Konya'nın Beyşehir ilçesinde bulunan Eşrefoğlu Camii, Türk-İslam mimarisinin ve ahşap sanatının günümüze ulaşan en görkemli şaheserlerinden biri olarak dikkat çekiyor. Yaklaşık 730 yıldır ayakta kalan tarihi yapı, Anadolu'nun en büyük ve en özgün ahşap direkli camisi olma özelliğini taşıyor.
1296-1299 yılları arasında Eşrefoğlu Beyliği'nin hükümdarı Eşrefoğlu Süleyman Bey tarafından inşa ettirilen cami, Orta Asya'nın Semerkant ve Buhara gibi kadim Türk şehirlerinde görülen ağaç direkli cami geleneğinin Anadolu'daki en önemli temsilcileri arasında yer alıyor.
UNESCO DÜNYA MİRASI LİSTESİ'NDE
Eşrefoğlu Camii, Anadolu'nun Orta Çağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri arasında gösterilerek 2023 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edildi.
Dünya kültür mirasının korunması gereken en değerli eserlerinden biri olarak tescillenen tarihi yapı artık Konya’nın evrensel değerleri arasında yer alıyor. UNESCo listesinde Eşrefoğlu Camii ile birlikte Afyonkarahisar Ulu Camii, Sivrihisar Ulu Camii, Arslanhane Camii ve Mahmut Bey Camii de yer alıyor.
ÇİVİSİZ VE TUTKALSIZ BİR MÜHENDİSLİK HARİKASI
Eşrefoğlu Camii'nin en dikkat çekici özelliklerinden biri, ahşap işçiliğindeki üstün ustalık. Yapının taşıyıcı sisteminde kullanılan 48 sedir ağacı direk, çivi ve tutkal kullanılmadan geleneksel geçme teknikleriyle bir araya getirildi.
Toros Dağları'nın dayanıklı mavi sedirlerinden yapılan direklerin inşa öncesinde aylarca suda bekletildiği rivayet ediliyor. Bu yöntem sayesinde ahşabın dayanıklılığının artırıldığı ve çatlamasının önüne geçildiği belirtiliyor. Bugün hâlâ ilk günkü sağlamlığıyla ayakta duran cami, Selçuklu ve Beylikler dönemi mimarisinin mühendislik başarısını gözler önüne seriyor.
ASIRLARDIR AHŞABI KORUYAN "KARLIK" SİSTEMİ
Caminin yüzyıllar boyunca bozulmadan günümüze ulaşmasını sağlayan en ilginç detaylardan biri ise "karlık" olarak bilinen doğal nemlendirme sistemi. Kış aylarında çatıda biriken karlar, tavanın ortasında bulunan açıklıktan caminin merkezindeki havuza bırakılıyordu.
Eridikçe ortama nem veren bu sistem, içeride yakılan sobaların oluşturduğu kuruluğu dengeliyor ve ahşap sütunların çatlayıp kurumasını önlüyordu. 1965 yılında karlığın üzeri camla kapatıldığı için sistem işlevini kaybetse de, karlığın yüzyıllar boyunca caminin korunmasında kritik rol oynadığı kabul ediliyor.
ANADOLU'NUN EN BÜYÜK ÇİNİ MİHRABI
Eşrefoğlu Camii sadece ahşap işçiliğiyle değil, çini sanatındaki zenginliğiyle de öne çıkıyor. Yaklaşık 6 metre yüksekliğindeki çini mozaik mihrap, Konya ve çevresindeki tarihî camiler arasında en büyük çinili mihraplardan biri olarak gösteriliyor. Turkuaz ve lacivert tonların hâkim olduğu süslemeler, Selçuklu çini sanatının en etkileyici örneklerinden biri kabul ediliyor.
EŞSİZ MİNBERİ CEVİZ AĞACINDAN YAPILDI
Caminin tamamen ceviz ağacından yapılan minberi ise başlı başına bir sanat eseri niteliğinde. Kündekâri tekniğiyle hazırlanan minberde çivi, tutkal ya da metal bağlantı elemanı kullanılmadı. Geometrik desenler, yıldız motifleri ve bitkisel bezemelerle süslenen eser, Anadolu ahşap işçiliğinin ulaştığı zirveyi gözler önüne seriyor.
Uzmanlara göre minberdeki işçilik seviyesi, dönemin sanat anlayışını ve ustalarının teknik bilgisini ortaya koyan en değerli örneklerden biri. Anıtsal taç kapısı, renkli kalem işi süslemelerle bezeli tavanı, kök boyalarla işlenen motifleri ve görkemli mimarisiyle Eşrefoğlu Camii adeta yaşayan bir açık hava müzesi olarak yerli ve yabancı misafirlerini bekliyor.
