Yetişkinlik döneminde yine donör yoluyla dünyaya gelmiş Parisli Audrey'ye âşık olduğunda, bu soru daha da acil hale geldi.
Audrey, tanıştıkları anı "ilk görüşte aşk" olarak tanımlıyor.
Ancak bu bağ romantik bir çekim miydi yoksa genetik bir çekim mi?
Doğdukları dönemde Paris'te yalnızca iki sperm bankası vardı ve birçok erkek birden fazla bağışta bulunmuştu. Bu nedenle üvey kardeş olma ihtimalleri gerçekten vardı.
Arthur ve Audrey, birlikte bir yaşam kurmadan önce akraba olup olmadıklarını öğrenmek zorundaydı.
Sperm bağışında büyük sorunlar gündeme gelebiliyor.
Bu yüzden sperm bağışı yasaları ülkeye göre değişmekte.
Bu konuda çoğu ülkede, örneğin bir sperm donörünün kaç çocuğa sebep olacağı veya donör öldükten sonra donör semen kullanımını veya sperm donörlerine ödeme yapılmasını sınırlayan veya yasaklayan sperm bağışlarını kapsayan yasalar yürürlükte.
Öte yandan diğer yasalar, evli heteroseksüeller gibi çiftler için uygulamayı bir şekilde yasaklayabilir veya tüp bebek (IVF) tedavisi için donör sperminin kullanımını kısıtlayabiliyor.
Yasalar bu tür bir tedaviyi bekar kadınlara veya lezbiyen çiftlere yasaklayabilmekte.
Bağışlanan sperm, tohumlama (doğal veya yapay) için veya tüp bebek tedavisinin bir parçası olarak kullanılabiliyor.
Bu tür yasalara rağmen, büyük ölçüde düzenlemeye tabi olmayan gayri resmi ve özel sperm bağışları yapılmakta.
Bu alanda bazı yargı bölgelerinde sperm bağışı veya tüp bebek tedavisi alma olanağı üzerindeki kısıtlamalar, kadınların bu tür bağışları veya tedavileri elde etmek için kendilerini buldukları koşullarda kısıtlama getirmeyen bir ülkeye doğurganlık turizmi adı verilen bir uygulamada seyahat etmelerine yol açmıştı.
Yine bu konuda çoğu ülkede yargı, bir sperm donörünün sebep olabileceği çocuk sayısını sınırlamakta.
Sperm bağışını sınırlamanın ana nedeni, donör yavruları arasında kazara akrabalık veya akraba evliliği riski
Bu alanda bazı ülkelerde bu tür sınırlamalar isteğe bağlıdır (örn. Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri), diğerlerinde yasalarla uygulanmakta.
Bazı yargı bölgelerinde ise herhangi bir sınırlama yok.
Sperm bağışı sayısına sınır koyan yargı bölgelerinin çoğu, bunu donör yavrularının sayısı açısından yapmakta.
Ancak bazı ülkelerde, alıcı kadının çocuklarının gerçek genetik kardeşler olmasına izin vermek için sınırları "aileler" açısından belirlemekte.
Akrabalık sorunları bir ülkenin ensest yasalarına tabi.
Yine çoğu ülkede alanı yalnızca yerel sınırlar belirlerken bir kısmı küresel çapta sınırlar da belirlemekte.
Bazı ülkelerde ise donör spermlerinin ihracatına izin verirken, donör spermlerinin ithalatı yerel sınırlamalara tabi olabilmekte.
Dahası birçok ülkede, bağışlanan spermlerin alıcıları konusunda kısıtlamalar var.
Bazı ülkeler bağışları evli heteroseksüel çiftlere (örn. Japonya ve İsviçre) ve bazıları evli heteroseksüel veya eşcinsel çiftlere kısıtlarken, diğerleri evli çiftlere veya birlikte yaşayanlara bağış yapılmasına izin vermekte.
Fransa gibi bazı yargı bölgelerinde bekar kadınlar ve lezbiyen çiftler için donör sperm kullanarak tedavi yasak.
Bazı yargı bölgelerinde ise bağışlanan spermleri kimlerin alabileceği konusunda herhangi bir kısıtlama yokken, diğer bazı ülkelerde tohumlama için sadece kocanın spermi kullanılabiliyor
TÜRKİYE'DE DURUM
Bu konu Türkiye'de uzun süredir tartışılıyor…
Sağlık Bakanlığı, çocuğu olmayan çiftlerin, yurtdışındaki sperm bankaları yoluyla çocuk sahibi olmasının önünü kesmişti.
Bakanlığın yayımladığı yönetmelikle, “yurtdışındaki merkezde bağışlanan spermle hamile kalan kadın, bağışta bulunan ile bu merkezlere hastalarını yönlendiren doktor” sorumlu tutuluyor.
Bu kişiler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılabiliyor.
Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü Doç. Dr. İrfan Şencan, amacın “soyu korumak” olduğunu belirterek, “Türk soyu ya da Laz soyu değil. Soyu korumak derken ‘atası’ anlamında” demişti.
Resmi Gazete’de 6 Mart’ta yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Yönetmeliği’ne göre, “donör” (verici) ile hastalarını yurtdışındaki sperm nakil merkezlerine yönlendiren “doktor” da sorumlu tutulabiliyor.
Yurtdışındaki sperm nakil merkezlerine vatandaşları yönlendiren doktorların tüp bebek sertifikaları iptal edilebiliyor.
Yönlendirme veya aracılık yapan klinik, ilk seferinde 3 ay, aynı eylemi ikinci kez yaparsa süresiz kapatılabiliyor.
Bu kapsamda Türkiye'de donör spermi (sperm donasyonu/bağışı) kullanımı ve sperm bankası uygulamaları kesinlikle yasak.
Dolayısyla Türkiye'deki tüp bebek ve üreme tedavileri Sağlık Bakanlığı yönetmelikleriyle sıkı bir şekilde düzenlenmiş durumda.
İlgili yönetmeliklere göre tüp bebek tedavisinde yalnızca resmi olarak evli olan çiftlerin kendi yumurta ve spermleri kullanılabiliyor.
Başka bir kişinin (donörün) spermi, yumurtası veya embriyosu ile tedavi yapılması, saklanması, alım-satımı ve bu işlemlere aracılık edilmesi yasal olarak suç ve ağır hapis cezası yaptırımları var.
Bu konuda adım atmak isteyenler daha çok Kuzey Kıbrıs'a gidiyor…
