Zaman zaman kendimiz de bile yaşarız, tik hastalığını, gözümüz seğrir veya bacağımızda sorun olur. Ancak bunlar geçici. Tourette sendromu ise kalıcı. Bu sendrom basitçe istemsiz tikler ile karakterize nörolojik bir hastalık.
ANİ VE İSTEMSİZ HAREKETLER
Dolayısıyla tik adı verilen, üzerinde kontrolün bulunmadığı, tekrarlayan ani ve istenmeyen hareketler ve sesler çıkarmaya neden oluyor. Bu tikler göz kırpma, omuz silkme gibi motor tikler ve değişik sesler çıkarılması gibi tekrarlayan vokal tikleri içermekte.
TİK'LER NEDEN OLUYOR
Tik'lerin sebebi ise ilginç. Tourette sendromu, bakteriyel enfeksiyon, beyin kimyasallarının metabolizmasındaki anormallikler ve genetik faktörler nedeniyle sıklıkla 5-9 yaşlarında başlıyor ve erkek çocuklarda daha sık görülüyor.
ANNE KARNINDA GEN DEĞİŞİKLİĞİ
Uzmanlara göre tourette sendromu genetik bir hastalık. Hastalığa sebep olan gen değişikliğinin anne-babadan çocuğa geçtiği veya bu gen değişikliğinin anne karnında iken meydana geldiğini göstermekte. Ayrıca tourette sendromu olan hastalarda bazı beyin bölgelerinde dopamin ile ilişkili sinir ağlarında değişiklikler gözlenmiş
TOURETTE SENDROMUNUN BELİRTİLERİ
Bu tür tourette sendromu olan kişilerde tik isteği öncesinde bir dürtü söz konusu. Uyarıcı bu dürtüler ancak dürtüsü yaklaşan tiki gerçekleştirdikten sonra duruyor. İlk belirtileri baş ve boyun bölgesinde ortaya çıkan motor tikler olan tourette sendromunun belirtileri şöyle sıralanıyor:
Ani, kısa ve aralıklı hareketler veya sesler
Göz kırpma
Yüz ekşitme
Omuz silkme
Öksürme
Boğaz temizleme
Kafasını veya uzuvlarını sallama
Zıplama
Eşyalara veya insanlara dokunma
Bu arada tourette sendromu ile birlikte en yaygın gözlenen bazı bozukluklar ise şöyle sıoralanıyor:
- Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) (Konsantrasyon, hiperaktivite ve dürtüsellik ile ilgili sorunlar)
- Obsesif Kompulsif Bozukluk veya Davranışlar (OKB) (kişiye davranışları tekrar tekrar veya belirli bir şekilde yapma ihtiyacı hissettiren tekrarlayıcı, istenmeyen düşünce, fikir veya duyumlardır.
- Tekrarlayan davranışlar arasında el yıkama, bir şeyleri kontrol etme ve temizlik yer alabilir ve günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyebilir.)
- Anksiyete (belirsiz bir sonu olabilecek bir durum veya olay hakkında korku, huzursuzluk veya endişe)
TİK'LER TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Bu kapsamda tourette sendromu için doğrudan bir tedavi olmamasına rağmen, tikleri yönetmeye yardımcı olacak tedaviler mevcuttur. Tourette Sendorumu olan birçok kişide günlük yaşamlarının önüne geçmeyen tikler var ve bu nedenle herhangi bir tedaviye ihtiyaç duymazlar.
Yine de, tikler kişiye ve kişinin gündelik hayatına zarar verecek şiddetteyse kullanılabilecek ilaç tedavisi ve davranışsal tedaviler mevcut.
Dolayısıyla tourette sendromunun tedavisinde hastalıkla ilgili çocuğa ve ailesine bilgi vermek, çocuğa nasıl davranılması gerektiği konusunda eğitim vermek, davranışçı önerilerde bulunmak ve tikler şiddetli olduğu, çocuğun okul ve sosyal yaşamında belirgin zorluklara yol açtığı durumlarda da ilaç tedavisi kullanmak önerilmekte.
Yanı sıra davranışsal terapide alışkanlığı tersine çevirmek için tikleri tetikleyen dürtüyü çözmeye yönelik eğitim söz konusu. Bir diğeri ise tiki yapmadan dürtü geçene kadar dürtüyü tolere etmeyi sağlayan tepki önleme olarak ifadesini buluyor.
ÇEVRESİNDE TİK OLANLARA NASIL DAVRANILMALI
Sıralanan önerilerin Tourette sendromu olan çocuklar ve gençler için faydalı olduğu gösterilmiştir:
- Bir aktiviteye dahil olmak: Çalışmalar çocuklardaki/gençlerdeki tiklerin bir aktivite ve uğraş içinde iken hafiflediğini ve daha az ortaya çıktığını göstermekte. O nedenle spor, egzersiz, yazarlık, resim yapma gibi yaratıcı faaliyetler ve hobi önerilmekte.
- Destek bulmak: Tourette sendromu olan başka çocuklarla veya ailelerle bir araya gelmek farklı baş etme yöntemlerini öğrenmek ve hastalık belirtileri ile başa çıkmada yalnız olunmadığını hissetmek için iyi bir yol olabiliyor.
- Yardım eli uzatmak: Tourette sendromu ile başa çıkmaya çalışan çocuklar ve gençler, özellikle başka sorunlar yaşayan diğer gençlerin duygu ve düşüncelerini daha kolay anlayabilir hale geliyorlar. Bu özel duyarlılık gönüllü işler için kullanılabilir. Kendini farklı hisseden diğer insanlara yardımcı olmak kendine güveni artırıp, yalnızlık, “başkalarından farklı olma” gibi hisleri azaltabiliyor.
