Türkiye'de 2025 yılı sonu itibarıyla çocuk nüfusu 21 milyon 375 bin 930 kişiye ulaşmıştı. Bu rakam ülke nüfusunun %24,8'ini oluşturmakta Çocuk nüfusunun %51,3'ünü erkek çocuklar, %48,7'sini ise kız çocuklar meydana getirmekte.
NE KADAR ÇOCUK OKUYOR?
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) 2024-2025 örgün eğitim istatistiklerine göre, Türkiye'de ilköğretim (ilkokul ve ortaokul) kademesinde toplam 10 milyon 886 bin 397 öğrenci bulunmakta. Bu sayının dağılımı şu şekildedir: İlkokul: 5 milyon 704 bin 483 öğrenci Ortaokul: 5 milyon 181 bin 914 öğrenci.
KARNESİ ZAYIF OLANLAR SANAYİYE Mİ?
Karnesi üst üste zayıf olanlar çocuklar ne oluyor? Çocuk işçiliği son yıllarda Türkiye’de oldukça tartışılan bir konu haline geldi. Milli Eğitim Bakanlığı’nın başlattığı Mesleki Eğitim Merkezi ise tartışmaların göbeğinde yer alıyor. Mesleki Eğitim Merkezleri öğrencilerin hem okula devam ettiği hem de iş yerlerinde bir ustanın yanında çalışarak meslek eğitimi almalarını sağlayan kurumlar. Öğrenciler haftada 1 gün okula giderken, 4 gün iş yerinde çalışırmaktalar.
Mesem projesi her ne kadar iyi niyetle yapılmış bir istihdam projesi gibi görünse de son günlerde çocuk işçi ölümleriyle gündeme geliyor.
Özellikle 14-17 yaş aralığındaki çocukların ağır ve tehlikeli işlerde çalışıyor olması da durumu özetler nitelikte. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği merkezi Eylül 2024 ile Ağustos 2025 tarih aralığını kapsayan dönemde 72 çocuğun iş kazası nedeniyle hayatını kaybettiğini açıkladı.
Yine 2025 yılı içerisinde ise 94 çocuk iş kazası nedeniyle hayatını kaybetti, yalnızca 2025 yılının Kasım ayında 10 çocuk işçi vefat etti.
ÇOCUK İŞÇİLERİN SAYISI ARTIYOR
Öte yandan TÜİK’in açıkladığı verilere göre 15-17 yaş aralığında işgücüne katılım 2020 yılından beri sürekli artış eğiliminde görünüyor. Nisan 2026’da açıklanan rapora göre 2025 yılında 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma oranı %25,5 oldu. İşgücüne katılma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, bu oran erkek çocuklar için %36,5, kız çocuklar için %13,9 olduğu görüldü.
Bu çerçevede Eğitim-İş 2025 yılında yayınladığı raporda 15-17 yaş aralığındaki çocuk işçi sayısını 869 bin olarak açıklarken, Mesem’e kayıtlı işçilerin ise 503 bin 962 olduğunu duyurmuştu. Eğitim-İş’in raporuna göre Türkiye’de en az 1 milyon 372 bin çocuk işçi yer alıyor. TÜİK konu hakkında henüz güncel bir rapor yayınlamazken, 2019 yılında yayınladığı raporda 5-17 yaşları arasında 720 bin kayıtlı çocuk işçinin bulunduğunu açıklamıştı.
ÇOCUK İŞÇİLER TARIM VE SANAYİDE Mİ ODAKLANIYOR?
Öte yandan küresel durum ve sektörel dağılımında çocuk işçiliğinin %61'i tarım sektöründe, %27'si hizmet (ticaret, sokak satıcılığı vb.) sektöründe ve %13'ü sanayi/inşaat sektöründe gerçekleşmekte. Tarım sektörü, çocuk işçilerin iş kazalarına ve kimyasal maruziyet gibi tehlikelere en çok açık olduğu alanların başında.
ILO ve UNICEF Verileri: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve UNICEF tarafından açıklanan küresel verilere göre ise dünya genelinde yaklaşık 138 milyon çocuk işçi bulunmakta.
ÇOCUK İŞÇİ ÖLÜMLERİ
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve OECD’nin ortak raporlarına göre, küresel ölçekte yaklaşık 138 milyon çocuk işçi bulunmaktadır ve bunların yaklaşık 54 milyonunu tehlikeli işlerde çalışan çocuklar oluşturmakta
Dolayısıyla iş güvenliği yetişkinler gibi çocuklar için de yetersiz. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) verilerine göre, 2025 yılı içerisinde en az 94 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetmişti. Bu kayıpların dağılımında sanayi sektörü de önemli bir paya sahip.
Bu ölümlerin bir kısmı tarım sektöründeki mevsimsel çalışmalardan, bir kısmı ise sanayi ve çıraklık eğitim merkezleri (MESEM) kapsamındaki işleyişlerden kaynaklandı.
Türkiye'de çocuk ve genç işçilerin ücretleri
15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Sadece sanat, kültür ve reklam faaliyetleri için bakanlık izni ile çalışabilmekteler.
Yasaya göre temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocuklar için çalışma süresi ise haftalık 35 saati geçemez. 15 yaşını doldurmuş çocuklarda bu süre günde 8 ve haftada 40 saate kadar çıkarılabilmekte.
Türkiye'de çocuk işçilerin ücretsiz çalıştırılması yasak kapsamında.16 yaş altı ve 18 yaş altı genç işçiler için belirlenen minimum ücretler yetişkin asgari ücreti ile aynı.
