Yüzyıllardır Avrupa’da Paskalya dönemi gelmişken, bu bayramın özel yemeği de kuzu rosto oluyor. Ancak iklim krizi nedeniyle artan aşırı hava olayları, kuzu eti fiyatlarının hızla yükselmesine neden olunca çiftçiler yükselen fiyatlar konusunda zorlanıyor.
Bir araştırma ise kafaları karıştırdı. Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) için Zero Carbon Analytics tarafından yapılan bir analize göre, 2022'den bu yana yaşanan iklim şokları, Birleşik Krallık'ta kuzu eti fiyatlarını her seferinde yüzde 7 ila 21 arasında artırdı.
Aynı araştırmaya göre, kuzu etini düzenli olarak tüketen 2,6 milyon İngiltere vatandaşı son üç yılda toplam 168 sterlin (yaklaşık 192,64 Euro) daha fazla ödeme yaptı.
Öte yandan son dönemde Avrupa’da da et fiyatları fırladı. Eurostat verilerine göre, gıda fiyatları geçen yıl yüzde 3,3 artarken, yüzde 2,5 olan enflasyonun üzerinde artış gösterdi. Bazı ülkelerde artışlar yüzde 20'nin üzerine çıktı.
EN HIZLI FİYATI ARTIN Kuzu eti
Bu arada kuzu etinin maliyeti ise yüzde 7,2 gibi çarpıcı bir oranla yükselerek Avrupa'da en hızlı artan gıda kalemlerinden biri haline geldi. Bir diğer Paskalya lezzeti olan çikolatadaki artış da tüm ürünler arasında en serti olurken, aşırı hava koşulları kakao üretiminin geleceğini tehdit etmeyi sürdürüyor.
Uzman analistlerin yorumları ise aynı noktada birleşiyor. ECIU'nun Toprak, Gıda ve Tarım Analisti Chris Jaccarini. “Bu Paskalya'da aileler ve topluluklar kutlama için bir araya gelirken, iklim değişikliğinin maliyeti kendini evlerimizde hissettiriyor” derken, “Kuraklık, aşırı sıcaklar ve şiddetli yağışların çiftçilerin üretim maliyetlerini artırmasının ardından kuzu eti fiyatları uçmuş durumda; bu koşullar otların büyümesini zayıflatıyor ve çiftçilerin bel bağladığı tükenmiş saman stoklarının yeniden toparlanmasına zaman tanımıyor” diye devam ediyor.
Ceredigion'da koyun yetiştiricisi Jack Cockburn, “Burada Batı Galler'de, aşırı hava koşulları en büyük sorunumuz. Art arda iki çok yağışlı kış geçirdik; bu da suya doymuş topraklar ve son derece bulutlu hava nedeniyle düşük ışık seviyeleri yüzünden zayıf ot büyümesi anlamına geldi. Sonuç olarak kuzular kesime daha düşük ağırlıkla gidiyor ve hayvan başına daha az et elde ediyoruz” diyor.
menüden çıkarılmalı mı?
Öte yandan küresel ölçekte gıda ve tarım, toplam sera gazı emisyonlarının üçte birinden sorumlu ve bu alanda yalnızca fosil yakıtların yakılmasının gerisinde kalıyor. Aynı şekilde AB'de hayvansal kaynaklı gıdalar, gıda üretiminden kaynaklanan toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 81 ila 86'sını oluşturuyor; buna karşın kalori alımının yalnızca yüzde 21'ini ve proteinin yüzde 64'ünü sağlıyor.
Bu arada kuzu eti özellikle, gıda sektöründe çevresel tahribatın en kötü faillerinden biri olarak sürekli gündeme geliyor; çiftçileri etkileyen koşullara bizzat katkıda bulunuyor. Karbon ayak izi hesaplayıcısı CO2 Everything (kaynak İngilizce)'e göre, 100 gramlık bir kuzu eti porsiyonu 29,6 kilometre araç kullanmaya eşdeğer ve 5,84 kilogram CO2 eşdeğeri emisyon üretiyor.
Yanı sıra 35 ülkeden 70 önde gelen uzmanın hazırladığı çığır açıcı 2025 EAT-Lancet Komisyonu raporu, dünyanın ağırlıklı olarak bitki temelli bir beslenme biçimine geçmesi halinde tarımdan kaynaklanan sera gazı emisyonlarının yüzde 15 azaltılabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılara göre böyle bir dönüşüm, her yıl yaklaşık 15 milyon ölümün de önüne geçebilir. Hayvan hakları örgütleri, dört ile sekiz aylıkken kesilen kuzulara yönelik Avrupa iştahını uzun süredir eleştiriyor.
Yine Eurostat verilerine göre, geçen yıl mart ve nisan ayları arasında yalnızca İtalya'ya Avrupa'nın geri kalanından tam 153.863 kuzu ithal edildi. Bu hayvanlar, çoğu zaman dar ve kısıtlı alanlarda, 30 saate kadar uzayabilen uzun yolculuklara maruz kalıyor.
