Kıymetli Şatafat

* Kadir gecesi, yani kıymet gecesi bugün. Ramazan ayının sonu. Hepimiz sosyal olarak ihtiyacı olanları anladık. Farkına vardık. Buna göre yaşadık. Gece bugün değil dündü yok 3 gün önceydi aslında hava durumuna göre yarın olacak son 10 gün içinde tek gecelerdeydi… 72 çeşit uğraşılması gereken bakış açısı var. Gündem niyet uyumu olmayınca bahanelerle araya teknoloji katarak uzman görüşüyle oyalanıyoruz. Dünya savaşta. Kimi ekonomiyle kimi de şatafatıyla. Savaşla devam eden bayramda da devam edecek bir gündemimiz var. Baktığımız zaman savaşın başında 170 tane kız çocuk öldürüldü topluca ve okulda. UNICEF raporlarına göre Filistin’de de 50.000’den fazla çocuk öldürüldü ya da ağır şekilde ölümcül yaralandı. Müslüman ülkeler baktı, seyretti, anlamadı…

* Ülkece uğraşmamız gereken en önemli konu ekonomi. Ekonominin iyileşmesi için yapılması gerekenler ise belli adalet. Adalet için suçlular ciddi cezalandırılmalı. Suçsuzlar ise cezalandırılmamalı. Hipodromu'nda 3 birinciliği bulunan 4 yaşındaki İngiliz atı Smart Latch'in sakatlandıktan sonra kesilip, kavurma yapılarak aşevinde dağıtıldı.132 bin 108 TL ceza kesildi. Aşevinde yemek yiyen kişi, kavurmasından yabancı madde çıkması üzerine, Tarım ve Orman Bakanlığı'na şikâyette bulundu. Bakanlığa bağlı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü ekipleri, yemekten çıkan yabancı maddenin yarış atı Smart Latch'e ait elektronik kimlik çipi olduğunu belirledi, yemekten de analiz edilmek üzere numuneler alındı. Analiz sonrası, kavurmanın at etinden yapıldığı anlaşıldı. Etin kaynağının da İngiliz yarış atı Smart Latch olduğu tespit edildi. Tarım ve Orman Bakanlığı da 12 Mart'ta açıkladığı tağşiş listesinde, aşhanesinde pişirilen kavurma etinde tek tırnaklı etinin saptandığını duyurdu. Atın sahibi iş insanı Suat Topçu, Ben binicilik kulübüne teslim etmiştim. Sonra bakanlık yetkililerinin araması sonucu sonradan yaşananları öğrendim ve adeta yıkıldım. İyilik yapalım derken bir kötülüğe vesile olmak çok kötü bir duygu. Bana da ceza kestiler. Atı hibe ettiğimizle ilgili bildirim yapmamız gerekiyormuş. 132 bin TL ceza kesildi. Biz ifademizi verdik, teslim alanlar da ifadesini verdi. Bakanlık tarafından başlatılan soruşturma hala devam ediyor. Bu büyük bir kötülük, bir vicdansızlık. Ceza önemli değil, soruşturmanın sonuna kadar gidilmesi, suçlunun cezasını bulması ve yarış hayatı biten atların akıbeti ile ilgili otoritenin kalıcı bir çözüm bulması gerek diye konuştu. Teknoloji olmasa bu durum ortaya çıkmayacaktı.

* 2024’te yayımlanan tasarruf genelgesi kapsamında kamu kurumlarının araç alım ve kiralamaları için Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın onayı zorunlu hale geldi. 2025’te kamu idareleri 16.200 araç kiralama talebinde bulundu; bunların 3.380’i reddedildi. Böylece taşıt kiralamalarında %21 tasarruf sağlandı. Programla mali disiplin ve bütçe dengesinde iyileşme sağlandı. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geçen yıl 131.138 iş yeri denetlendi ve 33.986 kişinin sigortasız kayıt dışı çalıştırıldığı tespit edildi. Bu tespitler doğrultusunda 395 milyon 250 bin 647 TL prim aslı ve 4 milyar 190 milyon 51 bin 857 TL idari para cezası uygulandı. Ocak ve şubat aylarını kapsayan yılın ilk 2 ayında bütçe rakamları şöyle.

-Toplam bütçe giderleri: 2 trilyon 89,9 milyar TL

-Toplam bütçe gelirleri: 1 trilyon 640,5 milyar TL

-Toplam bütçe açığı: 449,4 milyar TL

-Toplam faiz dışı giderler: 1 trilyon 787,2 milyar TL

-Toplam faiz dışı açık: 146,6 milyar TL.

Geçen yıl ise vergi gelirleri şubat ayında 584,9 milyar TL geçen yıla göre %44 arttı. 2024 Şubat ayında vergi gelirleri 406,2 milyar TL idi. Faiz giderleri şubat ayında 139,7 milyar TL geçen yıla göre %154,8 arttı. Bütçe açığı 2025 yılı Şubat ayında 310,1 milyar TL, 2024 Şubat ayında 152,3 milyar TL idi. Açık neredeyse 2 katına çıktı. Toplam bütçe gelirleri 2025’in ilk 2 ayında 1 trilyon 640,5 milyar TL, 2024 yılının aynı döneminde bu rakam 1 trilyon 154,3 milyar TL. Toplam bütçe giderleri 2025’in ilk 2 ayında 2 trilyon 89,9 milyar TL iken, 2024 yılının aynı döneminde 1 trilyon 503,5 milyar TL. Harcamalar bir yıl içinde %39 arttı. Faiz giderlerinde yüksek artış var. Devlet bütçesi, günün sonunda bir ülkenin hükümeti tarafından belirlenen gelir ve gider planı olup, devletin kamu hizmetlerini yerine getirebilmesi için gerekli finansmanı sağlar ve ekonomik politikaların uygulanmasına yön verir. Devletin vergi gelirleri, harçlar, özelleştirme gelirleri gibi kaynaklardan elde ettiği gelirler ile kamu harcamaları, yatırımlar, sosyal yardımlar gibi giderleri arasındaki dengedir.

* Sonuç olarak, kamu neden israf ediyor bunun çözülmesi gerek. Özel sektörde israfa sıfır tolerans var. Hantal bürokratlar, şeffaf olmayan denetim, verimsiz yöneticiler ve politik popülizm gibi birçok nedeni çözmeliyiz. Bütçe disiplininin olmaması, lüks araç ve ofis harcamaları, gereksiz mega projeler, kamu kaynaklarının şatafatla kullanılmasından dolaylı devlete geliri vergilerle sade vatandaşa yüklenmemesi gerekir. Devlette süreç yavaş işliyor. Bakım ve onarımlar zamanında yapılmıyor. Kamu ihale sisteminde boşluk ve hesap verilmemesi kaynakları boşa harcatıyor. Seçim dönemlerinde artan harcamalar, itibar adı altında yapılan lüks araç, bina ve temsil giderleri israfı artırıyor. İhtiyaçtan fazla personel, araç ve bina kaynakları bitiriyor. Şatafatla yapılan hiçbir iş ya da eser bir dönem dahi kalmıyor. Kamunun kıymetli olması için yokluklarla yapılan eserlerin üzerine daha çok eser yapmalı. Şatafat sadece görgüsüzlüktür.