Dağcılık hep büyük sporu görülür. Şehir hayatından kaçıp doğaya saklanmak ve izole olmak isteyenlerin tercihi olan tırmanma-dağcılık, doğada karşılaşılabilecek tehlikeler sebebiyle oldukça riskli ekstrem sporlar arasında olduğu kesin. Dağcılık sporunun yalnız başına ya da eğitim alınmadan yapılmaması gerekir. Tabiatın içine karışmak ve bulunduğu bölgeye en uç noktadan bakmak isteyenler için hem yurt içinde hem de yurt dışında sayısız zirve bulunmakta.
Dağcılık Tarihi
18. ve 19. yüzyılda zenginlerin kendi hayatlarından sıkılması ve farklı maceralara yönelmesi ile ortaya çıkan dağcılık, 20. yüzyılın başlarında tüm dünyanın ilgisini çekmiştir. Dağcılığın spor olarak sayılması ve uluslararası standartlarda yapılması 1931 yılında Cenevre’de Uluslararası Dağcılar Birliği’nin (UIAA) kurulması ile gerçekleştirmiştir. Türkiye’de ise dağcılık sporu İngiliz bir dağcının Erciyes Dağı’na tırmanması ile başlamıştır.
Dağcılık Nedir?
Dağda orman sınırının bittiği yerden zirveye doğru uzun mesafeli yürüyüşlerin yanı sıra tırmanmayı da kapsayan dağcılık bir doğa sporudur. Uzun mesafeler arasında mola vermek için yapılan kampçılık da dağcılık tanımına girer ve bu sporun uzun soluklu olmasını sağlar. Yaz, sonbahar ya da bahar aylarında gidilecek bölgenin özelliklerine göre çeşitlilik gösteren dağcılıkta en zorlusu ise kış dağcılığıdır.
Kış dağcılığı diğer mevsimlerde yapılan dağcılığa göre daha çetin geçer. Karda ve kaygan zeminlerde tırmanmayı bilmek, kaymalarda durabilmek, zorlu hava şartlarında kamp yapabilmek, oluşacak ısı kaybına karşı önlem alabilmek kış dağcılığında bilinmesi gerekenlerdir.
Dağcılık Nasıl Yapılır?
Dağcılık, dağcılık lisansı olan profesyonellerden eğitim alınarak yapılması gereken bir spordur. Genellikle topluluk ile yapılan dağcılık sporunda malzeme taşımak, güvenliği sağlamak, rehberlik etmek gibi herkesin farklı bir görevi bulunur.
Dağcılık Stilleri
Dağcılık sporu kendi içinde bazı stillere ayrılır. Bu stilleri ise hedeflenen nokta ve dağa tırmanma süresi belirler.
Alpin Stil: Maceracı ruhların tercih ettiği Alpin stil doğal yöntemlerle yapılır ve “Temiz Tırmanış” olarak adlandırılır. Dağa tırmanmada hafifliğin ve hızın ön planda olduğu bu stilde hedef doğrudan zirvedir.
Doğa Yürüyüşü (Hiking): Sabah çıkılıp akşam inilerek kamp yapmadan geçirilen günübirlik doğa yürüyüşüdür.
Kamplı Yürüyüş (Trekking): Doğada yürüyüş sonrasında kamp yapılarak konaklanan tamamlanan dağcılık sporudur.
Expedition: Araştırma gezileri, zirveye yapılan tırmanışlar ve uzun süreli kamp yapılan dağcılık stilidir.
DAĞCILIĞA NASIL BAŞLAMALI
Yaz aşları çocukların bir çok spora başamasının da temelini oluşturuyor. Futbol, basketlo, voleybol, yüzme, sanat dalları ve diğer pratikler. Bu tür uğraşlar çocukların ruhsel ve bedensel gelişimen katkı yapıyor, özgüvenlerini yükseltiyor ve bu da başarılarına olumlu anlamda etki ediyor.
Bu çerçevede dağcı olmak için öncelikle Türkiye Dağcılık Federasyonu (TDF) tarafından yetkilendirilen spor kulüplerine başvurarak Yaz ve Kış Temel Dağcılık Eğitimleri almalısınız.
Kampçılık, yön bulma, ip düğümleri ve tırmanış tekniklerini öğrenmeli, düzenli doğa yürüyüşleriyle kondisyonunuzu artırmalısınız. Aşamalı dağcılık serüveninde izlemeniz gereken yol şöyledir:
Birinci Adım: Temel Eğitim ve Kulüp Üyeliği: Dağcılığa kendi başınıza başlamak hayati risk taşır. Bu nedenle lisanslı bir sporcu olmak için TDF faaliyet takvimini takip edin veya İstanbul'daki İstanbul Doğa Spor Kulübü gibi resmi kulüplerin düzenlediği eğitimlere katılın. Yaz/Kış temel eğitimleri ve kaya tırmanışı eğitimleri modüller halinde ilerler.
İkinci Adım: Fiziksel ve Zihinsel Hazırlık: Dağcılık; yüksek dayanıklılık ve zorlu hava koşullarında soğukkanlılık gerektirir. Bacak ve sırt kaslarını güçlendirecek kardiyo egzersizleri yapmalı, kondisyonunuzu zirve tırmanışlarına hazır hale getirmelisiniz.
Üçüncü Adım: Ekipman Temini: Güvenli bir tırmanış için doğru ekipmanlar hayatidir. Başlangıçta temin etmeniz gereken temel malzemeler şunlar: Su geçirmez ve teknik dağcı botu. Katmanlı (termal, polar, su/rüzgar geçirmez) dağ kıyafetleri. Bel, sırt ve omuz destekli ergonomik kamp çantası. Dört mevsim çadır ve uyku tulumu. Kask, emniyet kemeri ve tırmanış ipi (Eğitimlerde öğrenilecektir)
Dördüncü Adım: Zirve Deneyimleri ve İhtisaslaşma: Temel eğitimleri bitirdikten sonra deneyim kazanmak için günübirlik yürüyüşler (hiking), kamplı faaliyetler (trekking) ve düşük irtifa yaz zirveleri ile tecrübe kazanın. Tecrübeniz arttıkça kış dağcılığına, buzul tırmanışlarına veya alpinizme yönelebilirsiniz.
ÇOCUKLAR DAĞCILIK YAPABİLİR Mİ?
Çocuklar dağcı olabilirler mi? Çocuklar uzman eğitmenler gözetiminde, özel güvenlik ekipmanları kullanarak dağcı olabilirler.
Çoğunlukla 5 yaşından itibaren kapalı alanlardaki tırmanış duvarlarıyla spora başlayabiliyorlar.
Sonrasında ilerleyen yaşlarda doğa yürüyüşlerine ve teknik kaya tırmanışlarına geçiş yapabilirler.
Çocuklar ve gençler için dağcılık süreci şöyle işliyor
Eğitim ve Yaş Grupları: 5 yaşından itibaren çocuklara yönelik tırmanış eğitimleri verilmektedir. İlk olarak güvenli kapalı alanlarda başlanan bu süreç, yaşları ilerledikçe açık hava kaya tırmanışlarına ve dağ yürüyüşlerine evrilir.
Güvenlik ve Ekipman: Çocuklar için özel üretilen küçük beden emniyet kemerleri (göğüs ve bel destekli) ve kasklar kullanılır. Bu eğitimlerin mutlaka uzman bir tırmanış/dağcılık eğitmeni eşliğinde yapılması zorunludur.
Fiziksel ve Zihinsel Gelişim: Bu spor; çocukların kas gücünü artırır, el-göz koordinasyonunu, dengesini ve esnekliğini geliştirir. Zihinsel olarak da problem çözme ve disiplin becerilerini destekler.
Federasyon ve Kurallar: Türkiye Dağcılık Federasyonu (TDF) ve kulüpler bünyesinde çocuklar için tırmanış eğitimleri ve olimpik düzeyde yarışmalar düzenlenmektedir. Ancak yüksek irtifa dağcılığı (örneğin 8.000 metrelik zirveler) genellikle yaş ve gelişim sınırı gerektirir
