Yıllar önce ilk kameralar kent merkezlerinde ana arterlere, insanların çok olduğu ve suç işlenme ihtimalinin yüksek bulunduğu yerlere kameralar yerleştirildiğinde “biri bizi gözetliyor” tepkisi olmuştu toplumda.
Ancak yıllar içinde adeta bir kamera denizine düştük. Kask kameralarından otomobil kameralarına, evlerdeki kamera sistemlerinden işyerlerindeki kamera sistemlerine milyonlarca kamera tarafından her gün gözetleniyoruz. Hatta meteoroloji bile bizi gözetliyor.
GÖZETİM TOPLUMU VE PANOPTİKON SİSTEMİ
Fransız filozof ve sosyolog Michel Foucault, gözetim toplumunu geleneksel baskı araçları yerine, bireylerin kendi kendilerini denetlediği disiplin mekanizmaları ve görünmez iktidar ağları ile açıklar.
Bu kavramın temeli, Jeremy Bentham’ın tasarladığı ve Foucault’nun modern iktidarın metaforu olarak kullandığı Panoptikon hapishane modeline dayanır.
Güvenlik ve iktidarın merkezinde bulunan panoptikon, merkezinde yüksek bir gözetim kulesi ve etrafında onu çevreleyen hücrelerden oluşan dairesel bir yapı olarak nitelenir.
Kuledeki gözlemcinin, hücreleri sürekli gözetleyip gözetlemediği mahkumlar tarafından bilinemez.
Dolayısıyla Foucault, bu mimari modeli tüm modern topluma uyarlar. Artık görünmez bir iktidar vardır. Gözetimin görünmezliği sayesinde, iktidar her an her yerdeymiş gibi hissedilir.
KAMERALARLA BİREYLER KENDİ KENDİNİ DİSİPLİNE EDER
Bireyler her an izlenme ihtimali nedeniyle kendi davranışlarını bizzat kendileri sınırlamaya başlar ve disipline olur.
Bu kapsamda Foucault'ya göre iktidar sadece yasaklayan değil, bireyleri ve normları şekillendiren üretken bir güçtür. Birey, sürekli denetim ve kayıt altında tutularak inşa edilir.
Yine Foucault bu gözetim ve disiplin ağlarının sadece hapishanelerde değil; okullar, hastaneler, fabrikalar ve kışlalar gibi hayatın her alanında devam ettiğini ve modern toplumu büyük bir "gözaltı" mekanizmasına çevirdiğini savunur.
500 BİNİ AŞKIN KAMERA
Buna bağlı olarak Türkiye genelinde sokaklarda, meydanlarda ve yollarda kamu güvenliğini sağlamak için devlete ait 450 bin adedin üzerinde yapay zeka destekli kamera bulunmakta.
Bu gözetim sistemler, İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bağlı Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS) altyapısını oluşturuyor.
Dolayısıyla Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS), eski adıyla MOBESE olarak bilinen sistem, günümüzde ASELSAN tarafından yerli ve milli imkanlarla geliştirilen ODAKAN kameralar ve yapay zeka altyapısı ile modernize edildi.
Türkiye'nin 81 ilinde ve 920 ilçesinde aktif olarak görev yapmakta.
Bu kameraların özellikle şöyle: Yüksek çözünürlüklü görüntüleme, plaka tanıma, hareket algılama ve yüz tanıma teknolojileri ile donatılmış durumda.
Ancak sokaklardaki toplam kamera sayısı, bahsedilen kamu güvenlik kameralarıyla sınırlı değil. Emniyet teşkilatı ve Jandarma'nın kullandığı KGYS kameralarına ek olarak; özel işletmelere ait güvenlik kameraları, apartman ve site yönetimi kameraları, Ttafik denetleme ve karayolları kameraları, kurye ve diğre motosiklet ile otomobil kameralara, elinde telefon olan hemen herkes ve dahası, sokakları, insanları, bizleri izlemekte ve kaydetmekte.
En çok kameranın olduğu şehir ise İstanbul olarak öne çıkıyor. Yapılan yeni bir araştırma ile dünyada en çok güvenlik kamerasıyla izlenen şehirlerin listesi ortaya çıkmıştı. Buna göre listenin zirvesinde Çin şehirleri yer alırken İngiltere ve Hindistan'daki şehirler de Çin'in ardından üst sıralarda yerlerini aldılar.
