İslam dinine göre çekirge yemek helaldir ve dört mezhebe göre de yenmesinde dinen bir sakınca yoktur. Hz. Muhammed'in ve sahabelerin savaş dönemlerinde çekirge yediğine dair rivayetler bulunmakta.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Hukuku Anabilim Dalı, Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Boran, “FIKIHTA ÇEKİRGENİN HÜKMÜ” makalesinde çekirge yemenin helal olduğunu kaynaklarıyla gösteriyor.
Boran, "Günümüzde yenilmesi yaygın olmayan çekirge hakkında özel nas bulunması sebebiyle
diğer böceklerden ayrı olarak dört mezhebe göre helal sayılmıştır. Çekirgenin hükmü ve bu
konudaki tafsilat birçok fıkıh kitabında ele alınmıştır. Çekirge kadar fıkıh kitaplarında müstakil
olarak değerlendiren canlı türü çok azdır. Çekirge, balık gibi tutulmasıyla kesilmeye gerek
kalmadan pişirilip yenilebilen bir ürün olarak görülmüştür. Sahabe döneminde de yenildiği
gelen rivayetlerden anlaşılmaktadır. Birinci Dünya Savaşında Medine müdafaasında Fahrettin
paşanın et sıkıntısı baş gösterince askerlerine çekirge yemelerini tavsiye ettiği, kendisinin de
yediği bilinmektedir. Bu gün de çekirgenin Afrika’nın bazı yörelerinde yenildiği
anlaşılmaktadır. " ifadelerine yer veriyor.
SOFRAMIZDA BÖCEKLER Mİ OLACAK?
Son zamanlarda gıda konusunda böcekler üzerinde bir takım araştırmalar yapıldığının görüldüğüne işaret eden Boran. "Böcekler zaten doğal olarak kanatlıların ve deniz canlılarının tükettiği gıdaları
arasında bulunmaktadır. Yeni çalışmalar ise böceklerden elde edilecek ürünlerin hayvan ve
insan gıdası olmasını hedeflemektedir. Sağlıklı ve yeterli et temininin güçleştiği, obezitenin
yaygınlaştığı günümüzde alternatif gıdalar araştırılmaktadır. Zengin protein, demir ve çinko
kaynağı olan çekirgeler, besleyici özellikleriyle, yağ oranının azlığıyla geleceğin besin kaynağı
olarak görülmektedir. Çekirgeler direk olarak pişirilip yenebileceği gibi öğütülerek
kullanılabilecek veya gıdalara katkı maddesi olarak ilave edilebileceğine işaret edilmektedir.
Çekirgenin çiftliklerde üretilmesinin de hem kolay hem de maliyetinin az olacağı, büyük baş
hayvanların yetiştirilmesinde aşırı miktarda sera gazı üretmesine karşılık çekirge üretiminde
bu problem de olmayacağı vurgulanmaktadır." diyor.
KUR'AN DA ÇEKİRGE NEREDE GEÇİYOR?
Boran'a göre Kur’ân-ı Kerim’de çekirge iki yerde geçmekte. Bu ayetlerden birincisinde Hz. Allah Firavuna uyanları ders alsınlar diye ürün kıtlığı ile cezalandırdığını haber vermiş. Firavuna uyanlar, başlarına bir iyilik geldiği zaman kendilerinden, bir kötülük geldiği zaman Hz. Musa ve onunla beraber olanlardan bilmişlerdir. Bu sebeple Hz. Allah’ın üzerlerine tufan, çekirge, kan, kurbağa, bit salgını gibi değişik afetler verdiği bildirilmiş. (A’râf, 7/130-136)… Diğer ayette ise inkârcıların kabirlerinden kalkarken korkularından dolayı başları öne eğik olarak çekirge sürüleri gibi kalabalık bir şekilde dağılarak, dalgalanarak, yayılarak gidecekleri haber verilmekte.
HADİS-İ ŞERİFTE ÇEKİRGE
Bora'nın bu konudaki ifadeleri de şöyle: "Çekirge, Peygamber Efendimiz (s.a.v) tarafından yasaklanmayan, etinin helal olduğu bildirilen küçücük canlılardandır. Peygamber Efendimiz (s.a.v) zamanında çekirgenin yenildiğini bildiren haberler vardır. İbn Ebî Evfâ (r.a) (v.h.86) “Rasulullah (s.a.v) ile birlikte altı veya yedi sefere çıktık ve onunla beraber çekirge yedik.”16 buyurmaktadır. Yine Sevgili Peygamberimiz (s.a.v);“Bize iki ölü helâl kılındı: Balık ve çekirge…”17 buyurmuşlardır. Bu hadis-i şerifler çekirge yemenin caiz olduğuna delâlet etmektedir. Bu hususta İbn Ömer, Câbir, Ebû Hüreyre (r.a) ve diğer bazı Ashab-ı kiramdan da hadisler rivayet olunmuştur. Âlimler çekirgenin kesilmeden yenilebileceğinde ittifak etmişlerdir. Yalnız Malikîlerde meşhur görüşe göre kesmek şarttır. Bunun sebebi de çekirgenin kara hayvanı olmasıdır. Bu sebepten dolayı ihramlı iken çekirge öldürene ceza terettüp etmektedir."
ÇEKİRGE YEMEK HELAL Mİ?
Boran, şu ifadelere yer veriyor: "Bu özeliklerinden dolayı çekirgenin gelecek yıllarda sağlıklı ve aynı zamanda helal gıda da alternatif bir ürün olarak yerini alacağı öngörülmektedir. Çekirgenin ürün olması bizzat kendisinden ziyade daha çok ondan elde edilen protein gibi mamul hale getirilerek olacağı anlaşılmaktadır. Çekirgenin birçok türü bulunmaktadır. Helallik açısından çekirge türleri arasında bir ayırımın olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak hangi tür çekirgelerin üretilmeye daha uygun olacağı, çekirge türleri arasında gıda bakımından farklılık olup olmadığı ayrıca araştırılıp
incelenmesi gereken konular olduğu görülmektedir. Müslümanlar açısından haşaratta ihtilafsız helallik yalnızca çekirgeye mahsus olduğundan diğer böceklerden elde edilecek gıdalardan ve katkı maddelerinden sakınılması gerekecektir."
ÇEKİRGE YENİLİYOR
Dolayısıyla çekirge yenilebiliyor. Yüksek protein değeriyle başta Asya, Afrika ve Orta Doğu olmak üzere birçok kültürde geleneksel bir besin kaynağı. Görüleceği üzere İslam dini kaynaklarına göre de tüketilmesi helal kabul edilen canlılardan
