"Bizim Kültürümüz Mütevazıdır" Ezberi Bozuluyor mu? Türkiye narsisizm liginde zirveye oynuyor!
53 ülkeden 45 bin kişiyle yapılan büyük bir araştırma, narsisizmin kültürler arası haritasını çıkardı.
Bulgular şaşırtıcı.
Narsisizm sadece bireyci toplumların sorunu değilmiş.
Tam tersine, kolektivist kültürlerde daha yüksek narsisizm skorları görülüyor.
Türkiye'den İlginç Tablo
Araştırmada Türkiye 53 ülke arasında dikkat çekici bir yerde.
Narsisizm hayranlığı (admiration) skorunda 5. sırada.
Rivalry (rekabetçi narsisizm) boyutunda ise 6. sıradayız. Genel narsisizm sıralamasında 6. sıra.
GENÇLER Mİ NARSİST YAŞLILAR MI?
Yani Türkiye, narsisizm konusunda dünya liginde üst sıralarda oynuyor.
Evrensel Kalıplar
Araştırmanın temel bulguları evrensel:
Gençler yaşlılardan daha narsist
Erkekler kadınlardan daha narsist
Kendini yüksek statüde görenlerdaha narsist
Sürpriz sonuçlar
Bu demografik farklar neredeyse tüm kültürlerde benzer. Yani Norveç'te de Nijerya'da da genç erkekler en yüksek skoru alıyor.
Zenginlik ve Kolektivizm Paradoksu
İki çarpıcı bulgu var:
1. GDP etkisi: Zengin ülkelerde narsisizm daha yüksek. Mantıklı gibi görünüyor.
2. Kolektivizm sürprizi: Kolektivist kültürlerde narsisizm daha yaygın! Bu beklenenin tam tersi.
Alman katılımcılar en yüksek rivalry (rekabetçi narsisizm) skorunu aldı. Norveç, Danimarka, İrlanda gibi ülkeler en alçakgönüllü çıktı.
Sosyolog Prof. Dr. Veysel Bozkurt paylaşımında “Neden Kolektivist Toplumlar Daha Narsist?” sorusunu da soruyor.
Bu durumun araştırmacıların iki açıklaması var:
Birincisi: Katı sosyal hiyerarşilerde statü daha önemli.
İnsanlar bu hiyerarşide yükselmek için narsistik özellikler geliştiriyor.
İkincisi: Kolektivist toplumlarda rekabet gizli. Görünürde uyum var ama alttan alta herkes diğerlerini geçmeye çalışıyor. Son araştırmalar bunu doğruluyor: Kolektivizm aslında örtük rekabeti artırıyor.
Yaş, Cinsiyet, Statü: Değişmezler
Kültür fark etmeksizin:
Gençlik dönemi narsisizmin zirvesi. Kimlik arayışı, özerklik mücadelesi. Evrimsel olarak da mantıklı: Gençken kaynak ve statü peşinde koşmak avantaj sağlıyor.
Erkeklerde daha yüksek. Toplumsal cinsiyet rolleri erkekleri rekabet, baskınlık yönünde sosyalleştiriyor. Kadınlarda narsistik davranışlar daha fazla cezalandırılıyor.
Yüksek statü algısı narsisizmle el ele. Kendini tepede görenler daha fazla hak iddia ediyor.
Yaş Farkının Nedeni Tartışmalı
Gençlerin daha narsist olmasının iki açıklaması var:
Yaş etkisi: Yeni nesiller daha narsist yetiştiriliyor (tartışmalı)
Gelişimsel etki: Yaşla birlikte insanlar olgunlaşıyor, narsisizm düşüyor (daha güçlü kanıt)
Prof. Dr. Bozkurt ""Narsisizm evrensel ama kültürel faktörler ortalama seviyeleri etkiliyor. Türkiye gibi kolektivist ama hızlı değişen toplumlarda statü rekabeti narsisizmi körüklüyor olabilir." ifadelerine yer verdi.
Çin, Güney Kore, Türkiye, Nepal gibi toplumlar, çok kısa sürede radikal toplumsal dönüşüm yaşadılar.
Geleneksel normlar çözülürken yeni statü hiyerarşileri kuruldu
Prof. Dr. Bozkurt'a göre Bourdieu'cü okuma ile sosyal sermaye biçimleri değişiyor ama yeni kurallar tam oturmadı. Herkes yeni oyunun kurallarını öğrenmeye çalışıyor.
Bu belirsizlik ortamında narsistik stratejiler avantaj sağlıyor.
Durkheim'cı okuma ile anomi durumu. Geleneksel kolektif bilinç zayıfladı ama yeni bir ahlaki düzen henüz yerleşmedi. Bireyler kendi başlarına yol bulmak zorunda.
Narsisizm bu geçiş döneminin psikolojik yansıması.
İskandinavya (Norveç, Danimarka), Hollanda, İrlanda, İngiltere:
Bu ülkelerin ortak paydası ne? Güçlü sosyal güvenlik ağları, nispeten düşük gelir eşitsizliği, istikrarlı kurumlar.
Eşitlikçi toplumlarda statü kaygısı düşer. Narsisizm esasen bir statü arayışı stratejisi. Eşitlik algısı yüksek olduğunda bu strateji daha az gerekli hale geliyor.
KENDİNİ KANITLAMA İHTİYACI MI?
Bazı uzmanlara göre ise statü ölçütlerinin hızla değiştiği bir toplumda herkesin kendini sürekli kanıtlama ihtiyacı var. Narsisizm burada bir kişilik sorunu olmaktan çok, belirsizlik içinde tutunma refleksi gibi.
Kaynak: Miscikowski, M. M., Weidmann, R., Konrath, S. H., & Chopik, W. J. (2026). Cultural moderation of demographic differences in narcissism. Self and Identity, 25(1), 111-141.
NARSİST NE DEMEK
Narsist, yükseltilmiş özgüven ile kendilerini sürekli diğer insanlardan üstün görmesiyle ortaya çıkan bir kişilik bozukluğuna sahip bireyleri tanımlamak için kullanılır. Diğer insanlara göre kendilerini üstün görürler. Ancak bu özelliklere sahip olan tüm insanlarda kişilik bozukluğu olmayabilir.
