Türkiye'de tüm zamanları kapsayan tek bir resmi "çözülememiş cinayet" sayısı bulunmamakta. Ancak Adalet Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı tarafından yürütülen güncel çalışmalarda 75 ilde 638 dosya (693 maktul) mercek altında. Peki çözülemeyen cinayetler nasıl çözülebilir?
KURUMLAR ÖNCE KARAR VERMELİ
Uzmanlara göre öncelikle kurumlar, kayıp kişiler, cinsel saldırılar ve diğer şiddet suçlarını da içeren çözülmemiş ceza davalarının artan sorununu nasıl ele alacaklarına karar vermeli.
126. yıllık Uluslararası Polis Şefleri Birliği Konferansı'nda "Polis Soruşturma Tekniklerinde İlerlemeler" konulu bir panel tartışmasında, çözülmemi, faili meçhul, soğumaya bırakılmış vakalarla ilgili polis soruşturma tekniklerindeki gelişmeler tartışıldı.
Çoğu insan faili meçhul dava terimini duyduğunda eski, çözülmemiş bir cinayeti düşünür. Bu yanlış değil, ancak faili meçhul dava teriminin sadece cinayetle ilgili olduğu fikri yanlış. Diğer failimeçhul vaka türleri ise kayıp kişiler, kimliği belirsiz ölen kişiler, belirsiz ölümler ve suç teşkil eden cinsel saldırılar olarak kayıtlardadır.
Dolayısıyla uzmanlara göre bu kutuları karanlık, tozlu bir rafta bırakmaya devam etmek adil değil. Bu, mağdurlar, mağdurların aileleri ve topluluklarımız için yanlış.
30 yıl önce kaybolan ya da 30 yıl önce öldürülen bir kişi, bugün kaybolan ya da bugün öldürülen birinden daha az önemli değil.
YENİ TEKNOLOJİ VE YENİ BAKIŞ AÇILARI
Yeni bir bakış açısı bu vakaların durumunu temizlenmiş ve kapalı olarak değiştirebilmekte.
Bunun için uluslararası uzmanlarca ifade edilen 5 yol şöyle:
TEKNOLOJİ
1. Adli bilim ve teknolojiden faydalanmak
Soğuk vakalara yeni adli teknolojiler uygulamak, davanın çözülmesine yardımcı olabilir.
15 yıl önceki bir davada dedektifler kanıt sunmuş olabilir ama sonuç vermemiş olabilir. Fakat DNA testi şimdi daha hassas, bu yüzden kanıtları yeniden gönderiyorsun ve bir tür DNA profili elde ediyorsun.
Faili meçhul bir davanın çözümüne yardımcı olabilecek diğer kaynaklar ve teknolojiler arasında Emniyet teşkilatının Yeni Nesil Kimlik sistemi, kimlik veritabanı, ulusal kayıp ve istismar edilen çocuklar merkezi'nin yüz tanıma programı, fenotipleme (DNA profilleri veya bir kişinin nasıl görüneceğini tahmin etmek için kullanılan) ve adli soy bilimi bulunmakta.
YENİ İLİŞKİLER VE İLİŞKİ DEĞİŞİKLİKLERİ
2. İlişki değişikliklerini ve zamanın geçişini fark edin
Zamanın geçmesi genellikle bir davayı soğutsa da, faili meçhul bir vakada durum her zaman böyle değildir. Bir tanığın polisle nasıl iletişim kurmak istediğini zamanla değiştirebilir. Örneğin, yıllar önce bir silahlı saldırı hakkında röportaj yapılan eski bir çete üyesi çeteyle çok ilgili olduğu için hiçbir şey söylememiş olabilir. Ancak yirmi yıl sonra suçla ilgili bildiklerini paylaşmaya daha açık olabilir.
Dedektiflerin tanıkları tekrar sorgularken dikkatli olmaları gerekiyor, çünkü şüpheliye haber verebilecekleri ihtimali var.
DERİNLEMESİNE BİLGİ ANALİZİ
3. Düzeltme sistemlerimizdeki bilgileri sömürmek
Dava inceleme ve analiz yaparken 40 yıl önceki bir davadan bir şüphelinin hapiste olduğunu ya da benzer bir suçtan hapiste yattığını görürseniz, önceki hücre arkadaşlarınızla suçtan bahsedip konuşmadığını öğrenmeyi düşünün. Ancak dikkatli olun. Yanlış hücre arkadaşıyla konuşursan şüphelinizi haber verebilirler.
SORUŞTURMA HATALARININ TESPİTİ
4. Soruşturma hatalarını tespit edin
Bu tür davaların ilk kez çözülmemesinin nedenleri var, bu yüzden nedenini bulabilirseniz, davayı çözmenize yardımcı olabilir.
Yaygın hatalar şunlar:
Davada bir şüphelinin çok erken ortaya çıkması – Bir soruşturma uzmanı şüpheliyi çok erken seçtiyse, tüm soruşturma ipuçları bir konuya odaklanmış olurdu, bu yüzden diğer ipuçları gözden kaçabilirdi.
Eksik sorgulamalar – Soğuk davalarda sürekli takip eksikliği görüyorsunuz, dedi Moran. Örneğin, soruşturmacılar bir bloktaki 15 evden 10'unu araştırmış olabilir ama diğer beşini bir daha sorgulamamıştır. Daha sonra geri dönüp kaçan tanıkları bulabilirsiniz, onlar dava hakkında konuşabilirler.
Takip eksikliği – Tanıkların rapordan kaybolduğunu gördüğü yüzlerce soğuk vaka okunmuştur. Genellikle bunun sebebi olumsuz bir ipucu olmasıdır. Ancak faili meçhul vaka raporunu incelediğinizde gevşek bir ipliği sıkılaştırma potansiyeli olabilir.
Ek kanıt bulmak için olay yerini tekrar ziyaret edin. Bazı uzmanlar yıllar önceki silahlı saldırı cinayetinin sahnesini tekrar izlediğini ve iskelet kalıntıları bulduğunu anlatıyor.
ISRARCI OLMAK
5. Israrcı olun
Her faili meçhul davayı çözülemeyebilir ama aynı vakaları çağdaş bir statüye taşımak kolluk kuvvetlerinin sorumluluğu. Bu, kanıtları bir laboratuvara göndermeniz ve davanın veri tabanlarına girmesini sağlamak anlamına gelir. Sonuçta, bu vakalar kurumlar incelemeye başlamadıkça çözülemeyecektir.
