ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 3 Haziran'da Kongre'de yaptığı açıklamada, Temmuz ayındaki toplantı için "muhtemelen NATO tarihinin en önemli toplantısı olacak" ifadelerini kullanmıştı.
2026 NATO Zirvesi 7-8 Temmuz'da Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenecek. İstanbul'da 2004 yılında düzenlenen zirvenin ardından Türkiye, ikinci kez bir NATO zirvesine ev sahipliği yapacak.
TRUMP İLK BAŞKANLIK ZİYARETİ
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Donald Trump'ın Türkiye'de yapılacak NATO zirvesine katılacağını açıklamıştı. Bu Trump'ın başkan olarak Türkiye'ye yapacağı ilk ziyaret olacak.
BU TOPLANTI NEDEN ÇOK ÖNEMLİ VE TARİHİ?
Marco Rubio, 3 Haziran'da Kongre'de yaptığı açıklamada, Temmuz ayındaki toplantı için "muhtemelen NATO tarihinin en önemli toplantısı olacak" ifadelerini kullanmıştı.
İRAN SAVAŞI VE ARTAN NATO İÇİ GERİLİM
ABD Başkanı Trump'ın, Mart ayında, "Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yardım etmezlerse NATO'yu kötü bir gelecek bekliyor" sözleri birlik içinde bir kez daha gerilim yaratmıştı.
Almanya ve İngiltere yönetimleri bu çıkışa açıkça tepki gösterdi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, "Açık konuşayım, bu savaş NATO misyonu olarak düşünülmedi ve öyle de olmayacak" demişti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de o günlerde, "Ortadoğu'daki savaşın "NATO'yla ilgisi bulunmadığını" savunan bir açıklama yapmıştı.
Trump aynı dönemde yaptığı bir paylaşımda, NATO'yu her zaman "tek yönlü bir ilişki" olarak gördüğünü söylemiş, "Biz onları koruyoruz ama onlar bizim için hiçbir şey yapmıyor" demişti.
NATO üyesi İspanya da, İran'a yönelik saldırılar için kendi topraklarındaki hava üslerinin kullanılmasına izin vermeyi reddetmişti.
FÜZELER TÜRKİYE’DE HAVADA İMHA EDİLDİ
Savaş sırasında İran'ın misilleme amaçlı gönderdiği füzelerin havada imha edildiği ülkeler arasında Türkiye de yer aldı. İran'dan ateşlendiği belirlenen dört balistik füze NATO'nun bölgedeki hava savunma sistemleri aracılığıyla düşürüldü. NATO bu süreçte Adana'daki İncirlik Üssü ve Malatya'daki Kürecik Radar Üssü'nde Patriot hava savunma sistemleri konuşlandırdı.
KONYA’NIN NATO’DA TARİHİ STRATEJİK MİSYONU
Bu çerçevede Konya NATO’nun tarihinde önemli ve stratejik bir önemi sahip.
Uzun yıllardır NATO AWACS (Havadan Uyarı ve Kontrol Sistemi) uçakları, ittifakın gökyüzündeki uçan komuta merkezleri niteliğinde. Yüzlerce kilometre ötedeki hava ve deniz araçlarını tespit edip kendi birliklerini yönlendiren bu uçaklar, Türkiye'de düzenli olarak Konya'daki İleri Harekat Üssü'nde (FOB) görev ifa etmekte.
AWAKSLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE GÖREVLERİ
Gövde üzerindeki devasa radar diski sayesinde, yer radarlarının kör noktalarını ortadan kaldırarak 400-520 kilometreye kadar geniş bir alanı taramakta (360 derecelik görüş alanı). Awakslar tespit ettiği dost ve düşman unsurların koordinatlarını anlık olarak yer istasyonlarına ve savaş uçaklarına aktarıyor. Bu uçakların savaş uçakları gibi taarruz görevleri bulunmuyor. Tamamen yüksek değerli keşif, koordinasyon ve komuta-kontrol amaçlı kullanılıyor.
NATO’NUN KONYA’DAKİ VARLIĞI VE ENVANTER
Bu bağlamda NATO'nun sahip olduğu E-3A model uçaklar, belirli dönemlerde Türkiye sınırlarında (örneğin doğu sınırları veya Akdeniz bölgesi) devriye uçuşları gerçekleştiriyor. Bu operasyonların koordinasyonu ve üs lojistiği, Türk Hava Kuvvetleri'nin de desteğiyle Konya üzerinden sağlanıyor.
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞININ TARİHİ AÇIKLAMASI
Öte yandan 2026 yılında ve Körfez’de tansiyon henüz düşmemişken Konya’ya tarihi ve stratejik bir misyon daha yüklendi. Milli Savunma Bakanlığı 16 Haziran günü tarihi bir açıklama yaparak NATO Daimi Savunma Planı kapsamında İtalya'ya ait bir SAMP-T hava savunma sisteminin Konya'daki 3'üncü Ana Jet Üs Komutanlığı'na konuşlandırılacağını duyurmuştu.
İki gün sonra yani 18 Haziran 2026 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı (MSB) bir açıklama daha yaptı. açıklamada "NATO Daimi Savunma Planı kapsamında ittifakın hava savunmasının güçlendirilmesi amacıyla İtalya'ya ait bir adet SAMP/T Hava Savunma Sistemi bugün 3'üncü Ana Jet Üs Komutanlığında konuşlandırılmıştır." denildi.
TARİHİ NATO TOPLANTISINDA KONYA NEDEN GÜNDEMDE OLACAK?
Bilindiği gibi NATO’nun üsleri, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) küresel güvenlik ve caydırıcılık stratejilerini desteklemek amacıyla üye ülkelerin topraklarında konuşlandırdığı askeri karargâhlar, havaalanları ve radar tesisleridir. Bu tesislerin yönetimi, üye devletler ile NATO'nun ortak anlaşmalarına dayanıyor.
Türkiye, 1952 yılından bu yana ittifakın en stratejik üyelerinden biri konumunda. Türkiye'de yer alan ve müttefikler tarafından kullanılan başlıca NATO ve ortak askeri tesisleri İzmir, Adana (İncirlik), Malatya (Kürecik) ve Konya’da bulunuyor. İzmir’de Müttefik Kara Komutanlığı (LONDCOM), Adana İncirlikte ABD ve NATO müttefikleri tarafından lojistik ve operasyonel amaçlı kullanılmakta. Yanı sıra bölgedeki "Çok Uluslu NATO Karargâhı" genişletme çalışmaları da bu bölgede sürdürülmekte. Malatya’da ise füze kalkanı projesi kapsamında kurulan ve erken uyarı radarı olarak kritik bir role sahip olan radar üssü olarak işlev görüyor.
NETO, ÇELİK KUBBE VE SAMP-T HAVA SAVUNMA SİSTEMİ
Ortadoğuda sürekli tansiyon yüksekken artık Konya AWAKS (Havadan Erken İhbar ve Kontrol) uçakları ve NATO hava operasyonları için lojistik destek ve görev üssünün dışında, NATO yeni ve stratejik bir öneme sahip. NATO Daimi Savunma Planı kapsamında İtalya'ya ait bir SAMP-T hava savunma sisteminin Konya'daki 3'üncü Ana Jet Üs Komutanlığı'na konuşlandırılması bu yeni sürece büyük katkı yaptı. Konya bu yeni tarihi ve stratejik önemiyle Ankara’daki NATO toplantısının da gündemini oluşturacak. Bu sistemin Türkiye’nin üreteceği Çelik Kubbe savunma sistemi ile entegre olup olmayacağı masaya yatırılacak.
