İstismar, özellikle günümüzde insanları duygusal anlamda maniple ederek bu duygusal yaklaşımlar üzerinden kendisine çıkar elde etme biçiminde adeta gündelik hayatın yeni bir olumsuz parçası haline geldi. Bu da büyük bir güven erozyonuna neden oluyor.
İstismar genellikle çocukları yapılan cinsel, duygusal ve fiziksel istismar olarak literatürde kayıtlı. Ancak istismar daha geniş.
İSTİSMARIN AĞIR YAPTIRIMLARI VAR
Özellikle insanları istismar etmek ve dolandırmak, Türk Ceza Kanunu kapsamında ağır yaptırımları olan ciddi birer suç. Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun zararına kazanç sağlamak dolandırıcılık olarak tanımlanırken, mağdurun dini, sosyal veya psikolojik zayıflıklarını kullanmak suçun cezasını artıran "nitelikli" haller arasında yer alıyor.
İstismar Türk Ceza Kanunu (TCK), iki ana başlıkta cezalandırılmakta:
Örneğin basit dolandırıcılık (TCK m.157): Hileli davranışlarla bir kişiyi aldatıp kendisine veya başkasına haksız yarar sağlayan kişilere 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası veriliyor.
Diğeri ise nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158): Dolandırıcılık eylemi; insanların dini inanç ve duygularının istismar edilmesi, kişinin içinde bulunduğu zor durumdan yararlanılması veya bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenirse ceza artıyor. Bu durumda 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası uygulanıyor.
EN SIK KARŞILAŞIYAN İSTİSMAR TÜRLERİ
İçişleri ve Adalet Bakanlığı verilerine göre dolandırıcılar genellikle şu yöntemleri kullanıyor:
YARDIM TOPLAMA BAHANESİYLE İSTİSMAR
Bazı insanlar yardım toplama bahanesiyle ya da dini semboller kullanılarak insanların güvenini kazanıp para toplayabiliyorlar.
Yanı sıra sosyal medyada sahte hesaplar üzerinden cinsel veya kişisel sohbetler başlatıp, ardından mağduru "hakkında şikayet var, uzlaşma parası ödemen lazım" diyerek korkutuyorlar.
Bir başka istismar biçimi ise makam kullanma. Kendisini polis, savcı veya banka görevlisi olarak tanıtıp "hesabınız terör örgütü tarafından ele geçirildi" diyerek korku ve panik yaratabiliyorlar.
Bir diğeri Oltalama (phishing) yöntemleriyle sahte linkler göndererek kişilerin banka hesap bilgilerini ele geçirmek olarak nitelendiriliyor.
MAĞDURLAR NE YAPABİLİR?
Siz de eğer bir istismar veya dolandırıcılığa maruz kaldıysanız, hızlıca şu adımları takip edebilirsiniz:
Öncelikle delilleri toplayın. Mesajlaşma kayıtları, dekontlar, telefon numaraları ve ekran görüntülerini silmeden kaydedin.
Hemen karakol veya savcılığa başvurun. En yakın emniyet birimine veya Cumhuriyet Başsavcılığına giderek suç duyurusunda bulunun.
Yanı sıra banka nızla iletişime geçin. Eğer banka hesabı veya kredi kartı bilgilerinizi paylaştıysanız, hemen bankanızı arayarak hesaplarınızı bloke ettirin.
Sonrasında ise zararın tazmini yollarını bulun. Yani ceza davasının yanı sıra, kaybettiğiniz maddi hakları geri alabilmek için hukuk mahkemelerinde tazminat davası açma hakkınızı kullanın.
