Son yıllarda iş gücü piyasasında en çok tartışılan ve doğruluk payı yüksek olan klişe ‘gençler kariyere değil bordroya bakıyor’ oldu.
"Gençler kariyere değil bordroya bakıyor" yaklaşımı, aslında gençlerin çalışmak istememesinden ziyade, ekonomik gerçeklerin ve geleceğe dair belirsizliklerin çalışma psikolojisini nasıl kökten değiştirdiğini gösteriyor.
Bu değişimin arkasında yatan temel dinamikler şöyle
GELECEK KAYGISI
Geçmişte "dişini sık, 5-10 yıl aynı şirkette çalış, müdür ol, hayatını kur" mottosu geçerliydi. Bugün ise ne Kariyer.net verilerinde ne de yapılan sosyolojik araştırmalarda mesleklerin ve şirketlerin uzun vadeli bir güvence sunduğuna dair bir inanç kaldı. Gençler hiçbir unvanın ya da pozisyonun ekonomik krizler, enflasyon ve hızla değişen dijital dünya karşısında bir "garanti" olmadığını görüyor.
Artık yarının ne getireceğini bilmeyen bir birey, 5 yıl sonraki soyut bir "kariyer basamağı" yerine bugünkü karnını doyuracak, kirasını ödeyecek somut "bordroya" odaklanmak zorunda kalıyor.
SADAKAT VE ÖDÜL
Artık "Sadakat = Ödül" denkleminde kopuş yaşanıyor. Eski kuşaklar şirkete sadakat gösterdiklerinde kıdemle birlikte refahlarının artacağını deneyimlediler. Yeni nesil ise sadakatin değil, iş değiştirmenin maaşı artırdığı bir piyasada ekmek yiyor. Şirketler uzun vadeli çalışanlarına [enflasyon karşısında eriyen] komik zamlar teklif ederken, dışarıdan gelen yeni bir çalışan çok daha yüksek bir rakamla işe başlatılabiliyor. Dolayısıyla "sadakatle kariyer yapmak" ekonomik olarak cezbedici olmaktan çıktı.
KARİYER MASKESİ
Bu kapsamda birçok şirket, gençlere düşük ücretler teklif ederken bunu bir "gelişim fırsatı", "kolej gibi okul" veya "geleceğin yatırımı" olarak pazarlamaya çalışıyor. Gençler ise "deneyim kazandırıyoruz" kisvesi altında esnek/uzun mesai saatleriyle çalıştırılmayı ve geçim sıkıntısı çekmeyi reddediyor. "Önce karnım doysun, kariyeri yol üstünde yaparım" mantığı bu yüzden ağırlık kazanıyor.
Öte yandan eski yöneticiler gençleri "iş beğenmemekle" suçlarken, aslında değişen dünya düzenini okuyamıyorlar. Genç nesil (Gen Z ve Millennials) kariyeri "müdür/direktör unvanı" alarak tırmanılacak bir merdiven olarak değil, kendi ilgi alanlarında derinleşecekleri, esnek ve anlamlı bir yaşam biçimi olarak görüyor. Ancak bu anlamlı yaşamın kurulabilmesi de tabiatıyla adil bir ücretlendirmeden geçiyor.
Dolayısıyla gençler kariyere sırt çevirmiş değil; fakat karnını doyurmayan, geçinmeye yetmeyen bir ücretin üzerine inşa edilmiş hiçbir "kariyer vaadinin" bir karşılığı kalmadığını çok net görüyorlar.
İŞTE YKS İLE BİRLİKTE EN İSTİHDAM ORANI EN YÜKSEK LİSANS BÖLÜMLERİ
İstihdam oranı en yüksek 10 lisans bölümü açıklandı. İşte o bölümler:
1. Tıp — %95,5; Pratisyen Hekim (Yeni Mezun / Aile Hekimi): Kamuda ortalama baz net maaşlar 98.000 TL ile 125.000 TL arasında değişmekte
2. Özel eğitim öğretmenliği — %90,8; başlangıç olarak 60-80+ bin TL
3. Havacılık elektrik ve elektroniği — %89,9 başlangıç olarak 55.000 TL ile 150.000 TL+
4. Matematik mühendisliği — %89,8; en düşük 70.100 TL ile en yüksek 208.000 TL arasında değişiklik göstermekte
5. Hemşirelik — %89,8; 75.000 TL ile 85.000 TL arasında değişmekte
6. Dil ve konuşma terapisi — %89,3; 60.000 TL ile 75.000 TL arasında değişiklik göstermekte
7. Uçak bakım ve onarım — %89,1; 55.000 TL ile 140.000 TL arasında
8. Elektrik mühendisliği — %89,1; özel sektörde ortalama aylık kazançlar 75.000 TL ile 95.000 TL arasında seyrederken, kamuda bu rakam güncel zamlarla birlikte yaklaşık 109.000 TL seviyesinde
9. Kontrol ve otomasyon mühendisliği — %88; ortalama aylık kazançlar 75.000 TL ile 95.000 TL arasında seyreder. Yeni başlayanlar yaklaşık 54.000 TL civarında işe başlarken, kıdemli ve proje sorumlusu mühendislerin maaşı 130.000 TL ve üzerine çıkabilmekte
10. Eczacılık — %87,7; 65.000 TL ile 78.000 TL arasında değişirken, serbest eczane sahiplerinin geliri ciroya bağlı olarak farklılık arz eder
