Dijital yani sanal, internet ve cep telefonlarından dolandırıcılık yapanlar; oltalama (phishing) linkleri, sahte siteler, sosyal medya ele geçirmeleri ve "görev yaparak para kazanma" gibi yöntemlerle kişisel ve finansal bilgilerimizi çalıyorlar.
Peki bu insanlara maruz kalanlar hipnotize mi oluyor?
İstanbul Beşiktaş'ta yaşayan 83 yaşındaki Dinçer K.’yı bin 758 Cumhuriyet altınını alarak dolandırılan şüpheliler yakalanarak gözaltına alındı. Dinçer K., "Eşimle birlikte yıllardır biriktirdiğimiz her şeyi çaldılar. Adeta beni hipnotize etmişlerdi." diyerek başından geçenleri anlatmıştı.
Sanal dolandırıcılar; oltalama (phishing) linkleri, sahte siteler, sosyal medya ele geçirmeleri ve "görev yaparak para kazanma" gibi yöntemlerle kişisel ve finansal bilgilerinizi çalıyorlar.
YENİ NESİL HIRSIZ VE DOLANDIRICILAR
Yaygın hipnotize ederek dolandırma sistemleri şöyle işliyor:
Oltalama: (Phishing): Banka veya resmi kurum gibi görünen sahte SMS/e-postalarla şifrelerinizi ve kart bilgilerinizi ele geçiriyorlar.
Yalandan Görev Dolandırıcılığı: Sosyal medya üzerinden verilen basit görevlerle (video izleme, yorum yapma) güven kazanıp ardından daha yüksek kazanç vaadiyle para talep ediyorlar.
Alışveriş Siteleri (Sahte): Sosyal medyada veya arama motorlarında ünlü markaların ürünlerini çok ucuz fiyatla göstererek sahte siteler üzerinden ödeme alıyorlar.
Yapay zekâ ve Deepfake: En yakınlarınızın sesini veya görüntüsünü taklit ederek acil para istiyorlar.
İNSANLARI BÖYLE HİPNOTİZE EDİYORLAR?
Yeni nesil hırsız ve dolandırıcılar
- panik yaratma (amigdala gaspı),
- gerçekçi olmayan yüksek kazanç vaatleri,
- resmi kurum veya tanıdık taklidi yapma
- acele karar vermeye zorlama gibi manipülasyon tekniklerini kullanıyorlar.
YÖNTEMLER PSİKOLOJİK VE İNANILMAZ
1 - Kafa karıştırıcı aciliyet, korku, panik: "Adınız bir suça karıştı", "Hesabınız bloke oldu" veya "Borcunuz var" gibi senaryolarla sizi korkutup panikle düşünmeden hareket etmeye zorlarlar. Bu ani şok, beyindeki tehlike merkezi olan amigdalayı tetikler. Mantıklı düşünen beyin (ön korteks) geçici olarak devre dışı kalır ve kişi sadece hayatta kalma/kurtulma içgüdüsüyle hareket eder.
2- Finansal-kişisel bilgi talebi: Devlet kurumları, bankalar veya şirketler sizden telefonda veya mesajla T.C. kimlik numarası, şifre veya SMS onay kodu istemez.
3- Gerçek olamayacak kadar iyi fırsatlar: Piyasa değerinin çok altında satılan ürünler veya yatırdığınız parayı kısa sürede katlayacağını iddia eden "yüksek kazanç/kripto" vaatleri genellikle sahtedir.
4- Resmi Kurum Taklidi: Arayan kişi kendini polis, savcı veya kargo görevlisi olarak tanıtsa da resmi görevliler sizden asla para veya şifre talep etmezler. Polis, savcı, banka müdürü veya teknik destek uzmanı gibi güvenilir rollere bürünürler. İnsanlar eğitimleri veya sosyal konumları gereği otorite figürlerine itaat etme eğilimindedir. Bu baskı, kurbanın durumu sorgulamasını engeller.
5- Aşırı Bilişsel Yükleme ve Hız: Kurbanı telefonda sürekli konuşarak, arka arkaya talimatlar vererek, onay kodları isteyerek veya internet siteleri arasında yönlendirerek meşgul ederler. Beyin aynı anda birçok karmaşık işlem yapmaya zorlandığında kısa süreliğine kilitlenir; bu da kurbanın tuzağı fark etmesini zorlaştırır.
5- Sahte Web Siteleri ve Linkler: SMS veya e-posta ile gelen linklerin resmi adres (URL) uzantısını kontrol edin. Bilinen sitelerin adreslerinde harf değişikliği veya küçük yazım hataları yaparlar (örn. isbank.com.tr yerine isbank-destek.com).
6- Gayriresmi Ödeme Yöntemleri: Alışverişlerde veya ödemelerde kredi kartı yerine kripto para, havale/EFT veya para transferi uygulamaları üzerinden ısrarla peşin ödeme istrler.
HİPNOTİZE OLMAMAK İÇİN NE YAPMALI?
Bunlara dikkat etmek gerekiyor.
- Gerekenler Linkleri Kontrol Edin: Gelen mesajlardaki bağlantılara tıklamadan önce URL adresini mutlaka kontrol edin.
- Doğrulayın: Size ulaşan kişi veya kurumları her zaman kendi resmi kanallarından arayarak teyit edin.
- Sanal Kart Kullanın: İnternet alışverişlerinizde limitini sizin belirlediğiniz sanal kartlar kullanın ve 3D Secure yöntemini tercih edin.
- Kişisel Bilgilerinizi Paylaşmayın: Şifre, onay kodu veya kimlik bilgilerinizi telefonda veya mesajlaşmalarda asla paylaşmayın.
Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?
- Hemen kartlarınızı iptal edin: Hızlıca bankanızı arayarak hesaplarınızı dondurun ve harcama itirazında bulunun.
- İlgili kuruma resmi şikayette bulunun: En yakın Emniyet Müdürlüğüne veya Cumhuriyet Başsavcılığına giderek suç duyurusunda bulunun.
- Hızla ihbar edin: Karşılaştığınız suç unsuru barındıran siteleri ve içerikleri İnternet İhbar Başvurusu üzerinden BTK'ya bildirin.
