Yargı reformu çalışmaları kapsamında, vatandaşların en temel beklentileri arasında yer alan makul sürede yargılanma hakkını güçlendirmeye yönelik yeni düzenlemeler hayata geçiriliyor. Düzenlemelerle yargı süreçlerinde hız, etkinlik ve usul ekonomisinin esas alınması, uzun süren davaların önüne geçilmesi hedefleniyor.
İki duruşma arası en fazla 3 ay olacak
Yeni düzenlemeye göre, iki duruşma arasındaki süre kural olarak en fazla 3 ay olacak. Mahkemeler, yalnızca zorunlu ve istisnai durumlarda gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla duruşmayı daha ileri bir tarihe erteleyebilecek.
Bu adımla davaların gereksiz şekilde uzamasının önüne geçilmesi, yargılama süreçlerinin daha planlı ve disiplinli ilerlemesi amaçlanıyor. Daha kısa aralıklarla yapılacak duruşmalar sayesinde hakimlerin dosyadan kopmadan değerlendirme yapabilmesi, delillerin daha sağlıklı ele alınması ve karar süreçlerinin hızlanması bekleniyor.
Düzenlemenin yalnızca yargılamaların hızlanmasını değil, adalet hizmetinin kalitesinin artırılmasını da amaçladığı belirtiliyor. Özellikle uzun yargılama süreçlerinden kaynaklanan hak kayıplarının azaltılması hedefleniyor.
E-duruşmanın kapsamı genişliyor
Yargılamada dijital katılımın kapsamını genişleten yeni düzenlemeyle birlikte, ön inceleme duruşmalarının da ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla, yani e-duruşma şeklinde yapılabilmesine imkan tanınacak.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda duruşma tutanağında yer alması gereken bazı işlemler bakımından imza zorunluluğu bulunuyor. İkrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh gibi işlemler bu kapsamda değerlendiriliyor.
Yeni düzenlemeyle, imza zorunluluğu bulunan bu işlemler dışında, taraf vekillerinin ön inceleme duruşmaları da dahil olmak üzere ses ve görüntü nakli yoluyla bulundukları yerden duruşmalara katılabilmelerinin önü açılacak.
Böylece özellikle fiziksel engeller veya coğrafi uzaklık nedeniyle mahkemeye erişimde güçlük yaşayan vatandaşların yargılamalara daha etkin şekilde katılması hedefleniyor. Düzenlemenin, adil yargılanma hakkının önemli unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkını güçlendirmesi bekleniyor.
Yargıtay’da görev ve yetki nedeniyle bozma sınırlanıyor
Yargılamaların uzamasına neden olan görev ve yetki uyuşmazlıklarına ilişkin de yeni bir sistem devreye alınacak. Buna göre, bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, Yargıtay artık yalnızca "görevsizlik" veya "yetkisizlik" gerekçesiyle bozma kararı veremeyecek.
Bu düzenlemeyle görev ve yetki denetiminin istinaf aşamasında tamamlanması, dosyaların yıllar sonra usule ilişkin gerekçelerle yeniden ilk derece mahkemelerine dönmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Böylece hem vatandaşların zaman kaybının azaltılması hem de yargının iş yükünün hafifletilmesi hedefleniyor.
Yargı reformuyla birlikte daha hızlı işleyen, daha öngörülebilir, vatandaşın adalete güvenini güçlendiren ve gecikmeyen bir adalet sisteminin hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
