daki enerji akışında
Avrupa'nın jet yakıtı piyasasının önümüzdeki aylardaki seyri büyük ölçüde Ortadoğu'daki enerji akışının normale dönüp dönmeyeceğine bağlı olacak.
Çatışmaların devam etmesi ve bölgeden yapılan sevkiyatların önceki seviyelerine dönememesi halinde Avrupa'nın ABD, Afrika ve Asya'dan daha fazla jet yakıtı ithal etmesi gerekecek.
Stokların yedi yılın en düşük seviyesine gerilemesi, yeni bir arz kesintisi yaşanması halinde Avrupa havacılık sektörünün yakıt maliyetlerinde yeni bir baskıyla karşılaşabileceğine işaret ediyor.
