Tüketici dünyası tamamen değişiyor… Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve tüketicilerin dijital mecralarda ve diğer satış yöntemleri yoluyla kandırılmasının önüne geçmeyi amaçlayan kanun, 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor. 1 Temmuz’da Resmî Gazetede’de yayımlanan düzenleme ile yapay zekâlı dijital karakterlerden Influencer paylaşımlarına, sahte indirimlerden kişiye özel reklamlara kadar dijital pazarın her alanı sıkı kurallara bağlanıyor.
Yeni dönemle ilgili Bakanlık açıklamasına göre kullanıcıların kişisel verileriyle profil çıkarıp sunulan ‘hedefli reklamcılık’ için de şeffaflık zorunlu oldu. Düzenlemeye göre reklam verenler, reklamın hangi kriterlerle gösterildiğini ve ulaşılabilirliğini tüketiciye sunmakla yükümlü olacak. Ticaret Bakanlığı, yeni düzenlemelerde tüketicinin tavizsiz korunacağını, aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceğini bildirdi.
HEDEFİ ÇOCUK OLAN REKLAMLAR
Bu kapsamda dijital dünyada çocukların veri güvenliğini korumak amacıyla, kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak çocuklara yönelik hedefli reklam yapılması tamamen yasaklandı. Sosyal medya etkileyicilerinin (Influencer) kazanç, indirimli ürün/hizmet veya etkinliğe katılım gibi menfaat elde ettiği paylaşımlarında, ticari iş birliğinin anlaşılmasını sağlayacak “reklam” ya da “tanıtım” ibarelerini kullanması zorunlu tutuldu.
ARTIK YAPAY ZEKÂ KARAKTERE SINIR
Ayrıca falcı, medyum ve astrolog reklam yasağının kapsamı genişletildi. Mevcut yasa dışı bahis ve kumar kısıtlamalarına ek olarak, tüm yasa dışı şans oyunları da yasak kapsamına dâhil edildi. Bu arada reklamlarda yapay zekâ ile üretilen, insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin yer alması hâlinde bu durum açıkça belirtilecek. Gerçek bir kişinin yapay zekâ kopyasının (dijital ikiz) ürünü bizzat denemiş gibi tavsiye ettiği aldatıcı reklamlar ise yasaklandı.
YEŞİL ÇEVRE DOSTU İSE BELGELEYİN
Öte yandan “Çevre dostu” gibi genel ibarelerin açıklamasız kullanımı da yasaklandı. Çevresel beyanların ürünün yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğu belirtilecek ve bu iddialar üniversiteler veya akredite bağımsız kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanacak.
Yine tüketicilerin bilgi eksikliğinin istismar edilmesini önlemek amacıyla, ticari reklam ve ilanlarda akademik ünvanların güven devşirmek için aldatıcı veya yanıltıcı şekilde kullanılması da engellendi. Bununla birlikte satın alma sürecine dair resmî doğrulama yapılmayan mecralardaki tüketici yorumları da yayımlanamayacak. Değerlendirmeler ürün, teslimat veya satıcı gibi başlıklarda ayrılacaksa olumlu-olumsuz tüm yorumlara aynı alanda şeffafça yer verilecek.
YENİ DÖNEMDE İNDİRİM, SON 10 GÜNÜN EN DÜŞÜK FİYATINA GÖRE
Artık indirimli satışlarda başlangıç tarihinden önceki son 10 günde uygulanan en düşük fiyat esas alınarak üzeri çizilecek. Ürünün o sezondaki en yüksek fiyatı baz alınarak ‘yüzde 70 indirdik’ beyanında bulunulamayacak. Satıcı, son fiyatın, en fazla 10 gün önceki en düşük fiyat üzerinden yapıldığını ispatlamakla yükümlü olacak. Çabuk bozulabilen meyve-sebze ile hizmetlerde indirimden önceki fiyat baz alınacak. Şartlı satışlar da bu kurallara tabi olacak.
TÜKETİCİYE GERİ DÖNÜŞ SÜRESİ 48 SAATE İNDİ
Yine yeni dönemde tüketici şikâyetlerinin yayımlandığı mecralarda, firmalara cevap hakkı için tanınan 72 saatlik yasal süre 48 saate indirildi. Bu sürede cevaplamayan şikâyetler doğrudan yayına alınacak.
SAĞLIKLI GIDA VE TAKVİYE VURGUSU
Bu bağlamda takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde tanıtılması yasaklandı. Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamı yapılabilecek.
