Çağımızda yapay zekâ teknolojileri hayatımıza büyük bir vaatle giriyor.
En önemlisi zaman kazandırmak.
Yeni dönemde e-postalarımızı yapay zekâya yazdırabiliyor, toplantı notlarını birkaç saniyede özetletebiliyor, alışveriş listeleri hazırlatabiliyor, çocuklar için etkinlik önerileri alabiliyor, haftalık yemek planları oluşturabiliyoruz.
GÜNDELİK HAYATI KOLAYLAŞACAK MI?
Bu kapsamda teknoloji şirketlerinin reklamlarında ve medyadaki tartışmalarda sık sık aynı fikirle karşılaşıyoruz: Yapay zekâ gündelik hayatı kolaylaştıracak, üzerimizdeki yükü hafifletecek ve bize daha fazla serbest zaman kazandıracak.
Dolayısıyla bu vaat özellikle kadınlar açısından hayli cazip görünüyor.
Çünkü ev içi işlerin, bakım sorumluluklarının ve gündelik yaşamın organizasyonunun büyük bölümü hâlâ kadınların omuzlarında.
Eğer teknoloji bu işleri daha hızlı yapmayı sağlayacaksa, kadınlar da nihayet kendilerine daha fazla zaman ayırabilecekler gibi görünüyor.
Peki gerçekten öyle mi?
Teknolojiyi kendi başına özgürleştirici ya da baskıcı ilan etmek kolay değil. Aynı teknoloji farklı toplumsal koşullarda farklı sonuçlar doğurabilmekte.
Bu arada, yapay zekânın kadınlar açısından taşıdığı özgürleştirici potansiyeli de küçümsememek gerekir.
Bu kapsamda tarih boyunca kadınların omuzlarına yüklenen pek çok rutin ve tekrarlayan iş bugün teknolojik araçlarla kolaylaştırılabiliyor.
Dolayısıyla yapay zekâ bazı bürokratik görevleri üstlenebilir, bilgiye erişimi hızlandırabilir, planlama süreçlerini basitleştirebilir ve belirli bakım faaliyetlerini destekleyebilir.
Zaman baskısı altında yaşayan kadınlar açısından bu tür araçlar son derece önemli kolaylıklar sağlayabilir.
EVDEKİ AKILLI EŞYALAR
Çamaşır makineleri, bulaşık makineleri, elektrik süpürgeleri ve daha sonra robot süpürgeler ev işlerini azaltacak teknolojiler olarak sunuldu.
Yine de bazı feminist araştırmalar ev içi emek yükünün beklendiği kadar azalmadığını gösterdi.
Çünkü teknoloji yalnızca iş yapma biçimlerini değiştirmedi; aynı zamanda beklentileri de değiştirdi.
Yani evler daha temiz olmak zorundaydı.
Çocuklar daha yakından takip edilmeliydi.
Daha “hijyenik”, daha düzenli ve daha organize bir yaşam standardı ortaya çıktı.
Kazanılan zaman çoğu durumda serbest zamana dönüşmedi; yeni sorumluluklar tarafından dolduruldu.
Yapay zekâ çağında benzer yeni süreç
Çocuk bakımı, yaşlı bakımı, ev organizasyonu ya da yemek planlamasıyla ilgili soruları yapay zekâya kimler soruyor? Yatırım, yazılım ya da kariyer planlamasıyla ilgili soruları kimler soruyor? Elimizde bu konuda yeterli veri yok. Ancak yapay zekâya yöneltilen soruların kendisinin toplumsal işbölümünün izlerini taşıdığını düşünmek için güçlü nedenler var.
Bu arada tabiiki burada kritik bir soru daha ortaya çıkıyor: Yapay zekâ bu işleri yapmayı kolaylaştırırken, bu işlerin sorumluluğunu da paylaşmış oluyor mu?
En azından bugün için buna olumlu yanıt vermek zor.
Çünkü yapay zekâ alışveriş listesini hazırlayabilir. Ama alışveriş listesinin hazırlanması gerektiğini fark eden kişi yine aynı kişi olabilir. Yapay zekâ çocukların etkinliklerini planlayabilir. Ama planlama işini üstlenen kişi yine aynı kişi olabilir. Teknoloji organizasyonu kolaylaştırabilir; fakat organizasyonun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Ev işlerini planlama, mutfak yönetimi ve bütçe takibi
Tartışmalar bir yana yapay zeka, ev işlerini planlama, mutfak yönetimi ve bütçe takibi gibi konularda ev kadınlarının zihinsel ve fiziksel yükünü hafifleterek zamandan tasarruf etmelerini sağlayabiliyor.
Mutfak ve Yemek Planlaması
- Buzdolabı yönetimi: Evdeki malzemeleri analiz ederek "bugün ne pişirsem?" derdine son verir ve tarif önerir.
- Alışveriş listesi: Eksilen gıdaları takip edip otomatik liste hazırlar.
- Sağlıklı beslenme: Aile bireylerinin yaşına ve diyetine uygun haftalık yemek menüsü oluşturur.
- Ev İdaresi ve PlanlamaZaman yönetimi: Randevuları, fatura ödeme tarihlerini ve okul/kurs saatlerini organize eder.
- Bütçe takibi: Ev masraflarını, market harcamalarını ve faturaları kategorize ederek aile bütçesini yönetmeye yardımcı olur.
- Akıllı Ev ve Temizlik cihaz kontrolü: Robot süpürgeler ve akıllı beyaz eşyalarla temizlik ve yıkama rutinlerini uzaktan yönetir.
- Enerji tasarrufu: Evin ısıtma veya elektrik kullanımını optimize ederek faturaları düşürür.
- Kişisel Gelişim ve Ek Gelir: Evden dikiş, tasarım, el sanatları veya dijital beceriler öğrenme imkanı sunar.
- Evden kazanç: Yapay zeka araçlarını kullanarak evden küçük çaplı üretim, e-ticaret veya içerik yönetimi yapılmasına destek olur.
