KORUNAN ALANLAR NASIL KORUNUYOR?
Türkiye’nin korunan alanları deniz ve kıyılardan dağlara, deltalardan, ormanlara, yaylalardan bozkırlara, göl ve akarsu sistemlerine derin vadiler ve kanyonlardan buzullara kadar çeşitli doğal ekosistem ve oluşumları barındırmaktadır.
Korunan Alanların temel özellikleri arasında; Koruma Odaklılık, Yasal Statü, Biyoçeşitlilik ve Sürdürülebilirlik bulunmaktadır.
Ülkemizde 2024 yılı sonu itibarıyla Koruma statüsüne sahip Tarım ve Orman Bakanlığının uhdesinde 1760 adet; Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının uhdesinde ise 19 Özel Çevre Koruma Bölgesi ve 4112 adet Doğal Sit alanı olmak üzere toplam alanı 10.404.124 ha Korunan ya da korumaya alınan 5.891 alan bulunmaktadır. Bu rakam neredeyse ülkemiz yüz ölçümünün %15’ine tekabül etmektedir. (https://www.tarimorman.gov.tr/dkmp)
Türkiye’de 50 adet Milli Park (Beyşehir Gölü Milli Parkı, Derebucak Çamlık Mağaraları Milli Parkı), 275 Tabiat Parkı (Konya’da Kocakoru Ormanı, Akyokuş, Yakamanastır, Kuğulu park, Gürleyen Kanyon ,Mavi Boğaz) 112 Tabiat Alanı (Konya’da Titrek Kavak, Fosil Ardıç, Meke Gölü,Ağılı Ardıç); 32 Tabiatı Koruma Alanı ( Akgöl/Ereğli Sazlığı); 138 Sulak alan; (Konya’da Çavuşçu Gölü, Dipsiz Göl, Ereğli Sazlıkları, Kızören Obruğu, Kozanlı Gökgöl, Meke Maarı ,Samsam Gölü) 85 adet Yaban Hayatı Geliştirme Sahası (Konya Bozdağ YHGS/Yaban Koyunu) Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne bağlı ekipler tarafından takip edilmektedir. Genel Müdürlüğün taşra teşkilatı Bölge Müdürlüğü statüsündedir. Konya’da ise Doğa Koruma ve Milli Parklar 8. Bölge Müdürlüğü tüm bu alanların korunmasından ve geliştirilmesinden sorumlu ve yetkilidir.
Ramazan Bayramı arifesinde (19 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete 'de) Milli parklara yönelik düzenlemeleri içeren "Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" yayımlandı.
Yayımlanan karara göre, doğal çevreyi oluşturan biyolojik çeşitlilik ile bu çeşitliliği barındıran ekosistemin korunması, sulak alanların doğal yapılarının ve ekolojik dengelerinin korunması, Sürdürülebilirliğinin sağlanması bakımından nesli tehdit veya tehlike altında olanlar ile nadir bitki ve hayvan türlerinin korunmasına ilişkin denetim ve idari yaptırım uygulama yetkisi Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğüne verildi. (2872 Sayılı Çevre Kanunu 9.md. (a,e,f,) fıkraları değişti.)
Öte yandan 2018’de Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesinde kurulan Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü 19 Özel Çevre Koruma Bölgeleri ile yurt çapındaki 1,2 ve 3’üncü derece 4112 doğal sit alanı takibini yapma yetkisinde olup, taşrada Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü bünyesindeki Tabiat Varlıkları Koruma Şube Müdürlüğü statüsünde hizmet verilmektedir. Şube Müdürlüğü aynı zamanda Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu sekretaryasını da yürütmektedir.
Tüm bunların yanı sıra Kültür Varlıkları Koruma Kurulları tarafından tescillenmiş ve ülke çapında 133.633 adet Tescilli Taşınmaz Kültür Varlığımız bulunmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından takip edilen kültür varlıklarımız da koruma altındadır. Genel Müdürlük Taşrada Kültür ve Turizm İl Müdürlükleri tarafından temsil edilmekte, Kültür Varlıkları Koruma Kurulu sekretaryası, Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
Sonuç olarak son otuz yıldır Biyolojik çeşitliliğin, doğal ve bununla ilişkili kültürel kaynakların korunması ve devamlılığın sağlanması amacıyla pek çok çalışma yapılmış ve Koruma alanları ilan edilmiştir. Emeği geçenlerden Allah razı olsun. Bununla gurur duyuyoruz.
Şimdi soruyorum size: Söz konusu korunan alanlardan ve bunları korumakla görevli kurumlardan kaç kişinin ne kadar haberi var? Ben yazıyı kaleme alırken kafam karıştı. Siz bu kadar yetki karmaşası arasında korunan alanların statülerine uygun olarak gerçekten korunabileceğine inanıyor musunuz? Kalın sağlıcakla.
